EirArnrH
G I L B. G E N E
BRARDI THEOLO
GI PARISIENSIS, DIVI-
NARVM HEBRAICARVMQVE
LITEKARVM PKOFESSORIS
RLG I I,
^dle^cnda^imdligendiiHchrAorum ^ Orientalium
fine punfiis fcripta.
Ad S. P. Sixtum V. Pont. Max,
PARISIIS,
»*
Apud iEgidium Gorbinumjfub infigne Spci^c rcgionc
Coilcgij Camcraccnfis.
M. D. LXXXVII.
Sandirfimo ac Beatiffjmo Patri
SIXTO QVINTO
Pontifici Maximo,
Cilhcrttu GenelrafJui Theolog.ParifienfiSydimnarum
Hebraicarumque literarum Profef-
forRegm. "^^ttS^^-^
R C A N A vcteris Hcbr?orum li-
'tcraturx , priufquam illius diuini
chara<5lcrcs humanis & Mafbreticij
pu6lisalIigaretur,San6tiflime Pon-
tifex,nulli melius,quam V.S. enun-
J!^ tiare poJffim aut debeam. Nam non
modo facras literas colis,verum etiam illarum patro-
num teapudomnesgentesvlcro conftituis. Deindc
cum inVrbem venirc:memorias Apoftolorum ingrc-
di:hmina Pctri & Pauli exofculari:Martyrum cryptas
luftrarc:Apoftolicorum,quiiftamEcclcfiam fuo fer-
mone & virtutc ftabilierunt, trophxa fufpiccre: Rc-
ligionis & Imperij antiqua monumeta fpcdlarc: Hc-
bra:os,Syros,Grxcos, Abyflinos Sc rcliquos cxtcros,
parum in noftra Gallia cognitos, in Italia proprer lo-
corum opportunitatem,Cathcdr« dignitatcm,Ecclc
^ ii
E P I S T O L A
lix communionem crcbcrrimos coucnire: Variarum
nacionum,linguarum, liccrarum fcminariaaprxccG-
foribus tuis condita,a re au6ta,ac,vt omnes toto orbc
confidunr, abfolucnda vifcrc: (pfoynrrtAcx. Grxcorum
aThcodofio Zygomala Hieremi? Patriarch(i: Proto-
notariojcxterifque Conllantinopolitanis cognica &
cclcbrata terere ; Viros eruditionis , virtutis , pietatis
laudc clariflimoscQnfulere: Vaticanam, Marcianam,
aliafquc bibUothecas locuplctiores voluere: lUuftrif-
fimum denique Cardinalcm loycufeum Francicae
prote6lionismunereapudT. S. funclurum comita-
ri inftituam , mihificcommodius aditum, ad tuos
Apoftohcos pedcs ample(5tendos patefadum iri fpc-
ro optoquc. Notum enim cft vetus vcrbum Diuos
non cflc adcundos fincmunere.Quod ctfi T.S.ratio-
nepcrexiguum videarur, noftrxtamcn profcflionis
&facultatis a;ftimationc cft perquam maximum. Ad-
dcveterumveteris tcftamcntij vtSeptuaginta Senio-
rum , vt Hieronymi interjDretationcs indc copiofim
lucchaufturas.Idco cnim Ixpc obfcuriorcs apparcnr,
quod infpicienti punda a reccntioribus Rabbinis,
qiios Maforetas appellant^ clcmentisBiblicisaffixa,
poft eiufdcm Hieronymi fxculum, non facilc occur-
rat,quidmaioresillinoftri legcrint: cum attcndcnti
adnudoschara6tcrcs,rcguIis prxfcrtim, quas inhoc
opufculum congefllmus , inftrudos , illorum lcdio
non folum cmicct , vcrumctiamrairabilis fipientia,
quaper Spiritum S. ad praeftantiorem intelligcntiam
&:diuinismyftcriis propiorcm diuina oracula tranf-
ujlerunt, plerunquc elTulgcar. Cuius rei guftum hic
prxberc-
EPISTO L A.
pratbcremusfiifius^nifiliauclcontemncdumiam praf-
buiflcmusexplicandis Pfalmis, &:pr^biruri eflcmus
aliquando,fi Dominus noftris conatibus, ftudiis^ co-
filiis faucrir,explanandanoftra vulgata vtriufqueTe-
ftamenti edirione, 6c indicada in vulgus aliarum, qu^
lcptuaginra his annis condir^ funt , quotidicque no^
uc fine numcro cuduntur, cum improbitate,tum va-
nitate.Hoc interim qualecunque tuo S. nomini offc-
rimus,vt fi ad complurium proborum,do£boriimquc
Catholicorum calculos, tuii adiicias,fim ad ante di£ba
perficiunda inflammatior & ad alia capcflcnda acrior,
qu^ quidcm ccflura Ecclefi^ vtilitati , vcterum inter-
pretum fplcndori,vulgat^ cditionis illuftratio-
ni illi & cgo iudicamus.Salue igitur, noC
que ad re Lutetia venientes, Apo-
ftolici vultus fcrenitate rc-
crea. Calcnd. lu-
nij. 1587.
i
L E C T O R L
C c A s I o huius libri fcribcndi fuit, quod olim cgo Bc pleriqtie antea
omncs dctcrrcrcmur lcftionc Kabbinica^d cft,pi'jdorum cxpcrtc,tjn-
quaro rf//)?fi/i,vcl cuam im^ofnhili^\tl ctrti arbitraria^ccintcriB) huic
opmioni rcfcllcndx vclfanandx vllus occurrcrct.
Acccdcbat,qu6d,qui doftrinx famam fibi comparaucrant,non modo
hanc opinioncm non cripicbant c tyronum mcntibus , (cd ctiam altms
inHgcbant atque adco augcbant^ucvc fbli </o(7i ytdcTeturfiMC qma ferio fbccallc ita fco-
ticbant.
I Campcn(is , vir alioqui dc lingua fanf^a optimc mcritus , Elix Lcuttx difcipulus,
Clenardiprzccptor ,qui Launorum primus pracccptioncs Grammaticas (atis obfcurc,
paru mccnodicc i Santc Pagnino,ReuclilinoC3pnionc,&primisaIiisLatinisHcbrai-
carum rcrum traftatoribiis cxpIjcatas,dilucidc,mtthodicc,cum lucc & ordine cdidit ad
Elix Lcuiix prxccptoris imitationcm, Campcnfis inquain diccrc folcbat non cam Icgi
Kabhmorum lcripta quam dimiuri.
X Ab eo parum abfcedit quidam ChcuaIIcrius,apud fuos& cacolycos alicuius nominis,
apud Catnohcos & do Aos malus & indoftus, Tum quaH communit fcnfus expcrs & va«
cuuiymAnctm fCTipturam appcUnt ^tmmmutum cam,qux pundis carct,vt idco auda^tcT
•fhrmct,& concra omnuim niftoriarumcT* ftcnlorum fidcm,pun^a ab iplo Molc vna cum
liccris facris vcccris tclUmcnti in dcicrto fuiifc cradju. HiTc cnim ncfas dt^,lcgcm
inancc , imminucc,imperfcdc 1 Dco fuiflrcprofcAam.
3 Elias in libro Maforcth Hammaforcth,cui hiftorix fuonim veritas crat c6perta lon-
gc aliud& fcnfit & fcripfii.Docci cnim rationc illam lcgcndi abfquc punflis vuii& exer-
cicationi cffc tribucndam,atquc in huius rci tct^imonium fiuc argumcntum ait fc R.omx
conuciuflc Acthiopas prcsb> tcri Ioannislcgatos,qui rcfpondcrut fc fuam Imguam & li-
ccraturam lcgcre vfu,Don preceptis.
4 Chcrcdamus in Alphabccho myftico,tribtiit prxccptoribu«^,qui nos Cinquit)Hcbrai-
carum contra^onum rarioncm doccant. Appcllat concra^ioncs omnia vocabula de-
ftituta vocalibus punAis.
^ Munftcrus in fua Chaldaica Grammatica prxceprionibus Hcbraicis ,& Chaldaicis,
vbi iis acceffcrit mcdioais vocum pcrceptio & mtcll gcntia.
CertCjVt ifta in fummara colligamus, hxc plurimum habcrc momcti negarc ncc pof-
fumus ncc dcbcraus. Hxcipio duntaxat dtuinationcm Campcnfi^ & Ccuallcri) manci-
(accm,(iue dcfc^ionem,dcIiquium auc potius dcbirium.
\fmi, qucm EJiaspofhjlac. frtceptor^ qucm Chxrcdamus cxigit , Pr<f f|)/io»« CrMm-
mMicM vtr$mf«}it* liftg»4ij a quibus prxndium& opcm pcut Munftcrus aim aliqui facrx
lingux incclligcncia magtuun habcnt vim ad Icgcndos Kabbinorum commcncarios.
6 Scd ego docco , canufpa dum hxc omnia nobis comparamus qitanJdm tfft dritm.
oi»4»»i/4wradoncni,qucnc!am modum,vtnon vbiqucconftantetn^namlnGrammaticls
lolct cfle alujM exceptio,) & immocam^at valdc probabilcm/crc concingcmcm, quam H
(cquamur vcluii duccm,puto nos nonfacilc abcrraturcs.
Quod firmo tribus rationibus.Prima, quoniam ars dcfinitur obfcruatio fiue collcftio
multorum prarccptorum ad ccrtum qucndam fincm tcndcntium. Colligi poflunt, vt&
hoc iibro colIcgimus,ccica prxccpca ad vnum hunc lcgcndi fincm tcndcnua.£ius igitur
cil aliqua ars.
Secundam c confuctudinc Rabbinorum ducamus.Hi folenc fuit Icriptis literas vocalcs
infpcrgerCjvbi lc^tonis difiicultas incidcrcpotcA,& lolct, prxtcrci admininras quafda
Ktcras inTcruntjqua; nos propc dixcrim,manu ducunt ad iplbrum JcAioncm.
Hxc confuctudojcum non fit altcra narura,qua:dam ars,quoddam artiHcium ,qu2-
dam ratio fit nccclTc cft,ad illudrandam Icdionis obrcuritatcm.
Tcrtia cx ipfifmct Hebraris pctirur.Hcbrri hocartificio omncs linguas fuis chara^eri-
bus finc purtdis rcprxfcntanc & cxpnmunc Fagiu* in Pcncaccuchum hoc docec dc Ger-
manica,qua affirmac Hebrxos,Gcrmanicos mulcos & prolixos hbros rcripfiile nudis li-
tcris Hcbr^is. Dc ItalicajGallica^Hifpanica liquct in R.a^binoru commctariis & Brcuu-
riis,qux ipfi appcUant.n 1 b> » n,D nn^DDfnD.DnimD.
Contrarium infirmari potcft. Primuro fcnpta punAis cxpcrtia non funt abbrcuiatio-?c»'»^<«
ncs vcl dcfcdioncs vt ccnfucrunt Campcnfii & Ccuallciius. Abbrcuiationcs funt di-R.<tii-
dionum compcndia, non intcgr» diftioncs,quarproindcappclL1tur niCn 1 noritm
veH Ipn0 13, notarikon,q. notariatus,a notis, vocc i noDis,fumpta,quando vocum"» /»»'
capitalis , initialis,i. primalitcra tantum poniiur. Qux funtcompcndia <cra & propria,*^^»"'-
nam miuus propria/unt in quibus vlcmia duntaxac licccra vcl lyllaba dcficic. mistio»
y Quia in abbicuiacionibuj,vc in Grxcis & Latinis apparct,litcrx radicalcs & thcma-""*
dcx vcl corrifiHntur^ycl fHrrtpiHni^rfmc dc mcdio toUuntur. D J.', /'n'.'y> 'ZS^fO^ Hic fta-
cac ficuc radicales.
3 In veris abbrcuiationibus vocalcs omncs aut plcrxquc omncs dcfideranrur , Chrs,
&c. At apud HcbrxoSjVt vbiquc vocalcs fiuc litcras protra^iuius didiones no habcant,
ccrtc habcnt pluribus in fyllabis. Vix cnim rcpcrias didioncm,cuius aliqua aut cua duae
fyUabx nonhabcant vnam cx liceris.
Sccundo no funt contranionts , vtccn/uitChxradnmus quod ab enumcratione par-
lium deraonftrari potcft. Omnis connaftio vcl cft Kfiau vel tv^ti^fxtii vcl potiui
vthancfubtilitatcm Grammaiicis rdinqu.imus , Omnis contra^io fitpcr crafimji cli-'*'*'
fionem vocaLum , vcl perfyncopcm, qux cftconfonannumabfciftio. Hicncqueeli-
duntur vocalcs,nam potius ad oftcndcndam Icftioncm adiiciuntur, vii duci & hoc libro
apparcbit,ncquc abfcindunturconfonantcj,vt ocubs & digmtpcrcipi potcft.
Tcrtio non funt fyllabaria. Vt aliquis i firaiU poflct contendcre & augurari, quod AI-N* fjl-
phabcthii Indicura nontam fit Alphabcchum , quam SyUabarium,quoniam vnaquaquc^'*^-
A.abbinorum hccra,fiuc chara^er fuam vocalcm non infcrc. »"»*.
Quid igitur fiint fcripta huiuf modif Rcfpondco , non abbrcuiationcs , vt docui, non
Concraftioncs,non fyllabaria,fcd intcgrx diftiones & pcrfcftx,conftantes fuis nuracris,
id cft,fuis radicalibus & cffcntialibus Iitcri v, cxutx quidcm cxtcrno illo & humano pun-
ftorum commcnto,quod anno quatcr miUcfimo,trcccntcfimo,vt miniura, anno ab orbc
condico, cxcogitamm cft ad ftolidis & rudibus confiilcndum : fed veftitx rcbus & oma-
mentis ad It^tHdum nectffariit, quibus contcti (uerunt oUm dofti,paricer & indofti,apud
omncs Oricncis Prouincias. Occidui, quia non cam valucnuu ingenio *cthihtitrmitt tx-
terns^Tasmenta C bccras fupcrBuas &c
Eatribus prccipuc conftatoWcruarionc Ikcrarum protraftionis , CharaAcrifti-
cantin litcrarum,l)llabaruni,atquc adco pamcularum minifl:crabum,dc
quibus in Pcriocha. Pcrficitur autcm aliiscribu5,Ncmpc
AtutlogU, HcguJis ^TAntr-
matictff \fi*.
LIBR.1 P£R/OCH^.
Tres funt protdpu^ UBionU fine punHis nota llLm enim
primum oflendunt litera protra^fonis fiuc ^nw , T;f aDO ko-
cah^ pn:^ tfaJtk, '^»):^ tfauaryr\^2 hana. Deinde charade-
fiftica feu JymboU tam verhorum ijuam verhalum ( funt au-
tem omnia Viehraorum nomina fere verhalia, A verho enim
dut vftatOyaut faltem ftclo, vel obfoUto defcendunt) n^psn
hiphkidy nipfii iphkodi ^jjBnn hithpael,& ita cum reliquis
indicihus prateritorum/uturorum^ modoru^ perfonarum^nU'
merorum^coniugationum, Sicin verhalihust2^'jQmiJfat , in
quihus fcilicet vna eft ex literis beamati, Poftremo litcra an-
cillantes& prajertim al^Din^^D Mofe vecalch»Item
afftxa. Ac de iis qutdem ordine hoclihcllo traditur^
explicatts f^arfm plurimiSy cjux potiUs ad
illorum intelligentiam , cjuam
Udionemper-
timntn
ElSArQFH AD LE-'
GENDOS HEBRtEORVM COM-
menfanosyfue ^lphabethtim Kahbinicum.
L >^^rum plurimum vturur,fofma ali-
quanto minus quadrata,paucio-
ribus& minus cxquifitis tradli-
busconftanSj&proindeinucnu- ^^i»»Titt>i,
^ci^i% ftior concitatiorquc cft cn, qua
conrcxrusbibliorum pingitur. VndcaMunftero,
&:PeIlicano literx corumrcdc currcntcs vocan-
tur,ab Hcbr^is vcro rn:Dp na»hD, hnUketanna,
(criptura parua> & nommcpropriots^p^Dw^^^^r,
ignoto quidcm ctymo , fcd vocc, iuxta quofdam,
apud Arabas macilentumcxccnuatumquefignifi-
cantc.Sic enim dcpingunr,
Finalium vero hac funt hneamenta,
r ^ t M
Nam tcrtium Scripturar gcnus ab Arabibus
fumptum & mualck nuncupatum rarius vfurpanr,
quo vidcliccc literas duas aut plurcs alias in aliis
locant,implicat,corrupuni^|pro nan dihn^^^
propn:i\//i4f , vclmore abbreuiationum Graeca-
nicarum, intcr fc ligat & confundunt pro ^ i>« &
^pro «a^45qualibus figuris& iigationibus libri
corum olim ir. Hifpania confcripti inucniiatur. Ini-
tio autcm admonendus cs, quifquis trahcris ftudio
A
2, IS A G O G E
. leeendi Hebrxorum comrncntanos,vtpiiusdili-
«iur/rcjcicrp^ntcr incumbas in prxccpnones grammaticas.
Jiubb.ua,o Nam tota legcndi ratio,etiam contcxtus, pcdcr ex
GrW».r.2i analogia & proportionc grammatica,quae cft fimi-
lium fimilis dcclinatio,notatio,& rcgula,cui Ano-
malia quidcm opponitur , fcd in hoc idiomatc ra-
rifsima exillit,imm6 nulla fcre^nifi invcrbis, dc qui
buUiber Elise,quiinfcribitur Harcaha. Ncctamcn
vclim,primiim te in quafuis/cd Clenardinas tantu,
auettiam D. Qninquarborcilnfticutioncsincidc-
rc , quod facillima brcuiffima mcthodo confcri-
•pta! fmt. Dcindc hortor , vt te conferas ad eiufdcm
D.Qumquaiborei opus Dc rc gramatica Hcbrxo-
rum.Nam quac breuitcr & fuccincte in tabulis Clc-
nardi. authuius Inftitutionibus didiccris, illicca-
dem fcrc mcihodo magnifici ^ amp!e tractaca rc-
pcrics Ncquccnimin primisatquc ttatim confa-
lucrimSaicmjCapinioncm,& fupcriorcsChriftia*
nos rcrum Hcbraicarum ira^arorcs. Quoniam
Grammaticas dodas quidcm cdiderUnt , fcd valde
incipicntibus obfcuras,difficilcs,nc dicam nictho-
di & ordinis cxpcrccs,quia non armulabatur Eliam
Lcuitam,qui primus intcr Hcbrxos ad luce & pcr-
fpicuitatcm rcm iftaiti cuocauitjvcrum vctuftiorcs
Rabbinos,qui cruditc quidem , fed parum metho-
dicc illam cxplicaucrant. Si vacat interim poftea il-
los adito, quin & fontcs ipfos,vt Michlol , oratio-
nes E lix , ac fimilium Rabbinorum opcrj ad fatic-
tatem cxhaurito,ncc malis ex riuulis;quam fcatari^
RABBINICA^ ^
einc bibcrc Prxtcrea debcs mediocrircr cflc vcr- .
n ^ MedtccritfT
latus in didionum fignincationibusjcarum falrcm'""^-':^^'"''''^
quarum mentioficin Grammatica,c]uam didicifti/^"' ' '
>jc nomina Icgas pro vcrbis&cotra.lte nome vnu
pro alrero.Qux incogirantia vercribus Bibliorum
interprccibus,antcquam illapundis exornancnt
Maforethar/requcntcr impofuir,vc in 151 Ofce 14.
dum Scptuaginta legunt "^'yy dauary Hi^ronymus
vero Jf«rr.Similiter in nE3D Gencf^y.dum hic
lcgit PDp m'ttta^\\\\ r)^Dmatte:Gc varia leiiionc 03; &
cum & populum fignificat.Hac dc rc cxtat hiftoria
in traflatu quodam Talmudico,cuius infcriptio cft ti;apr*f.i.
vtr^n r\Mbababathra Quidam enim Rabblnus in'^^"^*
vcrbisDeutcronomijaj. pSo^ *i3in«nnDn lcgc-
bat 131 \echara forma gcmini -,hoc cftjmajTculum,
jp:o^p\iecher\)CT v v ,id cftjmcmoria : vndc & ob
(ijfpicionemcorruprxfcripturae j aloab difcipulo
intcrfeduseft. Inhisac fimilibusiudicio eft opus,
nc cxiftimcs omnia rcgulis comprchcdi poflc.Scd
his obferuatis, facilis cft rcliquarum dii^ionum lc-
ftio.
De vocalihtis Hehraorum.qu^ in funSlo-
rum locum Jufjicit^ntur,
Harum cnim liccrarum 5 quarum figuras princi-
pib dcpinximus,trcs ujC cum finc pundisvocalibui
fcribunt, locuiTi fubcunt vocalium. Aleph raro,
lod & Vau paflim, vt cas Agathius Guidaccrius iri
fuo nipt: poft audore letfira rcdc nfcC^ipn niD« Im-
A ij
4 ISAGOGE
moth hakkeria^ matrcs lcilionis appcllct, quod
delicct omncs vocalcs concineant acveluti pro-
crccnt.Alcph cnim pracfertim in ambiguis pro pa-
tliahjhatcph pathah&camecs, Vau pro holcra,ca-
m^ts hateph/urcc & qibbuts,Iod pro fegol, tferi,
vtroqi hiricjfcheua.&hateph fegol ponitur.Quod
clare indicatEhaspr^fatione^.UbriMaforethiVc-
tcrcs,inquitjh6Icm appcllarunt 1s o,futec i« v, hi-
ric & cxtcra. QuietfihasUtcras vooalcs non
appcllcnr,vtut voccmdcfignatcs/ed potius quie-
fcenteSjquictas/immobiles , fpiritales , litcras tra-
dlus fiuc protradionis^qubd cas varie cffcrri con-
tingatproipfarum adpunda aftcdionc , qux ad-
minicula hodic funtleaionis , tamenquia vbi finc
pundis fcribitur,in pundoTum locum fubftituun-
tur, non aUene quamuis difcedentes acommuni
Rabbinorum appellatione>vocalcs nominabimus.
wr/,ui.4. Nam & ante pundorum inuentionem lofephus
(pavYitvTOL^ 8c quidcm addita n pro quarta vocaU>no-
minauit.Vndercdc eas pcr fua fcripta diflcminant.
Sic cnim ledioncm non modo cfficiut planiorem,
vcrumctiam plcniorem& pcrfedliorcm. Itaquc
nunquamprobauitCaninij,Trcmcllij,Merceriau-
fa, qui frcti Daniclis & Ez.rac analogia , fcriprura
intcrprctum Chaldaicorum & nouitcftamentiSy-
riacam vitiaruntjhis vocalibuslitcris pcne omni-
bus fubdudis , & in carum viccm punftis e fuo ca-
pitc fuffixis.Primo quia illac infpcrfse fucrani ab ip-
iiiinctaudoribus^quorum voluntatem tcmeraiei.
R A B B I N I C A. 5
& tcriptaadulterare crimen cftfalfi. Deinde quia^
non fequitur, Hanc analogiam in fuis Chaldaicis
tenucrunt Danicl & EzraSjCrgo & lonaihan , On-
kelos,&c.Nam perfpicuum cft in omnibus linguis
varias&prope innumeras efTc dialcdos & alios
aliis loqui impurius. Adde occulram pauciTque no-
tam pronuntiationis vim in illis inedc liieris^quam
finon poflls affequi, aliusfortafrcaflequetur. A&
quamfortaflis allufit D.Hicronymus fcribens fep,,;^.,,,,
quidcm Chaldaicam linguam intelligere , fed ciu5 ""^-
vcrba non poflc fonarc. Sed ad rem, Id obfcruanc
non in medio tantum, verumetiam initio didionu,
faltem cum pcrcgrina nomina Hebraicc fcribcn-
dafunt. Excmpli caufa w^?b< <r/^4, iuncifpccicsin
Kimhi commcntariis in lonam.fc^D^x alpha in Elia,
nSiB^fiKp capitula in codcm, '«Jfi /?4n<«3«»:w»if cigo-
nia in Rabbi Sclomonc Galio. Et in contcxiu kp»
athayECix.^.o^^r^C mataim lofy.t^aWD Wiimw^Danie-
lis^.DfeipkrfWjDaniel.y.^Kiini/f/^/it/^nDiharghumin,
& fcxcetis aliis , vt pluribus poftca doccbitur.Qua-
quam olim non tam anxie in iftarum potcftatc dif^
ccrncndafudatumfit. Quin potius vtitrcstantum
vocalium figura? crant,iia non nifi ires voccs rcddc-
banr,^ facicntc A, Vau fonum qucndam confufum
& indiftindum intcr o & v fibilante , quahs fortalTe
fuit «A^fyAAou^poftquam covti cocpcrut loco tfHY^cZ,
lodvcro ncfcioquid intcri &c frcmcntCjinftar^^"^''^^*^
Gra!coruni , qucmadmodum ccrncrc cft in vctc-
lu allcgationibus.Ha^c cniro vciba Hcbraica Efaiae
A iij
4 J S A G O G H
crenia hexaplis in hunc modum Grxch cirantur,
Quod ne mireris a vctcnbus ctiam Larinis fadlita-
t^./, 6 tum cft/cribcnte Fabio,mcdium fuiiTeu & hccra-
VrifuM.i. jyj^^ fonum. Non cnim fic optimum diccbantvt
opimum, & in hcrc ncque cncqueiplancaudic-
batur^Sic o & u confuf^c inuiccm, vt Wccobaynotnx^
PtiiixenayCulchidcSyVoIry Dauos , dederont , ptohaHC-
fc»r,&c. Qu3c paflim apud Comicos occurrunt.
Nam id crcbro, inquit Scruius,aniiquis in lcdioni-
T«u.8Af-businucnitur,ficutinr/?//f«//i probat Verrius Flac-:
""^ cus cxcmplis , auchoritate rationc, docens in ad-
ucrbiis maxime pro u,o maiorcs poncrc confuctos
pro /?/<c,W,ficut pro illuc^ illo hodie dicimus, A Jdo
oe, >wff«ir^ pro munire, worwwi pro mucuus, marus
pro murus,itcm ot,o/fi pro vti.Nam Mariianus oifia
fcriptumaif apud vcrcrci pro vfus. Hincilhidror-
tafTcCiceronis dc Lcgibus Aft quid ctitjquod cxtra
magiftratum ccratqr oifltsCii, u vfus. Eid Adrianas
T»rnebMhi. Tumcbus antiquioris Utcratur^ princcpsof/It^ eme-
c^w^V- ' dct.QupctiampavSoE&I finc difcrimiucpoiuc-
runt.Inibrum 5c Incbrum quod inhibct & rctardat.
Fortaffc quialota accommodatum eftelemcntum
p!Mj»in cr4. j tcnuia quffquc & pcr omnia maxime pcnctran-
tia cxprimendu^vt «^«'«^^'e^xVfjirCjprogTcdi. Cum au-
temfcnfimab hac vocis commixtionc difccdere-
tur faeculis in di^s cloquctJiQribus j acc^cfcecctquc
vocaHumfcu vocunumcrus & varictas, Hxbra:i
RABBINICA. 7
quoquc diftindam magis fuarum raiioncm ha-
bucre^nullafadlafigurarum in literis vocalibus,
quas tres tancum poiuimus, amplificatione.Iiaque
iamnuncdeillisdici potcft , quod Macrobius dc
vocahbusLaiinorum , Apud nos, inquir, fi fonos
vocahum,noapicesnumcraucris,fcptcmfuntvo- c^i;6.i,iA.;n
calcs,etiam fi eafdem modo longas,modo brcucs ^"^'t**'
pronunciando, quinque ( c^r apud Hcirucos tra)
quam fcprcm tencrc malucris.Cuiufmodi ratiovcl
locus fortnfle AmbrofnimThcfcum mouitjVt fcri-
berct apiid C ha!dacos,Hcbrieos.& vetcrcsSamari-
tanosfcx elTc vocalesvx&nrii; ApudArabasjPuni-
cos^TurcasjPcrfas, Tartaros fcptcm , Eliph , Voe>
lejKc,Hba, Ain &:HeApud lacobiras &:Cophtitas
fiuc A.vypuos Chriftianos dcc|^ , fcptcm videli-
cet Grxcas,v larinam, duas Hcbraicas Hori^id cft,
n &Gicufa,idcft5vJedcinonaflcntior. Namapcr-
tcaipirationes fiue litcrasafpiranrcs cum vccali-
bus confundit.In co autem nonnihil variaiut Gr^-
ci vctcrcs.Cum cnim ohm duabus his >» & «, vt cft
apud Platoncmin Cratil!o,non vtcrcniur , fcd
illarumuicCf & « gcminarcntjpoftciiusillas tam
figuraquam vocca rcliquis dikrcpantcs adiccc-
rc. Illudautcm contigit apud Hcbr^os, authorc
Elia, anno ab eucrfo tcmplo quadfingcntcfimo
iriecfimofcxto, qui cftaChr^fto quadrineentcfi-
musfcptuagclimus lextus.haeacnim aetatcTybe-f«/,/74
ritx^qui inhabitabantTybcriadcm vibem Gaiilcxj ^ict2!!m^'
aquamarcTybcriadisin Euangclio ? & «>i2t3 »c,
8 ISAOOGE.
ihcrmr quxdam calidac cclebrat^ in Talmud (fal-
lunturcnim quiMaforetas Tybarcnosin Paphla-
gonia,dcquibusMcla,c(reputanr,cumqua: dc il-
lisproduc vctexcsHebrzij&Ehas hbro acccnru-
um^Maforcih & Tisbi,plane rcpugncnt) ca inqua
artatc no folum voccs variis fonis diftinxcrunt: fcd
ctiampundlabibhisadillam diuerfiratcm fignifi-
candamannotarunt>vt cciam illicrrent vel turpif-
sime,qui pun(florum vocalium inucntionem auta
montcSina, per dci conceifumctmanusjaut ab
Ezra concihoque eius,pcr viroru fynagog<^ magnj
inditutum^rcpctunt. Scd his practermifsis ad m-
ftitutumrcdco.
De K ^rima Webr^orum vocalu
Alcph vc vooilecft, valct a Latinorum. Nc
vero fcripturafit longior, quam vcnuftas lingujc
HebraicsBpoftulctj fxpcquidcm omittifolcr: ve-»
rum hoc ipfo quod cxtcrae vocalcs Vau & lod no
afcribuntur, facilc intciligitur dcfidcrari» vc in
nv^^ parafa,*ipa baqar,om3« Abrahara.
Exceptiones tres.
Regulaprimo failitcum charadtcrifticarad alia
nocationcm te remittunt, vt iSmhehellu. Vidc
fccundam notam /labbinicac ledionis in libclli
limincfupra.
Exceptio fecunda.
>i fchtmt Sccudo cum accrcfcunc didioncs fyllabis fcrui-
fit /rjc. hbus,prxfcrim n facminino>vcI afFixis, vcl fyllabis
auc
R A B I N I C A. p
aiit litcris cxcuncibusin mem velnunjCuiufmodi
funt D*Dn t» jnpj&c. Tumenirafitdeccfsiopun-
dorum fcu cemporum>mutato punclo permutabi-
li initiis didionum in fcheua,vti docct mp» /^k.tri,
tfcdaka. Quemadmodumapud Grxcosaudisfyl-
labis vides pcrrpicucdecrefccrctcmpora, vocalef
quelongas mutari in brcucs, cumex Aeyaformas
eAE^y. Nififortc vicinitas accentus impcdiat, id
e[l,nifi cum acccntus eft in pcnuliima proxime an-
te ^yllabicam adic(5lioncm,vcI affixum. Dc natiuo
loquimur, nam nullus in Scriptura rabbinica figu-
ratur. Tum autcmantepenultimapundum retinet
inuariatum.ExempIafuntapud Hebraros quidcm
nipjpaqadta, ^ii3; /4A«««,apud Graccos vcro tTw
'^rlofj.luj.tTiTuitfduj. Et in aliis orationis partibus,
)Q^}Si pdnemo^ ^TMu^icamohu. Csctcrum quibusinlo-
cis fcheua in medio didionis intclligi dcbcat , ha-
bcs ex prxceptionibus gjammaticis^in quibus tra-
ditur motiones radicum in ccrtis perfonis, & mo-
tioncs nominum in quatuor mutationu caufis^Syn-
taxi, Aflixo,pIuraIi numero/oeminco gcnerc verti
in fcheua.Vniucrfimtamcn mecumobfcruarcpo-
tcsfchcua (emipundumcflcadinuentum vtmini-
ftrct motionibusjcafquccocitctjnc Icntiijs &pro- 5^^^
lix!usrctincatlcdioncro,qu3m iucunditas oratio-f"^
nis cxigit.Omnemcnim grauicatem odiolam cf C4«u.
B
ff4 mint-
JO ISAGOGE
fc^nifi quidpiam Icuitaiis immixtum habeat. Qua-
rcHcbrxosmaicftatcm fu(^pronunciaiioniscxhi-
laraflc lcuirate huiu? pundijVt ita nunc voccm , ra-
pidiffimi , quo fyllabas feruilcs fuauius coniugcrec
Mifcheuain ^yj^ radicalibus. Atque ita fchcua plurimii vcnict
meJio dtctto- l . t ^
mts tntcUiitn- afltc liccras vcl iyllabas fcruilcs qux quidc vocalcs
.hmrn. ^^^^ proximc cxprcfTas nufqua habct ( quod di-
co propicr ^nan dcuarech^ vitDD meshalati m»pBn
hiphkidai & caetcra ciufdcm rationis habcntia
lod antc huiufmodi fcruiles litcrasautfyllabas,)
mobiIc> ficxanalogia grammaiicadcbcrc fupcr-
fcribi litcram daghe(ratam,aut geminaia > aut prae-
ccdcrc motioncm magnam intelligas>alioqui qui-
cfccns.Prioris exemplum fic deuarecha , nas:^
fthheTu^^}}>ip honcni, Pofterioris on-iips , pekadtem
deharkem. Pauca affixa quorum ratio cx
cx grammatica pcti potcft , ab hac lcgc defleilunt
nai deuaro n^l deuariy d*i3T deuaram de-
«^rrfWj&c.NcutrumcnimfcheuaantcfehabcntjVC
qu2e pcr fe fyllabam non cfhciant.
•iio€Mdj{tum. Hxc dc illo inferenda fucrut,vt vidcrcs cas fyl-
w/C'Jl'^!«f labas , quac defticuuntur vocalibus ♦ fcrcintclligi
J«m"/^wUihabere alcph, cxccptislocisin quibus proportio
^f'*' Hcbraica poftulat cflc fcheua.Quanquam nc tum
quidemabfurdumcxiftimarim, fifchcuata? liicrse
Antiqua pro- co dcm fono quo vocalis confequcns 5 cfFcrrenturj
nmttiaticif prapfertim cum prolatio fchcuamobilis olimillo
quuiis cr r4- dcclinarct fequcntibus |maximc gutturalibus y eo-
RABINICA. II
qucmodo ctiam hodic ludxi Germani pronun-
iicntj& vbiquc nunc vfus obcincat profcrri pcr hi-
ric fcquenrc iod , fi modo alio pundto quam hiric,
ipfum iod afficiatur.Ex quo fadum^vt pro felomo,
folomon:proPhcHftim, Phihftimrpro Ichudim,
luhudcij&contradim Iudxi,pro lchofuajehofuc,
Sccoiuradim lofucmaiorcs noftri vcrtcrinc. Im-
mo &: Hebrari ipfi poft jBabylonicam captiuira-
tcm. Idco enim lohofadac Haggci c.2. lofadac ab
Ezra nominaturcap.2. Quanquam cciamantcca-
ptiuiraccm Ichoram ahcubi pcr Synxrcfim loram
appcllatus inucnicur. Ehas vcro ccnfcc non fcque- ^**"'
tibus gutturahbus aut iod , flcdlendum cffe ad pat-
hah^quopofitofaciUima eflec commcncariorum
Icclio, lcgercmus cnim Sylhibas fcrc omncs licera
protradionisdeftitutaspcr a. Quis porro fitvfus
cxtcroiu fchcuaim, quae vidchccc dilatarur pcr mo
lioncs paruas^infradoccboj^yuf^^^if^jvbi dcnotacio-
ne licerarrum guccurahum, propccr quas illa adin •
ucnta funt, dicendum erit.
. Tertia exceptia^
Ferc fupr^ hocfigno *addidi proptcr nomina
qninquc & fcx pundlorum, de quibus poftca.Icem
ob ahquoc particulas inflcxilcs & propriaqusedam
nomina quorum nocacio ex fcripcura,auc didliona-
rio pccenda cft. Quodpcrtinec ad tertiam notam
ledionis Rabbinicaejquaminlibri Pcriochadida-
uimus. Hanc difHcuIcatcm lcuifsimus vfus nobis
Bij
II I S A G O G E
adimet.Scd vtredcamadidcxquo digrc/Ius fum,
Alcph fonat ajmaximc cum e(l radicale/icuiiEIias
VbiaUfh f^ribit>vt o«pKam,Ofcc io.wd^ tfamOiSi cxtcra hu-
*/ic4/f«o»/o. j^ffpodi dcmoftrant. Prxicrquain coniugationi-
bus Quicfccntium lamcd , ahis a Kal, in illis cnim
Aleph quicfccrc folet in tfcri , cxccptis primis vo-
cibus coniugationum pafsiuarum , vbi quicfcit in
camcs morc fiio. Et in futuro quiefcentium pc, vbi
quicfcii in holcm.Sunt & pauca: aHx cxccptioncs,
tiut E/fw.y. maximc in nominibus lamcd Alcph , vbi Aleph a-
•r4M. i liasquicfcitintfcri,ahasin fegol,&c.Namhicor-
dofercconftatexnominibus fcxpundorum. Scd
ea vfus facilc monftrauerit. Nec tamcn proptcrca
illis locis dcfinct cdc vocalc y nifi quod fuo natiuo
fonominimcprofcrctur cx proprietatc Htcrarum
quiefccntium , vti apud Latinos u non dcfinit cfle
vocale in hac didione Secundum^ quamuis decHnct
ad fonum o. Qualc K aduhcrinum appcllari pofllr,
quo cpitheto NigidiusFigulus afhcit n anrc literas
g. & c^vt in y^nguis^ ^ncora , Increpat , Incurrit , In
omnibus cnim his(4nquir)non verum n , fcd adul-
tcrinum ponitur, quia dum proniitiarur,lingua pa-
latumnontangit.
Df^ dlreravocali.
Hima imtu Vau valct u & o, adco vt etiam cum hateph ca-
t,b<ium, mcts aut kibbus mouerc debent conionanrcs ad
ledlionem oftcndenda pafsim cxprimatur,ab!Dy«/-
larnyxh^DVy Imlac^ys^^^Ti horban^ p*3ip korban- rnDij;o
RABBINICA.
mahomcdeth* Cum vcro holc vcl furec fempcr, nifi
quodin viilgaris & triris didionibus (dequarum
nocacionc nemo nid planc rudis lingux fant^a: auc
vocabulorum arcisjquam trad^atRabbinusjdubita-
rc porcfl:)h6lcm non cft fcmper plcnum.Quae qui
non aducrtuntjpl^runque cxcutiunt in Hebraporu
monumcniiSjVt Viderc eft in trito illo Grammati-
corum vocabulo niDiDj cum illud his mocionibus
fipnant n^^liiD MHchereth. In co cnim Vau tantum
cxprclTum eft ad oftendendam lcdlionem , ac pro-
ptcrea ficnotandum fitn*;3o Muchrath radice
rn^ , vti fuo loco intcr doccndum annotauit loan-
ncs M crcerus Regius lingua: fandtx profenor, vir
certe cuius diligcntiam & meritum in linguam ifta
futura tempora nufquam non loqucntur. Vnde hic
non habct locum obferuatio Elise.In fcriptura (in -
quit) holcm fscpccftdeficicns, ficfi enimnomina^''-*''\V;
plcrumque fint plcna,verba tamcn fcrc funt maca
in vauradicali, v| quicfccntia Ain. NamRabbi-
ni illud perpetuo intcriiciunt. Scdquibusin locis
lcgam Vau pcr o,quibus per u ? Facilc refpondcri
potcftjVau valcrcoinprimisfyliabis^cum prscfcr- ^;,^,,,.,^^
tim paucifTima fint nomina qu^ habcat furcc in vc, ^'^'^•'^f^J
fintquc omniaformse y^o^/. Verba vcro nullafrmionfcw
praetcrhophalquicfccnciumpc Iod,quicfccntium o/^"^*"^
ain Vau,& duplicatorumjquorum notationcm te-
nerc dcbes Nequc cnim hic docco Grammaticcn,
fcd AlphabctumRabbinicum &canoncs ledtio-
B iij
14 ISAGOGE.
nis finc pundis. Deinde hoc pcrtinct ad fccun Jam
notam Rabbinicas le(aionis,ideft,Charaderiftica-
rum rationcm. Eadcm ratio, fi mcdiiTi didionis oc-
cupcc vtnDunhr^/^i^o/er/^jn^ipcr^o mhholcth niiDD
maforeth*
/cZnltrT Sub fincm vcro,ct(i ccrra rcgulavix dari pofrit,ra-
inf.rmh. j^^^^ ^.3^ hccmanticum capiti nominis adhsrcf-
cat pronuciabitur pcr u, vcluti jw^jn^^^ncn Dncn
taanugjamrurjnmruij, Aut mcm,quod folum fic in
fMMcUm 7. niifna tamulditarum,vt MpSc mal<juthya radicc np!?
.r.,r.4, ifg^^ ^yjj^ jjju indcxvidclicct foeminei sicncris cal-
ci affigitur, vt in nominibus , quc intcr accideniia
Ir^^^t^rcccfct Elias nn^o nViajnnbD/^W//^^ w^r-
duth,gahhHthymalcuth:\h'\ fortalTc lcgi polTct n^lD^p
Rr-^N/i. melacoth^ (STC. formaplurali focminca. Sedvtrum
diccrcdebcas facilcdcprchendiscx fubiundtovcr-
bo,adic6liuo vcl affixo.Totidcm cnim modis am-
biguitatesquxoccurrcrcfolcnt,apudRabb.inno-
tcfcunt.In aliis formis hic fonat o. N am non com-
prchcndo iis rcgulis formas nominumpaulo rario-
!ifr<>»Mi rcs^qualesfunt^ijjs /^iw/bij^a/Tw/i^liJfi feul b^iJJb
isitm.\. '/7^t«/harumenim nocaiioncm vfus & lexiconfiip-
pcditabit qux tamcn indifferentcr pcr hol cm cnu-
ciaripofTunt. Nam rcperiasnlV^ r/c/or/; , &ni^2fc*
tfclutk Nifi quodformab*37S fcu biv^fi frcquen-
v//uf4 nfHd fifsiiYie rcperitur apud Rabbinos vt iod indicct lc'-
dioncm cum vcrbalia fubftantiua dcducunt a vcr-
bisalioquiinufitataincontcxtu. Cui cumnonat-
RABBINICA. 15
tcndcrct Munfterus fuum compendium Gramma-
tices non fatis rcdc infcripfit i1:f«p kitfor pro
nix»p hrfuf^^oxtnx^^yy^Sipihfir n^Vp Sillum ^ &cc,
Excipcetiampculim coniugationumkal, qu;:evt
fciSjCfFcruntur pcr u. Iiem & tria poftrcma lempo-
ra quicfcentium ainVau^qu^ tamen citra difcrinicn
cffcrri poffuntpcr o.
At in finedum Syllabam claudit ftudiofc cxpen-
di debet, ncvcrba cum nominibus & c c5ucrfovf-
piam confundas.Scico igitur Vau ^ vt cft: vltima to- yaufnaUqui
tius vocabuli litera, aliquando effc affixum mafcu-{-";ir""*"
linum fingulare tcrtia? pcrfona; , ac tum cftcrri pcr
Ot\lT\T^deuaro^ npfi pcqado : modo non vcniat,i,f^,
poft hc aut iod , tum cnim poft illud quidcm fonat ^fJ7/^7^
u,imD fadehu^ imps pecjadahuypod hoc vcro coa- p^twVm.
lclcit tanquam vocalisjn dipntnongo; yicnimm fpccu,nhm.
fcriptura poft r - • • & vtrumque hiiic , i poftpofita
diphthongum conflat-ita apud Rabbinos ex > prx-
pofita(fcripturamcnimfincpun£tis5T-& in-
grcdi ncqueunt) &r ixonfcquenti totidcm diphiho-
gi conficiuntur. A lioqui enim nullum diphihongi
fcu coalefcentium vocalium veftigiiim apparerct,
Vt^»i>DD k/V/f/>n^(/iinm deuarau, vntau^V) vaf,
quq adicftis pun^Jiis fcribuntur abfquet,in Ezcch.
Exod.^S.Prastcrea affixum vw/ipcrupro-
nunciaridebct.
Aliquando cffcindiccm & formatiuumpcrfij-
narum & numcrorum in vcrbis , atquc ita fibilarc
rmiict
rttam no
$n
Eo
rlwo
l6 I S A G O G E.
u,ficutiinnD'J^ npB )^pBi^famerUypakfJuyn[>ljkeJu.
Erfautemhuius cum rupcriorc facilis diftindlio.
Quoniam hoc ( cifi affixum cfle fortaflc poflet , (i
nimirumlegcres/7ek4c/o, liphkedo ) formatiuuppr-
fonae habcri dcbct; quia verba apud Rabbinos^auc
nunquam auc rarifsimc huiufmodi afhxa fufcipiuc.
Tum cnim vtuncuraffixis pecuUaribus vcrborum,
quahafunt oinn n & nD/V/, huy /V/i,/;4,&: A^<i,auc
pronominibusfcparatis.Sibilatquoqucin fine no
minum Caldaicorum, cx quibus ablatum cftcau
H ccmanticum vcluii )^^q ni; ijyn malcuy tfuduy ta
Quqomniacx fiHo orationis lcuifsimo ne-
gotiodignofccntur.
De lod ffojlremA vocali,
lod valct i j & e , vndc nonnunquam pro fchcua
mobih & hatcphfcgol,ncdum pro fegol & tfcri
fcribifolct, &maximcin ambieuis, vtt:'^»K (Sic
cnun pundandum , nonO'^»« pcrtferijcumlu-
da:oruvulgo ) tfanne^&c crcbris aliis pafsimapud
chaldacos paraphraftas. Namiiimisliccntcr Tre-
mcllius & nonnulli ali j fubtrahunt iod , leguntque
forma Daniclisoc>«. ^fanne. Ad hunc modum
r.n»fi peroth : paflim apud Rabbinos inccricdbo
ne quis lcgac nnsj Parothy id cft, vaccas , fic ad dc-
fignandamlcdlioncm Pfal. rS. in Targhum biyn
^«er^j&Iocl 2.t13<sSD malpecorf.ciCi nonulli noftro-
ni ludaizaccs aliccr pcr tfcri Hcbraico fcnfu recla-
mantc,Icgant,vcfitpluralis numcri, ficquePro-
phcts
RABBINICAE. I7
phctx vaiiciniumad Meflumnon pcrtinear,vcru
ad omncs do(Sorcs vniucric.Sed ric in rcliquis fal-
laris,vbi iod pro fchcua minimc ponitur , hanc tc-
neto rcgulam.
lod in mcdio di(5lionum indicat ipfum tfcri , au- ^"^^-
thorc Eha, prcicnim quando cft radicalc vel indi- "'^.prtm^ni
catpluralc. Exemplaiunt quxcitatm vcrbis qui-
demn^D^n /^a//» aacDSnD^iCf/ec/^i ai^». Innomi- ,
/ 1 I t ■ t • I I . UdrddtCMltlm
niDUs vcro n n>n t^^f/? adonai, n i»y « aa^nai^ m»3f meMofinM e,
tfeda^r^:yiv feba,\n ahis orationis partibus o^nal
hfechem^\itH(n,y^ech^lcc. Quod nonnifi inquicf-
ccntibus Ain Vau conringcre folct. Rarius adiici-
turad indicandam lcc^ioncm^vt lioi rahhenu^J^io
1)3*;. Itaquc ahbi hiera potius protradionis erit
ftridcns i. In fine vero fi fit ter minatio plurahs nu- w/«4/ry&-
mcri ffca.Tet)t1ixTi jVt «"^^n diurc adonai^ fonabit c. ^ex^^rt^fi
Dignofcitur autem huiufmodi vox fyntadica cx J^"^'
fubiunciilon haicdia indice gcnitiui cafus, vcl no-
mincproprio.Adiedliuumcnim nonafficiturhha
icdiajnifi codcm fimihter afficiatur fubftantiuum
proximcprxccdcns,& contrJ:acduorumfiibftan-
tiuorum ad diucrfa pcrtincntium prius illud n mi-
nimc rccipit , fcd poftcrius. rcftc cnim dicitur
a^on im deuar haccocah ^cxttTA vitiofc. Ahoqui
autem lod fiuc obeat viccm terti^ radicahs>fiuc fit
affixum pnmq pcrfonqjfiuc quid ahud pronuncia-
bitur pcr i , vi oy ,»i3i j *^ipfi > ham , deuariy pe-
qadani.
■u
iS ISAGOGE,
Vocalcs ift^ interim (^pc fiunr confonantes,cuni
reclcfcriuntur pundlis, vt apud Latinos v & ifc-
wo- V-» quente altera vocali.Scd ium(excepto Alcph) gc-
yvrtl«/-/' niinari folenc n^^DS) pro n^LDD , matve^ ^»3; pro
/4iUL Nifiin vocabulis vfitatis. Sicinitiis di-
dtionum cum i radicale cft , vt annotat Elias , dif
criminis caufa p»nil vatik^^^) vai. Sic enim di-
ftinguiturab iis quiE incipiunt a Vau copula. Ex
quo fit vt in fcriptis Talmudicis & in Targhumin
Ionath«;,Onkcli,R.Iofephc^ci,Akiba[:,&interdii
in reliquis Hebr^orum hbris nomcn plurale com-
pofitum cum pronomine infcparato lod fcribatur
pcrgcminura Iod> hoc modo tnan Jf«4r4/,vtde-
claretur efle mobile. Atque tum pcrfpicue difFert a
fuo fingulari ♦lai deftan , Idcm contingit cum aliis
affixis, YtinMalachia kimKiano w^i4«« ^agu-
fcteho. Quanquamnonracofcriptio fit per 'K, «
fignificantelodcffe mobilc ^v^hoo mefaUi ^ ficw
'vau Eadcm ratio in * poftpofitiuo , facpe cnim rc-
perias i«i 'u4«,i«'di remifi difly 1 labos. Qupd no fo-
lumad authoris mcntcfacir,fcd ctiam ad pronun-
tiationcm litcrarum^naa riS^, quastura duriter
cffcrendas cfl*e intclligimus^cum prccedcntcs litc-
rae«W funiconfonantcs, taquam pra^ditas Map-
pic,vcl in paufa,Yt omittam cctcras caufas^^qu^ dc-
rogant litcris «im , & dc quibusminus laborant
Kabbini. Ncquc enim magnoperc in his laboran-
HABBTNICA. 19
dum cft, cum rcccns fit inucntum,aTqiic adco verc-
nbus incognitum^vt D.Hicronymus affirmet hc- Jn.ti.cap.D4.
braeosnullamhibuiflclitcram,qu3c noftroP. Iz tfZ!"'^'
iino rcfpodcat jCcrtc fignific^ns nullum fuifTc dif-
crimeninccrliteras ^sdijd rapharas &c daghcfa- •
tas,aut potius nullam fuille habicam racioncm dag
hes lcuis , vt mircr ingcnia noftrae a?ratis > qu^ ram
religiofi: corrigunr vctcrcm pronumiationc, Pha-
laoniSjPharifaforum.Philiftim, Chanaan , Chcru-
bim,Chidon,ic dicunt Parao,Parifxus , Pcliftim,
Kanaan,Kcruhim,Kidon,&:c.contra vctcrunT He-
braror^jm fenrcntiam,qui,vt mododocui,affMrabat
litcras bcgad kcphath,& pronunciabant , vt fupra
artigimuSjfchcuafono vocalis fubfequcniis. Hoc
cnim virunqucpcrfpici potcftcx vocabulo e<p(pct^ct
-Mar. -^. quod hodie diccrctur nnfi?< eppeia,
pro^phphatha. Nam pc Hebraeorum &c Syrorum
plancra^tp Grxcorum refercbat,vt nunc pc Arabu
&lfmaclitarum, quod proptcrcaperaphca Kim-
hio in Michlol&plcrifquc aliis appellatur,& olim
Pcrfarum,quiinoccidcntalcs partes nauibustranf-
ucdi Pharufiosdefcftu litcrae P (tcfte Plinio)dc fc
nominarunt. Quictiam mos vidcturantiquis La-
tiniscclcbratus,diim plcrunquc '^^ Grxco afpira-
tionc adiunxcrunr.Hinc cnim inLucano Enipheus
pro Enipcofcribituf, in aliis Troph^u pro trop^o,
Ripha^i proRipaeis, &inEuangclio LaiinoCai-
phas,proCaiapas.
Cij
20 ISAGOGE
De pun^iis pecHlianhus UterarHm yhn»
nch,fi.»eyu. Trium iftarum literarum noracioneftatim poft
vocaIcscxplicemus,quoniam eifi vocalcs no func,
tamcn canram cognacioncm cum illis habct , vt eas
nonnulli numcro vocalium pofuerint,fi Sandi Pa-
gnino crcdimus.Hc ctfi non fit vocalis, camcn in fi
nc valct A , fiuc fic paragogica fiuc (ymbolica fcc-
mininigcncrisj vndcapudCaldcos pcrmucari fo-
lct in «,nifi alccrum m prcceneric. Sunt camcn pau-
caexnominibusquicfcecibus lamcdhc,qua^ cum
habeanchc radicalccxprefrumjillud habenc quicf-
cens in fcgo],auc tfcri prxfertim in regiminc. Cu-
iufmodifuncferc diffyllaba, vcqua^adfui forma-
tione nullam afcifcunc cx liccris HaEcmanti,vc mc7
fadeyT\m /j07i€\&c fimilia.
T^jy yf^ Ain quoque & hcch gaudcnc voce A. Quarc cf-
^'""''^'""""'fiGicurjVtfcreintclIiganturhabcrc-, vcl vcl
ctfi aUoqui proportio Hcbraica poftularet alias
luhMbA^cH mocioncs, vt lyi nahar, yoD» iishmaa^ xrh^tDshulh-
hany hVd' iislah.wndc & in finc didionis poft qua-
tuor motiones magnas habcnt fub fc pathah,quod
Hcbrfi pathahGhenuuaappcllant, pronuncianc-
que poft fuam illam motioncm.
De lueris 3;nn«.
Litcrx gutturalcs fignificantcr vocantur ab £lia
C4irtir.r D»5;3^3D,Racioncm enim nocarionis.&reaularum
vulgacamanalogiamcurbancac cucrcunc. Navbi
litcra prxcipuc kruilis prxfixa pcr hiric vcl Segol
RABINICA. 2.1 _
fcribi dcbuerat , fubfcquentc gutiurali magna cxc^"w/^l//.
partcfcheuadilatabiturpcr fe^ol , vt i>0«n bee-^''^^'^'"^'^'''
/I O ' • »V V
chilpTo b^^n hichtfy^\^yjti ccbodjrarius per pathah
3c id quando y prima cft radicis, vc nc?:^» /^^/i? pro
njpAlJ ///^ 5 vbi vcro pcrj)athah,dilatabitur 6cpcr3i^'r,//4.
pachah b»pKD wj^ac/;// pro ^'^XD machtL Dcniquc
vbi pcr kibbucs vcl kamecs hatuph, dilatabirurq^-.^^i^.,.
fchcua jfubfccjucntc guiturahpcr kamecs hatuph"^''
i>p«o maochal pro ^?*^D woc/W. Scruilis autcpra:-
ccdcnsin omnibus iftis vcndicabit fibi motioncm
cognatam pundlogutturalis,cui pr^figitur iuxta rc-
gulam^Guituralis notat fc & pr^ccdentc.nifi quod
icruihs pr^ccdcns afFcfta camcts hatuph vidctur
notari pcr camcts moiionem longam. Per A. cnim
moueii folctacproducijquiaacccnruMcthcgpro-
ducitur. In nominibus cxcmpla funt rip.na bchc
math pro ncna , iihmath \}^p Saanan pro (JjfC^
Sanan j i^pnvt ^holo pro^bn«, 0/;/r>,&c. Quod
ficontingat vtproptcraffixum velaliam fyllabica
adicdiioncm fimplcxfchcua vcniat poft huiufnio-
di punda rapta , cx cis pro arbitratu alrcram com-
pofitionis partcm clidcsjncduo fchcuaim lcgas.
Nam pro ibJonn & ifcionn tehteu wonn tehau.
dici poccft. Sic pro n">iy. nahatecha dicitur ^^'j^j
na^Techa^S: nnyj w4^/;4rf4. Antcquam auccm fincm
htcrarum tradtationi imponam, lubet prius cxpli-
carc rationcmjquamlud^ijGermani potiflimum,in
fcribcndis vcrnaculis vfurpant, quaqucinlofcpho
C u)
14 ISACOGE.
fatis cfTc poflif.qux alioqui fi cx vocalibus lcgatur
\yi[f''''"''T^Moo^us habent. Hxccnimcx linguisvcrnacu-
Ks»? lis fcrc dcfumpta funt, fcribcntc Elia in Mcihurg-
heman,quod & rcpetii in Tisbi^Targum Iero(o-
lymitanam infinitis locis cofentire cum lingua Ro-
mana& Italica. Scdiam adfccundam inftitutio.
nishuius partem,qux in charadtcrifticis verborum
vcrbaliumquc pofita cft,tranfeamus.
Del^crhis.
P^ri. Secundanota Ie<ftion]SRabbinica?eit in chara-
<flerifticis verborum & verbalium. De iis ergo ali-
quid notemus . Vcrba cx charaderifticis nedum
fyntaxi facilc difccrnunrur , praetcrquam in coniu-
gationibus daghcffatis.Quarc vti nomina,qu^pcr
hiric leguntur,fic vcrba coniugationis picl habcnc
lodinfertum ,quafirefoluta motione parua biric
&daghesiniod,inhuncmodu np^B pi^cjcd^v^^t
perai , vt in nominibus lb>^y hilleg , |Un riUort.
Similitcr in pual & hophal intcriicitut Vau pcr
quod a fuis adiuis diftinguantur , ipifi pfi^j^ad
hogdal. Coniugatiohithpaclproptcr fylla-
bam rn, quam gcftat in capitc/acilc agnofcitur,
ctiamfin cadatproptcrconcurfum alrerius ferui-
lis. Nam ad oftcndcndam coniugationcm poft li-
tcras arthan & mcm participij n remanct. Eadcni
JiwTllr^^tio cum geftatr^.Namhacctiam fyllaba Rab-
b>nio*m. bini formant aut faltem componunt hithpacl,vc
y^2}n^nithnahtej^t9pn^nithkaf€r, qualcbis rcpcri-
tur
R ABB I NI C A. 15
turinScriptura.Ezech. i3.&Prou.27. r\)rto^ A'/-
jlaua* Habent & aliud hithpael compofirum cx
quadraca coniugationc, vr pninc^n hijlothck pro
pnrfi^T hulattek, Habcnr erinm aliam racionemco»
pofitionis ex duobus ordinibusjVt ntrfoluypxo
l5>S*: nitfcIfi.T oudcm cnim modis compoficio fic.
Inquicfcentibus pc Alcph mfinitiuos formant i«/-;>,'a /ry.
pcrmcrathcfin,iraiedlis vocahbus. Siquidem pxoZnX^^^''^
j leecholydicunt lochal, & breuius
tochal, pro nicit!? yleMory^c\^^ lomar^formsL plane no-
uajquafia^icwjWr.cumHcbraiccdicendum forct
/(?wor, Caldai'cei«D»p^fcu npspW^^wrwdr,
interpofitoMem intcr liicras ^ic/^iw^&radicahum
primam. Thalmudicc lemar 3c per apocopcn
KL»!? Icnu, Simih forma rcpcries in R. Selomo &
Talmud n^ii> lochah^ ad argucndumjanDi iachah*
Quod depromptum eft ex vfu hnguae Caldaica:,
qua: quiefccntia pc lod, & pc«confundit. Quarc
vt lod in impcratiuo cadit,ica & intcrdum vnde
^/.abi^ab bi« a-^al:\l day(c\lOyZ^^\ ladaa^xm
n\o & intcrdum tota fyllaba in/;«;,formatiua hiphil
quicfccntium pc,W2; tje pjo «:iin horfe^zMici , cduc.
Infinitiuis quiciccntium Lamed « addunt litcrai/,/.r ws?
fi,quod incerdum fit in cotcxtu n«2iQ^> limrfothypxo ^"^^'^
pter eam cognationcm^quf eft inrcr hunc ordincm
&quicfcentium Lamedn, ob fimilcm iftarum li-
tcrarumprolacioncm,& abfque pun(^lis nKibD^
limlothymunb lehahot h,f 10 fc^anj? Uh4^e, Item abf-
D
2^ ISAGOGE.
l^uct^ryr^ph likroth. Tumque in cundis coniug.
quicfcitin Vauholcmcxpreflo.
«/-/-"'f Qua abufi fcqucntibus litcris vn plcrumquc ex-
SJ'"trudunt«, acfiraclixcffetdequicrccnt. Lamed n,
i2foo»:iiQ n:iiD, w4f/«,wo/yrw5wofyi,&inpaul
fanw.m^matfm. In pr^teritoU^XO W4r/?«;/,vt!i»>?
G4/i«».Pari aufu tcrtiam fcemincam fmgul. prxtc-
riti claudunt pcr n, n«a hath.n^^o metfathy prorfus
vt naa 6<r«4r/; r^h^^gheUt tcrtia foemin. fingul. prx-
^ teriti bialdaici dc quiefccntAamcd n.quanquam
wr/i«,i.«n. Hcbraica analogia lcgo n«i;D ntt-n? vS\matfath:^kA
rath.GalathyfXO nu:iomatfea,n^y^ kareaynr^h} Ga-
letha. Contra quicicentia Lamcd n, conucrtunt
in Lamcd & maxime cum affixis,vt n^c^y afaah^
fecit cam,nc diccntcs nvy ^/ii,confundcrent cura
nc^V ^/2, fccit. Sic in rcliquis vocibus m«D);4/S-
huhavton^vy afuha, & in vcrbalibusn«Dn
plaga i n33 'nacha , n«nvi /;or44 , fignificatio^a nn^
wM,n«c?nn /;4r/644 potcftas.a nv^ rafha,\^DO mifia
couiuium.vndc pluralemt^nti^o mijlaothznr^a fa-
tha. Hoc cnim habcnt a Chaldxis , vt confundant
quicfcentiaLamcd «.&n.
In vcrbis qu^ incipiunt a zain vcl tfadc,tota co-
iugationcHithpacljTaufyrabolumconiugat. c5-
Dcb-n mifcctur primse & fccunda: radicahbus,ne illud cf-
::tf>:/re rc dc radicc fcu corporc didionis cxiftimcs. Nam
rw.fr. jjjyj vfuucnit io contcxtu BibHco, fiquidcm
prima radicis fucrit vna cx htcris^BJo adEuphonia
RABBINICA. 27
nc duo fibili fcfe proxinic excipiant : nifi quod ia
jjjjrctinetur inuariatum, poft mutatur, poftil-
lud quidem in d, poft zain vcro in ijfed apud Rab-
binos & Chaldxos tantum ob illam affinitatc,qu«
cftinterJ,^^, vc potc litcras eiufdem organi, fcu
fvtHcbr?usdicit)nn«K:ii2. Exemplo funtpiC3!iPi
hirftaddek pro pxJrinhtthfaddck^Sc |Dltn hi::damme,
prc]^|Ctr.n huh^ammen^2L radicibus p12^ |Dt tfadak^
:^amarj,
Rabb. verbum^quod vfufcripturxcft intranfi-
ciuum in Hiphil, tranfitiuc plcriiquc vfurpant fub- ur^nfiimM
iun6ton« vcl pronomine pafsiuo, vt^^fjni^kir^,"''^'"*'^*'"'
furrexTr, & rabbinicc i2?»)pn hakitfo, cxcitauit eum,
&c.Hinc illudcuiufdam^iVy*! ^ii:^»pn hakitfumraa"
ionai^ excitaucrunt me cogitationcs mcae. Aiquc
hoc probat R. DauidinMichloUconira dogma
Patrisfui R. lofcph , prxfcrtim cumctiamin-fcri-
ptura. tranfitiua & intranfitiua in eadem coniugat,
nonnunquam rcpcrirc liccat. Hinc ctiam vcrbis
Kal vtroque modo vtuntur^po^ fafak ccftauit, &
ccflTarc fccit,vnde polB /^o/tf lc,atbitcr , qui htcm di-
rimit,itn hai^ar , rcdiit & reftituit, quod in aliis co-
iugationibus locum haberc p©flit,&quidc in hith-
pael, qui^propriecft reciproca, vtapud R.Ifaac
Arama inGcnefi inn^?» baana mthnahbeialdutechay
prophctata cft natiuitas tua, cu tamcn trafitiuc hoc
vcrbum(umi folcar.
Non tantum vnarcpcrtaperfona intcgram co-
D ij
28 ISAGOGE
tuuir. ff, iugationem adiuam&pafTiuam ipfi rcfpondcnte
^'sirrt formatjVt vulgatus cdc^noo^D^pi^^ir^nhamdakde'
ra<z.f/M3. k/;;,^ verumctiam reliquas, vt 6|»inn, hcchifph^
cuiusradicis vfuscxtraeos nufcjuamcftin hiphil
& hophaI,fed tantumin kal & picl.
..sjnMTcfu, fyna?rcfim fxpc contrahunt didioncs vbi
adcftlitcra «in^ , vnn> lehu pro Iihm, t<n»
& »n» lehc pto n»rij Lhiey vt Chaldaicc nnn re-
Aowjpro i"ipn ff/;f;;rc»w.Qua normapafsim inTal-
mudK abforbctur in mcdio^quodimitatusR.Sc-
lomo fxpc vfurpat ^^n^ irtamer, loco iD«n«
Ir/^jwcr.Etper fy ncopcn Nun vti^s^nw/rr^r/^/pro
i3{3n« if/^w^^yu/j&pcr Aphajrcfim f/i^pjo::^!
/«uyi^, ftatuitjin -Beuiario Hcb. debcnediilionc
nuptiarum.
VermuuUo Litcras ^nynK f^pc intcr fe permutant,fcorfum
i.ierar»»^ « in & contra, vc cahur, & c^^r^turpis,
y^y hara.y-w^arah^ 6c «njr /'tfr^, accidit,l?Di3; hik^
3kc/,&5?^»« /kkc/,digcfsit,n in^,vt 3j;^;^^5,circin-
nauitjidem quod Hcbrxum 3n n inx v«in 1^^-
pbets U fsij f/7/;c/y,«in n tso^ikipyS^nookiJJehy
in fccunda feaionc i4.cap.0fee in Rab. Sclomo.
Itcm & Htcras qu^ funt eiufdem inftrumcnti,vndc
quodHcbraicc apJK <^^k4jfuppIantauit»Rabbinus
air «jpir aakaph^t^&cyconfundmi tnifc? othan^Qos,
& Dni« o/^<iw , inipp shemarten , & DniD'.:^ ^iE^c-
ptartem^^xo eodcm, zochain, & DhrJU
f^cr/w*SicinEf^iacap,ij>.mcmphis appcllatur tjix
RABElNICAr
«a/j^.InOfca vcro 5>. ^\D!Wopf?.
Tantalicentialiccras «in» intcrfc commurac,
vt intcrdum i quitfcentium Ainjin n vcrtant :hinc
l?n3 mahal^pTo h)D wo/^circuncidit, & bcnoni bniD
;?2oA^'/,&: verbalc n5>rtowrW*/,circuncino. Qufi-
quam Elias in co putct n inicdlum pcr plconalmu,
&contTanvcl«in Vau,vclIod.Nam3 Qt^: naam
dixic, rcperio nam^d. h^v intcrroi^aiiif,
«S/;4;4 '.Sicinnominibus»^t»c:^5f/>rfipro
«yd^r/^rcliquia!. A on/tfw, complctus cft,inhi-
phil atKnn'> te/^athimyzd complcndum , in Rab.
laacob , a nin taMa^nnD rj^4,miratus eft. Cui affi-
nccfl; r|^inni^//W^,mcdiauir5a ^in r^^rci^.Quam
comutationcm inaliisliccris intcrdum obfcruarr
aUa,pio};bn balaa, forpfir,jnb Uhaj^^ pro nin
^4^*^,Ioquuius cft^ana hahai^^pio 3n5? Uha^yin-
flammauir,pr^fertim qUando intcrillas cftaffiniras
prolationis.ItaqucvtuturCaitR.Mofc Lcu.i^:) Sa-
picnies caph , & koph , in diffcrcntcr 3^3; & rpjr
^wijrcrardauit.DC^p &: t2*^^cafat,oTnauiT.
Verborum etiam ordines non'Taro confundunti
Excplum fit nDi ^achayicci^) ia:hachi digt^Ujs cft ^
mcruit.fiii; 4J/;/^,vo!auitdcqu.aquo verbalcnfc^ey
4W;/>/;4,voIatus,dc duplic.ln Niphal q.Ain & du-,
plicantiumlocQ]^i3w^f?<?w, cxcmph cauLa,dieiint<>.^-.'</>«^
ino niddon^^ioT:^} nadac, niddachy vcrft lcili-
cctmotioncmagnain paruam & daghcs. Quod
& alibi morcChald^oium fa:pc faciur:apud q^uos-
Diij
drau
50 I S A G O G E
vcrba, quq fuaptc natura quicfccntia funr, fcrc fiuc
defed:iua,idcft,fuam imperfedioncm fupplem pcr
daghestquod quidcm in his duobus ordmibus dc-
fcdum non pr3Ecedcntis,fcd fcqucntis litcrar prac-
ter HebrsEorum legcs indicat.
vcrhj<ju,i- Formam quadratam tam inpicl, quam hithpacl
pafsim in perfcdlis vfurpat ^2^0 foher tulit , pmnm
hjloceky conticuit.
Commixto prastcrito & participiolcgoin tra-
(Satu ^^nlMtra cizs^nze Rab.Ifaac,rurfum vidimus
nt2iiDn^3 nDiDim quod ferrabant trabcs cx
ofTc cius,dc ceto Ioqtiitur;vbi fi in meo codicc nul
lumfit mendum noao iwew^^r/^, pofitum cft pro
O^^pyomcnafjerim vcl nD^DmcnaJfcre,
Similia multaparticipiacumprctcriiis compo-
fita occurrunt vt »yi»D minnarfu pro o»3f ano mithna-
f/rwjcapicntcSjaucupates.ApudTalmudicoscnim
Vau ponitur fa:pc in pluralibus Participiorum ma^
ximc quicfccntium lamcdjiip k4fo,vocantcs 1:^30
mcnatfoy rixantcs:quod vidcri poffit fadlum a parti-
cipio & affixOjVt ^ijo \\r\^attun mathntthuywos do-
CCtis, corruptc pro ]in« pino mathninattun. Sic
t^ono W4f/;w/«4wnosdoccmus,pro|D« p:nD math-
nin anan,
Vfurpant focmineum bcnoni Niphal pro nomi-
nc fubftantiuo,vt rni-ja? pifcina,quod citat Kim-
hi cx Mifiia,in rad. I3y.
R A B B I NM C A.
Participia mafculina componunt cumprono- c?J;«;
minibuSjVt vim prsefcniis temporis habcanc , con- '^^ff''"'^^
tra lingu? Hebraic(^ raiioncm,oi>3(^c mekMaUm^
pcrmanus accipio cgo, pro'i«^2jjo mekubalanty
apud Talmudicos & Eliam in Maf. Ham. Sic
inR. Mofc qotfis u^^p^ ammnan ^ dicimus nos^
)y>0^} 2i<irefinan ^\cg\m\xs nos,ii':n r4«/w4»,difcimus
nos,N:»D«4Wf;74,dico ego,o"1iPiB poVedaniyxdio c-
go, nonautcm vifiransmcjVtipofccbat ratio Hc-
braica, Qiialia quinquc extare in Scripcuramulti
putant oninncro miilhahauitem.^zcQh.^.mhS^^io'
ladath Iud.13. & tria alia eiufdcm form^ Icrcm.22.
Pculimloco bcnoniim ^)^^cap^ui pro r\Si\2 fo p,^/.^
/^^ejfuprimcnsjdifllmulansjnfl:^^ nafui pro hdij nof?y
qui vxorcm duxir, SOi rachuh pro arn rochch,cc\ui'
tans^mD fibur,pio^p\D /a^er^cogitans. Vide Eliam
in Tisbi,radiccnDD>& R. Abraham in rfahoih pag.
i^y.fac.i,
A vcrbis ticutris kal dcriuant Peulim, an*iK^/^r4
manfir,»nDyrtr«/5CoIlocaius, pofitus> vtfignifica-
tionem ducat apicl vcl hiphil.
Talmudici formam illam infinitiui yfurpant.qu^ iMuf,
morc Hcbraico formatur fubicdlo 1 per paragoge
hoc modo , ntjpB pekode.n^fSib liphkode , & in ni-
phal nips»i5 //?/^fkkt;f/<f.Rcperio etiamabfque lod
in comment, Kimhi in Sophoniame)iD!5»feC ikkf-
ySpi.Sicinquadam prccc Erubim.i. Parafccu^li-
ccat nobis ^sifi«^7vV''0^?^ moucrc, cducc-
D. • . .
111;
3i I S A G O G E.
rc> introduccre.
Ex illn cognacionc fignificationis,qiix cft intcf
t ^iphal & hithphacl,iungunt affixa , cum intinitiuo
hichpael;vt (Gnptura cuininfinitiuo niphal. Excm
plum repcri 7 . cap. Phyf. Rab. Tybbon ipn^nn!?
lchithrahakoyoh intcruallu eius.Et ceitclcgo vcte-
rcs Hcbrxosduashas coniugationes pro vnaci-
demquc habuiire,quod illud Rab. Sclomonis Gcr
nefi^.faiis arguit. Dpnri inquit jnnarns-^rncS
bvfino \xvh, Vndefortaflc rra£lactlharum com-
mifcendarum ratio^D^pni fupra.
'Voc*icsinft ^ infiniiiuidcfcdiuorum & quicfccntium pclod
cnunciant pcr Iod,non aurcm t , idelt, pcr hiric
paruum &:daghcs3hac fpccic/p^b^ /ikku/;,pro rr^^
lAiahMh^^nibl^UurjypiorrSJatlpcthM^^^^lippol^pio
rh^b Upjeltthy aut potius perfedc linpoL Ec
in quiefcentibus liJfar}yZ*)yb Mos,^ onmulia
dinimilircgulacontradim dicuntnpE»!? Uppakcd^
in infin.niphaljpro ig^nb /e'/^/^/>^tkf , fic AinV U-
hateg prt) iy^r\hlchehareg^S3Lc. Nam inter omnes H-
teraschCui jnmaxime cft obnoxia contradlioni-
bus, vtapudGrxcos ccrtgfunt vocalcs, vt*,t,o,
crafibusfubditx.
Pro lod xthan intcrdum fufliciunt i .niniirum ad
formationem tertiarum perfonarum, quod vix ali-
bi fit,quam inTalmud & in Targum lerofolymi-
tano, vbi pro iipJDi iphkoJ, dicunt npfi3 niphkody&c
npfi3 niphkcdu , pro npfif iphkedii.Qup fenfu Kim-
hiiniciO
RABBINICA.
hi initio fuorum commct.in Abdiam/illud e ThaU
mud cicac qns^i ntua ^^-laa pm kdd, vbi
e)nDi «wAr^7/?^,di<aum eft loco e^nKfi hhroph.ln mc-
dio, inqmVochlearis^quod fculpfit faber, aduric
finapi.Quod pcrpctuum cft apud Syros, vt in no-
uoicftamento Sy riacoapparet, ctfi ilJic pcrpcra
nun in iod corrupcrii Trcmellius.
Aquolibctvcrbo Rabbini deducunt verbalia R^i*;'^
fubftantiua,mafculina quide form«oii>ft? shillumi
Vt ans^p katfar, procreant lisffp k/V/Ajr, quemad-
modum ancca fubmonuimus . In quiefcencibus pc
iod.quod cft pcculiariccr obferuandum , mutato»
in vau>nni//^i^/«/jConfcftio,hOM viccuah^zrgvitv^c^
tatiOjQni^ru 'i;iW/w,conucncus. Foeminina vcro.
formx feu nocationis rnanj nedtba^ vcluci nam c^m^.f^.
derlcha^r\\^^ aajiia ^nn^nz kechttid^rmD ^^^^^i^l^Zyp^^-*'
Ycrbis lin j^ruCjHi^y aafa^rn'^ catharhyTyQ methy^r^a^fftcTt^
aucforma! no^c^n hamimuth , dc qua paulo poft.
Earum aucem prior vfquc adco Rabbinis familia-
iiscft,vccacciam vtantur in imperfcdis omnium
ordinum.Hincni»Oi «e/?P"/;'4,rctroccfio a:D y^^,qua-
firadixcfTetiD) nafag. Huiufmodi formae inquic
Elias) noracn dcriuari po tcft a vcrbo quolibct , o
iitqucnomen operacionis.Qupdfi noninccriccc.5/<f.».0'7.
iint.iod,magn3cx parcefoemminalcgescx forma
TxpTit tfedaka^nidiQtiz alccram cx vocalibus cr->
prcfschabcancjquajledionem oftendat, vtn^ic»
^emora^n^^^u melucha^Cicuii ancca didum cft.
E
34 IIAGOGE.
irario a vcrbalibus plcrunquc dcducut vcrba fum-
ptalitcra feruili pro thcmatica, vtan^tnn tehillay
b»nnn/;i>WW,()uafiradix cfTct, non !?^n haUly fcd
^nn f4/W,anr:nn rfr«w4,onnfijr<iw,primitiasob-
tulit: cum tamcn radix propria fit r4w,& n hcac-
manticum. a ilDKto mafconyj^}ppp t?«jJo miskan. Sic
fit y^^n taraa, insr^n terughay nD^H tmmeth, zbnn^
^^^' ^we/^,inPhyficaRab.Tibbon>cap. 5. to!?Kn5 «i-
t}?almen^zb to^ic 4im4n,apud R^Lcui^Lcuit.ii.ha-
bcntfimilc in fcriptura quofc tucantur,Dnn»np
iudaizantcs a mn» lehfnla. Prxtcrca quod com-
muniuscft»iquolibct vcrbali quodhbct vcrbum,
vt ai»on babcs insna &^ barbaro orp^.idcft/^fHf
picl »n npopV cnD^hJtJiasJijlaflaJijlap.
Dc nomimtM^ ftue nominum formk
(^notationthus.
f*^ hai Formahacc nominum W ^^ii^r , frcqucntifli-'
ln^1^"*o- ^^» fcrmc fic lcgendum cft vbi nullcc cxpri-
T^s*^?? muntur vocales. Nam nominum quinquc aut fcjt
f^fmbfi^nt. py^^orumformas frcqucntcr obuias vfus & Lc-
xicon tcdoccbit.Ncquc cnim regula aha afc inui-
wiiJj." cemdiftinguipo{runt,quam quodharum vfus fic
abftradroTum fiue fubftantiuorum,i^3 he^hed, y^vt,
irctf y,Q'^^ ktrem, ^yMeghel, xM chenynDt pefab yCic^
B3K^ shchety^^^D fephefy phn helek , py eden: illa.
znagis concrctorum fiue adicdliuorum «
RABBINICA.
naldktOnlh haraSy^p^ iakaryoy^ hacham^ -iK^» Ushar,
&c. Adeo vt inter nomina fcx punaorum duo/iflyL.
Toarrcpcriripromiro notet AbbcnEzra in lib.'^'"'"" ''"'
I L L I • ^ * caremlnrrii
llahotn, puer^^^i^riviator. Vcrum in pluraliro^-^'"^.
iam confpiranr, cafdcmquc habent motiones,im6
omncs formac dcftiiutae vocalibus Vau & lod , in
camformam plurali numcroconucniunt,nifi for-*'^"' *^*'^*
tcfucrintdcdaghcfTatisjOnstt^ onni o»iaa bnfio,
Otana ketahtm , Sepharimj heghadtm , debartm^ She*
charimjVt mcrito dubitcs, inquit Elias^a quo fiqgu-
laridcfccndant. Forma tamcn |p; ^z^ktn, rctinct
fijum tfcri, qw| , ctia in foEmi.genere nipt ^kf»<<.
Na potius cft forma participij fccundi modi kal^
quam nominis,tamctfi Kimhi malitcfrcnominum
Toar,quibus aliquando pro participiis vtamur:
Rcliquxnominum formxaliquamcxlitcris pro-
traaioniscxprcframhabcrcfolcnt, ad monftran-
damlcdioncm.Nominacnim fcrc omnia plena
funt, ctiam in (criptura,adic£lis iam punftis, vt an-
notacEliastab.i.drat.te;M<ifor. Hammaf.
Ab omnibus nominibus Rabbini pafHm fot^ Adun. nufi,
mant paronyma (Toarim vocant)addito lodin ii-^u^ajjis,
ncpro raafculiois & n» profoimininis, cdnfra lin^n» ^
gusBHcbraicacconfuetudiiienf, (non tamcn ana-^'"'^
logiam)inquanuUa fiunt huitifmddi paronyma,
nifi gentilia tantum&ordinalia,cum ttliis^aiitiP
fimisjfcd apud iftos ^Juarciinquc. Ain^ iow', ehim
dicunt^Dl» iow/,diurnus,aiiDbn talmiid^nSDbnt^t^
E ij
3<J *I5AG06E,
waJ/jdoiaorjficn^O.nin» iehudi^mttzfi: acpoftca
foeminincpcrn» vcln» nnVT klmduh, lud^a mu-
Iicr>&nnn» /^Wi/i: ( quanquampoftcriorJiasc
tcrminatio fit tantum gcntilitiorum) ri^d^p.iomith^
diurna, n'nfii2i tfirphathith y Gallamulicr, &:ad-
ucrbialitcriudaice, gallicc,qux proindc aSantc
dicuntyrGr»rii aducrbia. Idcfm cfHciunt (yllaba
& no>vbi di6lio pcr fc non fatis plena& voca-
lis cft,vi fit in monofyllabis & difsy llabis vt nmM
^u^hnithyn^ivnv^ ruhanithyr\^:^m Hiiunith^ litalis,
o«!?1»n hylani, materialis# ficenim enim vocalio-
/11 /pfffMt abftrada, quse appcllant nioc^
^bftrjaaaut fhcmoth aut la-jri niw ^hempth^ haddahar^iriPi^
^^^*^ niDXy^4f/Jw«r^,fubftantia,ni»o^k^;2i/«r;^,agnomi''
natip,Affixum, nn^co femichuth , continuacio,fyn^'
t^is 0c At^ilia . Simili^et $ aducrbia quacdam
nuun tinianuth^ fccundo , nin»bn telithuth tertio.
Rcpcrics & fubftantiua cum adicdtionc fyllabac
maximcin .^Micfcentibu*iiV|ftiWto»^.fce«jj£*y
Knp k/r/w,fa&pc in iis^ai' raagis acccdunt id fty-^
lumTalmudicum,
QMinc^n). Cald^rum mprc nomina
I M>#c^ fcu^concreta ft^brie^^tiadmioictilo^jircr* ^ vel^fyL*
l^bx in hac forma^inboic:? ySc/criifj.i.intelligensr,
t/^Dovi. hqmfet^fkt fraudato** ^ Quae dcinde, faciont
^^^,5 fiib(it^i|tiuaj^di^ft.ipfterCbaldaKa,3uc ni R^bi-
^fir^*, Mca;\}r\^^}tofocletiU9hy • inrcUkirCnt ia ,'ri3j;*iifl purhd-
nu^hi vUio> ab(qu€ n aiKc y. quod {yihhx in&uei
RABBINICA.
magis Chadaifmuai quam Hcbraifmum rcdo-
leam. AdHcbrakasautcm formasfiia potius ac-
.icommodcniquamClialdaicas^ctiam fialioqgi ra-
dix fuefit Chaldaica; r^i: ho^Ir^IA
Prxtcrca quoniam nont>n1nium toarim pro- Toarim fot'
pria& diftin(^a inucniunr nominajiniUis locij, ^,-^';^/^''*'
inquibuskriptura firopUcitcc.ytcrotUriparticipiis
pro iDarim> dq^ores Hcbra:ofttm ad coruhi dif-
crimcnlitcram t in finc addunt praemiflo -, vta-
pud illos ^tu Gozj^l 5 rapicntcra fignificct,
Goilan^Mtxo raptorcm,ficDyDcfi6tf/ , ira(ccnicm,
3DV^13 cohafarjj iracuixlum, ^3lC7T^ofAr/,intcnige-
lemjt^sic^ iW/4»,ingcniofum . Qua forma apud
Arabcs& Xurcas Impcrator^ tD!?l0 Jcdtan^mncxi-Tiiaie^f.^u.
patur.JH^ccfldcm noniraikiuamofrahiingifubfta-^^'''*^^'
tiuisfcruatalcgcmutatidnis puiicSQium \0}jD caa*
faff, iratus , ?nifp filhan , agrcftis , i^u gazjan j ra-
ptpr. Vndc Rab.Mofc \tfryyn haddirfin^ cohcio-
, nator> ti^|T (^4;»^^i^>imelligcns, ^b^p katJa^i^quldi^
dicit Ubro^ ciibala^a bjSbn^D -bjJiic^^j&c.qua G-
militudinc y^i^um iscpcri^ui: ji) fcriptiira^ Lamcnr.
4,nV5cn^ o^r^jimulicres n&ifcricordqs^cuiusfingu-
Jarccffctt9n>,yc| ?3^h>r«i^^4«,f4fewrtiii^ (r.: '-.i
Debu>i[I<nM^fYMBnj (qtuQc illa formaftc a Bc-
noniim fubie^to k)d Hc^matko.Nam id nonfi:-
ciirent finc fcripturae ,cxcmplQ»;>3^fi^ shp^^enijh^'
bitaw^ ajp^pjAof j&<ybW?it4a5>ia AbdiaJ .ca.-
His non contt{iti> vt linguam fusim reddant Io«
£ uj
5S ISAGOGE
cuplctiorcm ab omnibus pcn^ coniugaiionibus
crcant nomina , hauddubic vcrbaiia , quq dcfi*
gncntacSioncm coniugarionis,iSi qaa dcfccndunt.
A Kaljformx ny»v iedtha.wi lod intcr fccundam
tc terciamradicalcm^huiufmodi notationem de-
monftrct.
. In Niphal vfurpant fopmincu Bcnoni pro nomi-
nc fubftantiuo,nD"73a wbrccheth^ pifcina, vt Kimhi
i Mifna doccc in rad . 133; adcliar.
In Picljlod poft primam vcrbi conftituic mafcu-
linam form^<5in»fi7 shinuph ^^yrn hibhut ^ nudum
daghcsfaemin.injtn^rr/^wi^^. - " *
Htft^^^itHT A coniugationc Hipliikonficiunt nomlnapr^-
i«"1[i^7 fi^ohc^iD^'"» hcphfed^bnry hcf^hcl, Henimirumaf-
t^Huhfati fc(2o fegolibticriuat;i$mafculinis, pathah infit-
• inininis nnn©n hashhatha^r\^hT\ holacha, rnnn ho -
daiiaynwn hafjagayTOmn hattaia , in quibus duobqs
& affinibus, he etfi (mpiimat daghcs , cft charadlc-
fifticon coniugi non Ha/cdia , quia id facit ob
dcfedtum nun prima ladicalis : aut fi fint de
^fTM^x^^f ain ^'^^^ A44r4 • Simiiitcr forman^: i riadicibus
t^nttmrt^ quicfccntium Lamcd Hc dcriuata, prxfigcndo li-
tcram Nun afFcilam hiric ftqucntc fdicua,for-
taCfe quia dcdu(2a funt a contUgitionc Niphal,
r^DD^nimfuth, nviDa wiwW^,a ncjo, nno. & ali-
quando aliorum ordinum, vt nimmuky a radi-
cc Dpo.Rcperio eciam Non affedum fchcaanitoj
nf/i^<»4ja aiD. A cOfliugatiortc hithpacl fubicda
RABBINICA.
laba nivirnpBrn hiihpakduil/yCic n^>i')nn, hith-
narflfith,r\\ib\r\n hithagalliiuthyT\VyDr\r} hittamduth^
criminatio, rcuclatio ,pcrpctuatio.ni::nnn hith*
^«^««r/^jcxplicaiio. Nampcrmulta apud cos ex-
tant.Interdumctiamabcadcm coniugationc iux-
la rationcmnb^nnn hathilla^ vbi tau fupcradditum
faciut radicalcjVt poftea dicam, vndc malim crca-
tum cx Hiphiljtt^iRnrijirffiktfiii/^^.&c.
Cxtcraabiis, qu^ c pcculiaribus coniugatio-D/vi#/jt4fi*:
nibusdcduda funr, magis funt Hcbraica ,& ^j.Hc4iiM«*.fi«.
miniculo fex litcrarum ^njoxn vulgato Hcbrxis
inorc formantur,ncmpc,fiquacx cis prxponatur,
cius pundum cft vel -velv vcl ctiam hiric par-
wum/cqucntcfchcuaquicfccntc,diffcrentcrtamc.
Kam n cum di<3ioncm incipit , habct — & irKcr- n
dum-:niV5fi?n na^fn nmn hafmabuth^ haj^hla^a p^'*^'"^-*^-
hanaha.
K plcrunquc infigniiur fcgol , raro pathah «-^"^*'-
m^ific Etfaada.
' Mcmferchabcthirrc vhima fyllaba affe^a^o
tel holcm,io«TO» •^Tdid mi/pat,mi\mor,
Tau notatur "*n»oSn f/f/wiii.npTjn tardema.Ni' np-/*-/^.
fi alterum n ad fincm acceflcrit , in hunc modum
n^13,^n n/ioy<r/A.Vbietiam obfcruabisnadbsercs^^ ^ ^
finibus cxtgcrc fcgol ^ntc fe,vbi nulla vocalis cx- attr
prcfse adeft:alioqui vcl furcc vel hiric gadol ni!5|?9^'-
makuth, nnjfo mitfftth^^ intcrdum holcm ,vt nm
^J^of A.foiOi, niin hannoth , graiia./Toiidcm cnim
£ inj
RABBINICA.
CdHtioncs ijUitdanL
Noneftfilentio pr^tcreundum quafdam parti-TfriMd.^-
culas vcl etiam litcras faccrc poffc negotium ei,j;::"lt;..
quinon diligcnter attcndct ad Rabbinorumlc-^;;'£^'^"/''
aioncm.Et primum n acccdcntcm ad calcem. In-
tcrdum cnim index eft fccundarum pcrfonamm
fingularium vcriufquc gcneris. Quarc mpa pro ra-
tionc loci lcgcs/74k^r4 /?4C4c/r.^ Intcrdumii< ^ incai»
gnum lcrmmmorum, qu<^ habcnt antc n fegol, fed
& corum qu« in ftatu regiminis & affixionis n
in n vcrfa reponuntur;QuaIia iiinr n-n« adJerec,
n3p3 nckeitathy srvipz nekeuAtho. Qux omnia mi-
nimo negotiodnudicabis : & maxmie fi intcIligis«>«M
formamn-i^li) efrecreberrimafninparticipiis.Al-l^^x"''''*
tcram vero qua; habet n faStimr cx n ^ propric dfc
nominum. Rcliqu? conftiifantcs iinibus appofi-'
tae fimilem ambiguitatcm gigncre.tion poffunt,
quia, vt acutc vidit Elias enarrationc 5. primarum
labularum Mafor. motiolitcramin fine di(iJioDis
pofitamafficcrc nunquampoceftyprfictcj^niy&i.-
cattcrisconfonantibus tradispcr ichcua ad prst-
cedentem fy llabam. Sed dua: poftcriores tum pcr
camcisprofcrunturr « , cf?4-tr. 'V
Dcindc Vau'& lod^finalcs/aliiscnimaffixai-^/t^v-u
lunt,alias mmime, vt pluribus antca didum eft.^«./-u.
Tum Muncraliierarum«n3DKn^^fW4»fi, formati- /^«^4"»!)^^
uarura verballum , liccrarura nn^^^han , indicum
fucurorura, oWa biclamj gcrondiorum,?io»nn tchi^
42 ISAGOOE
w««,indlcum pcrfonarum prartcriti & aliquando
caeterorum temporum ac modorum. Poftrcmo ad
vnguem promptamhabcbis rationcm afflxorum
D^uDn i^<ic/>««/iwjquibusfcilicccpun6tisfigne«
tur, quafqucmotioncsproximeanccfc Ociganc ra
in vcrbisquamin nominibusratquc minifteriali-
tcrarumminiftrarunK^,3tJDl, mofcyvccaUlf ^ qua-
runihiimptimuncdaghc$fe(Jucntiyfi. capax fue-
fit,primaaffc6lahiric5 ^ltera fcgol , tcrtia pathah:
illaeai^Di pecuUari pundo fcribuntur perfcheua,
njriquod Vau antcjlicciamdffcdam. (cheua, aut
liiccras «^ob furcc,nufqua)habcttpathah,vt ih cotcx-
cu>qjuoniam,vc necaptid Caldios.nifi raro admo*
'dbm^ica ncc apud R ahbinos c onucrtit fucurum in
p<accdritum,pifi fortcjrftim cjcaai ftripturam^in qua
y^ohippiLCXtftmutJ^^ ciGicon*^
ucrcimcpraeteritumin fijtUTum» Caeccrisibucun-:
fuUnty*Tii cur admulta,vtnad relaciuum anre parciculas
ynir^' iaflexile$,cum fcripcuraitanitim id anic verba vcl
patticiptaprfftct' Hin« apud R. Lcui-vLcui. it;
Dy»plinvnD»Dianmaculf qugmagis(fut)difficilcs,
a pcr ccclipfim ad allcgadonicl vc R. Selo.
Leuic.ii.inn«nKisa hetfau eth /1aron^m((zO:\o^
nc>qux incipir) praf cipc Aar6ni,LeUit.(»;Nam.pcr
ccclipfinfubaudiuii:5/»4fiA<i/^^,fe(aioncm >vcl pa-
yik, verfum, vel /vr<?k caput, vcl majjccheth tradiaru.
Wf.v» Quin & apudu^f cx illisdua: b^tam coniun-
f^H^^'^"'' dxm quanl diuifiniwpcriuntur.Ccxniungunturjftr-
RABBINICA. 4j
tcm inuiccm vt ngnificcnc tcmpus , vr puta^ pr^fi-
X? nominibus & vcrbis hunc in modum, «nfi7:i ke-
fehuy ciim ipfc, rMntD2 ke/e/paiay cu crac : & cum
«3»t2f3^? licfeiaho, vt venerac . Vbique (ignificanc
cuxn,vbi,e7rii<Jvt'.Sccundo ad dcnotandum fi-
nc yi^^toh lesheendH, vc non flnc,^sc?» ,01 ^i^by
vt nofanguisfudaturjin R.Ifaac,Gcn.p.vtij;3Di::?^
kshamnahuy\t prohibcant. Tcrcio ad maccria
«l efficicntcmibraa keshe^wfAt^ in co quod di-
xit,vclprdptcrca quo<ldixit. Sic Genefis 6. -^cr^a
Di.c?3 proptcrea quod caro cft.Quarro »o ad tcm-
.poris circunftantiam \^z^^mishelfau,^o{{c2L quam
vcncrunc, nDCo mishemech , cx quo mortuus cft.
IncluduQt 6:ncgationcm,vt, Focmin^ fcparabant
fea viris, nnfi ic"pn:^o nc firmarcnt procrcatio-
ncm. Rab. Ifaacin^.cap.Genef.Itcm redditioncm
comparacionis iDKJro quam vt dicat . Quinto ^
ad ncgandum ahquid dc iiHquo,Chald^orum mo.
rcjVtinKimhioin Agg^ii aliquotics^niDal^o mil-
Uhnothy ab gdificando,id cft ne ^dificarcnt.^iD»!?0
millifmoTyCYio minus fcruarcnc.^aute rclinqifijc cx
affirmate nwa!? Uymth^ quonia apud eos cft infi
nitiuoru indcx,vndc rariusc^tcris litcris o^a gcru-
(Uorum forraatiuis viflciitfteftcGliaJn bomimbus
non negant v*ite WfeM/r4rt,mf7i^r/, fupcrne, in-
fcrac. Scxto ^^Dad indicadum gcnitiuum shel- FM^uinnaU
/<,raci vcl misj& cimi 6 ^htoo mifdellh cx mco , & ''^•'•'''"'•^-
diuirimjani» bia-td lc^ttmSi^^^^^ M advalorcm,
Fii
44 ISAGOGE
molem & xflimationem pafllm in Talmudicis,
vtapud R. Mofq, Lcuir. n. reptilc contaminat,
nM3J53 hecaadajd^ad mcnfuram lentis, & poft ^
n:J»a ^a, ad molcm & magnicudincm oui.
Od^uobtDnhcshel ^ ad indicandum poflcffio-
nisgcnitiu^/V/^&Chaldaicomorcia vt apud cu-
dcm num.18. Potusmixtus eft prohibitusinliba-
minibus, nayis iS^fitc, etiam in fcrui (libatione,
fiue facro libatorio.) Ali^ copulationcs funt par-
tim biblica:,vt c)iD3!j ad cxtremum,tandcm, nc hic
diutiusimmorcr>partimnpn funt, ^yn healpe^
per os, VTiD l?yi healcorho^^ni coadionem ciuy,
vi.
Sunt & atia^ litcxa? quac ad frontem ancillantur»
^T^tTMi' occurrant,nifi cum fortc citantur vel
Caldaica vcl Talmudica , qualia funt pS«. Tum
autcm Alcph rcfpondetiq Hebrasorum, ac pro-
ptcrcafignificatdcjinjpraejVt in Kimhio»ax 4^-
^ •'•'^"'^ leidc intcr , vt interim fubmoneam proprium cius
pundum cflc,— fpquentcdaghes. Significat etiam
}? vt bnpK^kk^r^ TH ypa^n, i>{Vci« agmalae, in ca-
mclos, in tradlatu Berachoth, nfi«i , ad lignu
& ad fru<aum,in R.Selo.Lcuit.25.fc^»n«4rfji4, in
capite,vcl fupcr capur,»Di? •n^a^bw, iuxta corRv
lofc. Abundat ctiamjytK')^ .fwr^i*? manus, vel cft
fignum pluralis numcrf, vt apud Arabas, Pfal. r.
•JBiC3i< 4r4r/7/;o/,foIiaeius. Dalcth indcx eft geni-»
tiuiCald£qrufl3>«44f<jf;^c^'^^ muncra ^sb
mm
RABBINICA. 4f
V Hebrarorum. Eft&Iitcra emphafcos Tlit ^sd^
kijo dcdauid^ folium ipHus Dauidis . Inferuic ctiam
allcgationibus,qu6d ipfi eft cumtp Hebrxorum
communc, yic^nn nibu g«//of/; , dthofua^ four'
ces delojuc Gall. id cft, quarummcntio fit lofuc
ij. Nocatio eius eft fchcua. Quanquam apud Da-
niclcm& Ezram nunquam fola feruicj fcd cum
lod, ac fcparaiim dicitur n.Koph vero in Talmud
tantum fcruit,fignificatquc tam feparata,quam an-
ncxaaffirmationem cum pundlo-, afcripto f^epc
bc,vt1DbCp"iqui quidemdixirjUnj?"! ds\iathmyC\\x\z,
fanfclcgicur,inR.Sclo.Lcuit. 13. quanquam faepc
ficcxplctiua particula. Hacc omnia cxadtediftin-
gucndafunt,vt abiedis litcris fcruilibus facilius
cruas chcmaca,ihcmatumve rationem,qux in radi-
calibus cftpofita.
tD Min quoqucinferuiclocorumcitationibus,
quafi pcr cclipfim vocis hinian , fignificacio,
& ^*rtD foreSy Tadix,vcdefignctur illud quod cxcac
in contextu, & illud, quod aliiindc citatur>
eiufdcm fignificacionis & radicis fiuc originis^
quamuis concingac,vt vnum nomcn,aIccrumvcf-
bumfir.
Excmpla crebro occurruntMin«op annandn
Tunc qu! cxponant voccnj hippabcci» cx ( figni-
ficacionc & radicc vocis fequcntis , qua: rcperituf
lobii.j cxufflatioanimx.
Ssd mc tociis adnionctiillud quoqu^ cHe ob-
F iij
46 ISAGOGE
Nu/M voc4-fcruandumpo(lfemasliterasper Apocopenf^pea
husdccHTu. Rabbinistolli,quodin tritis quibufquc fierifoler,
qu?,vt vafa,affiduo tcrunturvfu. Nam vidcs in
fuperioreKimhiallcgationc pofitum propaif/i,
>DUS R./oy?,pro Iofcph:aliasctiam prono hethy
£\t '\r\ hoy pro pn horty KD^i^ lema, pro id»!? lemar: &
vt</;WKim- f?pc facrofandum Chrifti nomen citatur finc^; ic^t
u ^l^y?^^ 3^^^^ ie/Jij,multaquc liuiufmodi . Hoc auic
M.i^.xy. accidit propric cx vfu lingug Syriac^qu^ litcras
maximegutturalcsrciicit: hinc ^u^bn telefar^ixz-
dccim.pro rn!?n ^^io"^ tclath,afar:quq vox aliquan-
do mihi plurimum negoti/ cxhibuir. Non aducr-
tcbam fcihcct hanc mutilationcm in mcdio pcr
fyncopen ficri poffc.SiciDnn terefar , pro idj nn
rere afar, dc duodccim minoribus prophctis : vt a-
lias apudRab.Namhac (yncope crebro Talmu-
dicivtutur«nn4«4/?/'//^i^4,adoftium,pro ^tv^Si i?K
pr^fcrtim cum affixis n»n!3C?« afcaheh , inucni cum,
pron»n»nD'j^4<4yf4^?i:^fA,n^!7 KrcK amena lehy dico
ego illi, pro \^^\iiiuv>amafana: & cum gutturalibus
vbiquc pcnc «nc^ ^atta , c ipforum fcriptisKim-
hi Pf.55- pto nnn^r^ fihatathm ea «nn:^ shauatay
pxo\^n)\}gto shaanathayCCtst.Quimos abfcondcndi
afpirarasn &3? in medioad noftrds pcrucnit. Na
procn^^ cantrado dicunt id cftipo^D pro
f ^yoo. Et rdsTotmVi 'e><5 apud luftinum in Trypho-
nc & Epiphanium in Pan.pro •'«tii i.cmD rtahas, Et
poft AfoftolumBelialpraBcliaal^vbi in Grgco
RABBL-NICA. 47
^fAia/pcrr>quiaforrafirc Syri ficcorruptcloquo
bantur.
Hoc autem eft perpctuum a deccmCi.^iD far,fio
*1Q3; Y vfquc ad viginti ^w^nhad/ary ir.nonn
terffdr^li.^^Cy^n telejdr.i 5. 1D'31« arhcfar,\4^, •jDicn
hamefar^ij,*^or\^o shitafary i^.id3'C7 sfjthafarA^ ,»3Dn
••^O tamne ftre^jS.^^DtanteJfasreyip»
Modo non abfimiU, duas aur tres didtioncs,
qUf fuaptenaturadiftraft^funt, in hanc fpecicm
componunt,^i>»fi« ab ^bt & li^tbej^m a ni & «in,j»3p a
|D&rKlntcrdumnihilabfcindunt]D'S^y£)K cx
p >B ^3J.p»ii^,cxp 'fii> Vtrunquecnimfeparatim
ciiam reperitur.
Qw^ pcrtincnt ad rcm Grammaticam vt nomi-Ax«»^/«^
na liicrarumjconiugationum, & afFcdionum fi-
niilium,quo facilids <ligno{cantur , duobus apici-
^busjtanquam virgulii ndtarrfolcnt , v( o^pbanij;
n?rj; pr^tcritum vicc futuri. Dcindc iiominacx- x-inUrharu.
cterna& barbarav; Latina^Gr^cajGaJlica, &:c.nifi
«Vfu iam Hcbr^a fa^aafmiKtSbK dlgd^u^si^^a ^rancray
tiequis inilhsquafiHcbrazis fcfe cxcrccat.Tum
compendia didiionum fcu abbreuiaiioncs Hc
braic^ tn,pr<:)*^^ts6 nsvi,i5tfpro.n3nab«nDt;quaru
breuiarium magno ftiidibforum bond EX- loab.
Quinquarborcus &a:tatis & virturis mcTitonoftr^
caihcdr^ rcgius dccanus ad lincm fui de rc Grajii-
matica Hcbr^orutiiopJcririufta:Tnagnitudrne;noh
itapridcm adiecit, auc^is Sc ad fdos au<f^orcs rcuor
r luj
48 ISAGOGE.
catis >quas in vnu corpus loan.Mercerusadcal*
ccm fuae Chaldcx Grammaciccs rcdegerat. Nant
de illis etiam fcriprerunt loan. Cellarius ,Santes
Pagninus,Matc. Aurigallus, Scb. Munfterus
pud ludsEos Elias.Quanquam in compendiovnius
duntaxat diilionis vel fyllabx,vel litcrse apex vni-
cus pra^figitur riDO ^ Rahti Mofe 3 »b Peras^QM
Seamafyti'^) Iirra:\&C fcxccntis aIiis,quorumrefc-
AasLlitcrascxorationis contexcu facilcquispo flic
.coniiccrc. Nam non nifi feruilcs defecantur , prac^
cipucnfcEmininumn&Dplaralia,aut cx radica-
libushsjqus miniroo: negotio diuinari.polTunr,
autcijm voxaliqua faepiiis occurrit.vt fuperiora
^Miirh cxcmplaapercc indicant. Litcrae infuperqu^ pro
Aruhmctias^YiqyxQ numcro ponuniur>fiquidem gcminae fuc-
^inc aut etiam plures iji^n*c^«^3 Gcnefeos S9,n>b()
S'"fi^'^ niJp Pf i;j8.'Alioquific'K n3>KLamct. i.'^3^'«Iob
clecimo.Demum Hcbrgailla qua: pro figno efle
vQlumus,quo rei alicuius^vt figuratx locutionis,
.& lixcrarum ad aliquem vfum conncdcndaruin
jcdormoncatur^vt feptcm prima verbagramma-
tices Rab.Mofc Kimhi,quorum ^^r^r^x^^y inicia-
^.;«dfl«/7<»m-liave ckmentanoraen authoris faciunc.Hoc idem
dcniqUQvfiiuciiiCjciim figuratc prajfertim vcl alic-
goricc,alludunt ad locum; aliqucm fcriptura:, vt
intcc laudcs Danielis Borabcrgi initio magnocu
bibliorum dpj;?, jna:^ ^en dcfidcrauit » inquiunt^
filiam Iacob:idcft,Iinguaaa Hebraicam prouchcf
rc.
RABBINICA. 45?
rc.locus cftGcncf. 24. Sic ad defignanduman-
num, quo quid faaum cfl:,alludunt ad fcripturam,
in qua vox arithmcticc cu rcdderc potcft.Hoc qui
cdidit librum ni^p fcquutus , inquit, non «xO n3fi?a
^j^tj^uohoc cft, anno jto. feu vc ille loquitur,
an. & exiit virga dc radicc ♦&».Tot cnim cflFicic ^uk
Ijai.is cftannusa Chriftoi55o.Annus cnimtrccc-
tcfimus HebrsEoru fupra quinquics millefimu,prx«
(inite inciditinnoftrui^^o. Soletetiaomifiisapr-
cibus acucis pundula duo,trIa,&c.iuxta numciu li-
tcrarumfuperfignare,nunchoc r\npn hakkados l;a'
ruch huy «n , nunc alio modo ijr 3i aal gah , &:
maxime cum fin^^ulis litcris fingulas didioncs in-
dicarc volunt. Quo padlo hanc fcntentiam pfal-
miui.pbcj o;p5^ n^y Dycnijr,inhoccompen'
dium wjj redadam pIcriqueRabbinorum fuis
libris praeponunt. Atqueitahunc annum 1587.
nocarepofTemusiBpni^.Quidampro pundisvtun-
tur totidcm virgulis Vy^^ra^tidcdyrahbothenu
cfonam Iihracf?a»Nztn hxc compendia maioris bre-
uitatiscaufa Hebrxilcguntper A. Quod intelli-
gitur ab extrcma anriquitatc rcpetitu cx d^D Ma-
tcffera ludg Mataihi^ filij, Nam iam olim
quatuor illas literas, indices alioqui vcrficuli Exo.
15, D»bX3 ^to5»D,quasfingulisordinum mili.-
tarium vcxillis tanquara ccrt? vidorix omen y lu-
das infcripferar, vulgus vnica didionc lcgit, indc-
quc icftc RJfaac Bcn Scola tclTcrj auftorem Ma-
50 ISAGOGR
chabcumappcllauit,
Ac dc iis quidcni Elias ica fcribit in tabulis fra-
(2is.Compcndiafignaniur vno pun6lulo,aut vir-
gula crcfla autfupina, rctiJaaut curua.duabusvir-
gulis capiti Uterse imminentibus aut pundis , &c.
Nonnulla autem fingulis, alia binis^alia tcrnis,alia
pluribus litcris fcribuntur . Imperfcda quidcm
compendia vt Elias appellat, vt alij minus propria,
co plane modo,quoapud vctctcs Latinos, Prxno-
mina vna notabantur lieera, vt i. Ca^fo. C. Caius
N.NumcuuSyalia duabus , vt O^.Oppiter,5/?.Spu-
rius.Cw. Cneus: alia tubtis vi A/4W. Mamercus,
5ff.Scruius.Pcrfc(aa auicm & propria,qu5 fcilicct
fingulis literis fingula vocabula imporrant illo,
quo apud eofdcm Senatusconfultum S.C . Scnatus
Populufquc Roraanus S.P. Q.R.Patrcs confcripti,
P.C.& fimilia pingcbantur, nifi quod punda lice-
rarum latcribus afcriberctur,cum apud RaBbinos
vcrticibus fupcrfcribantur.
^tmtnr ttum C^terum, vthuic loco coronideni adiiciam,
f'J^s'^ viccdiftinftionumad virgulam quidemfeucom-
j,p,nmom- vtuntur fpatiis & diftradionibus vocum.Inter-
dumetiamhaclincola I etfi Typographiinfciria
hocfipcncgligant. admembrum feu coIon,vni-
copundo. ad pctiodum duobushis crafsiufculisr
Harc abundc fatis cfle potcrant , nifi curiofiori-
busmcntibusrefpondcrccffet coHibitum. Aqei-
giturjvidcamusquisfiiobfcurioru loconi ftylus.
RABBINICA.
Rabblni & pr^Efcrcim Talmudici a percgrinisL,..», t./-
linguis plcraquedefumuntjArabicajPcrfica.Gr^-;""'''"/''^-
ca,Latina & inrcrdum Hifpanica^GallicaJralica ,
Germanica, &c. eorumduritiem inflcxione He-
braica alicjuo modo cmolliunt , du illa quoad fie-
ri poteftjinpaucinimas fy Ilabas&Iiteras adigunr.
Ec quoniam vix id breuius fieri poteft , quam qua-
tuor aut quinquc litcris>apud cos plurima func no-
mina^.y. 6.&c raro admodum feptem liccrarum.
Huiusrci fidcmfaciunt '^ioo^s cpiftolajDifiTona
rzd^-^hoycD:^^ curbo . Cum auccm pr^tcr for-
mas Hcbraicas numerus pluralis in plures fyllabas
indccofixxcurrit, vlcimam fyllabam vulgo dctc-
runt. ccD»i>A/r«5,pIur . cd»od6 liftim , & non
Qippp^? D^BnofixeWTfo-^TDSjpIur.itfincDfix famccv-
trobique rcfedo. Alioqui ttiplici proprie lingua
vtuntur Prophetarum , M ifnae , & Tal mud , vt in
praefet.fui Maicmonim R.Mofe docct.
Mifcent fa?pe Chaldafa Hcbr^^is in hunc mo-
du niDfeC niypn , dehelho afur > ciim vel cuius adcps
prohibitus eft,in AbbenEzra,pSn3 KntRn!) kidita^
/'fAf/dkjficuti^ft (in capitecuiusinitiumeft) iie-
lec, in Rab. Sclomo. Quoddiligcntcrobferuant
in Mafora. b»ybo milhel,p:o n^j^t^Vo milmaala , fu-
pcrnc, fupra vltimam. y^b^ milra , pro noD^^D miU
maUy infernc, in vlcima. yn ketib , id eft, ains ca-
f«^,fcriptum cft; •*ip,kf ri, id cft,Knp karUy legitur.
quaproportioncincuangcliisnoftris o^p^^t perip
J2 l S A G O G E
W,pharifei,pro o^Kfns pcrushim.
Confunduntformas nominum.nam exempli
gratiavbi vnus cfFert, o*Y^^i vetadimyVcnulay^Uct
onnii veridim , vbi vnus ')V\ viidui , confcflio, al-
tcrmninW//4,Inhisfat cft vt radiccagnofcas&
ex ea fignificatione augureris.Iic ordincs verboru
hincvnivt liu^ fplendor^dcq. Ain ,altcrininM
hauaydc q.lamed n, vni ta^ cubiculum , Talmu-
dicis Knn hatha , pcrindc ac fi n eflct radicalc
lod quicfccns in • • paragogixJs nominibus ap-
pendunt,quaficflent in ftacu pluralis regiminis^
ciim tamcn fingularia cfle deprehendascxadiun-
&o verbo, adicdliuo,vel affixo: vt »did fufe , equus,
noj^ legamre , omnino . Ita enim legit Elias in
Tisbi.
Et contra pcr Aphcrcfim dctruncant l princi-
pio vocabula n^ofuth^ pro moD k<r/»f^,veftimentfi,
inquodamcarmineR.Selomo ben Ghcbir%!,in
quod5ii lcgispra:ccptainclufit.
iyamciiWM Qupd pertinet ad fyntaxim, fiitis noue con-
ftruunt vcrbalia cum ca(u vcrbi, vt onix inanin
in« p:y3nM regimen ipfius(in)illosnonfuitvno
codcmquc modo. Vcrba conftruunt cum propin-
quiorceduobuso» 13; nay fn»a onoijn o»o
na*ij;n. Inundatio aquarum tranfcuntium in lor-
dancconfluxcrunt,idcft,confiuxit in marc mor-
tuum. Itcm cumfequenti tam verbum quam adie-
£liuumiH gcncrcconucnit, vtin quodamlcxico.
ISAGOGE. 55
npm «^n "^tDa?, Adamas cft lapisfortis,kin^/,
pro «in /;w,&c.Nonnunquam diflimilcs modos &c
icmpora coniun^lio copulatiua iungit , tametfi rc-
gimcn non varictur,vto^nn n\2^o ^ ^niKi^ nnjr
m no ^^l^c« n« Wv \h oniK nb^m lan mn^
on W,Nunc cumvidcret quatuor quadriga^,& fci-
rctqucdadnoui quippiam fignificandum illas ci
odcdiflct/cifcitacurabangelo; quidnamillafunc.
VbicumdixifletTn^6C*i3iiror/;o, in infinitiuo ,mox
y^^yvaiiedaa^in prxtcrito fubiunxit pro inyiaii^i-
daato.
Affixanon fcmper rcfcruntur ad prasccdcn-^;;^//^""^"
lia, fcdctiam ad confcqucntia & tunc quodam-
modo articulorum vcl pronominum dcmonftra-
tiuorum gcrunc officium , vc nin )xd5 kifo dauiJ,
folium ipfius, Dauid fcilicct. quamquam ad «Tn^i.
yaaiv fa!piusinfcrunt^cc^/^/,vcl Chaldaicum arti^
culu gcnitiui cafusi fupra: vt,nnpon |n>Dn btD nai,
Vcrbym ipfius , faccrdotis fciliccc qui offisrc.
Kondubitoquinhismultaeiufmodi addcrc pof-
fis,itaq tic tua diligcntia frccus ad alia tranfeo. ^*^^" ^
Daghcs foric fsepc rcfoluunt in 3 , |J«d meairjt
vndcjTalmudicc too minnainy n t habcs in commc-
tario Kimhi in Michacam, ^ intcrdum brcuius )^
w/«;;4W.Hochabcntad Arabibus,quijvcrbigratia,
pronifipk/f/7oJ,Hxbr^odicuntnfit<3p kanpad. Ita
Ghald^iyijo manda, & pjjijpw^wdf^, loco Hc-
br^i yip madda. ^J^^* •''^
E conucrfo ^ & alias confonantcs f?pc comu-
G iij
54 ISAGOGE
tant in daghcs fortc anD»fce iccatel^j^pt^D mippakkedy
locoipsnoanDnn mithpakkedJ?itf?catt€hyS£c, Hqc
cnimcxcmplafuntn coniug.hithpael.i>ifi'!> Itppoly
pro biblico /m/?o/,Lcgcntiplurima omniiili-
tcrarum excmplaobuia crunt.
iMMifmHt, vocibus f^pc aliquid idioiifmi fiuc vcrnacul^
cofuctudinis & phrafis rctincnr,vt cu a h^^u fandal,
calcco>qucndam Rab. lohanan fandalar^ fu-
torcm fcu calccarium 5 denominant jafcito c^*! ad
formationcmtoarcx vfu & ftylo lingu^ Gcrma-
nicc, aut fluuium quendam vocantjVVoaD jMatio^
quafi fabbaticumjfubicda (yllabajl' w«,qusB apud
Arabas eft adiedliuorum tcrminatio.
Paulo quidcm curiofiorafunc h^c qug dc nomi-
lr'Xf"^ nibus fequutiturjnon tamcn pr^tcrmitceuda. Nam
& eofum plcraquc fuo calcuto digna cefuit Elias.
Hctcrdclifisigirurquam vidcs c fingul. 36t ah ad
plura- niai<4«W;,vtamafculino fiingul. formctur
E/,a*,HM<f..yQ^ pluralis focniinca,apud Rab. non cft infrc-
^^^' qucns. *1D1D mofefy rnilDiD wo/Jrof/?, traditorcs,
mpiw pi3«nfwok//«okor^;,infantcs.nni^a'M32 be-
c^cr^rf^orof/;jprimogcnici>nn3nn3n dibber dib-
heroth j vcrba , nwin Dinn hadiot hadiototh^
idiotf, nnn3l rah rahhoth,<iod6rtsi'^ quod tameft
non repcritur abfquc aftixo* abfolute cnim dicunt
o^^D^R^/^^rfw/w.Etcconucrfo a nngularifarmin.
pluralc mafc.|»S»snn^»fin TephilUyTephillin^^hy^
la6lcrix,p^>tnn n^»nn tehtlUtehillm^ &contra^c
RABBINICA. 5y
n^h^ntillini) pfalmi atquc fimilia.
Qujfcrmininafunr^Rabbini mafculincplciii- HfW,
runquc cnunciant & contra. isi pag.gioiTos , Rab-
binice niB paghaSic in pluralirii?ny3K ahanhuhoth,
puftul?5Exod.5>.Rabbinice t3»if^!3i^3&; ahanhuhimy
D»D3»4j/w>mulicres,Rab.ni57: naJothyWiU^ lamtm,
i^ab. rWQXlamoth,
Carcntibus plurali danr pluraleant zahah , aurii
D^Dnt \ehahimy aurei nummi.Quod crebro faciunt
in litcris & didionibus matcrialiter fumptispfl^
f4/?/7z«,i. geminum Caph.oni f^autm, geminum
Vau.
Qu^dam Talmudica pronunciantur per da-
ghcSjCU ahoqui lcuia fintj riDDn majjecheth ^iflof^
chach^^pyo^^ ntmmuk appo makak,
Syntadidum pro abfoluto non rarum nVQ mid-K'sirn<t,.
dath^ry^^ofthhath^quzlh mafcuhna habcntur,vc
r\yDr\]Dmi:(^:^fihhath^oh cam caufam, in Phyfica
Rab. Tybbon. Eiufdcm rationis.cft illud Efai^^^"-'"'*^*
r v»x Flos cadcns.Et plural.t^^p» nriD JaaJe fik-
rr^ieftes falfitarum,m illo proucrbio quod cirat R. ^ ^ ^
KmhiimTDn hafmonacy Macchab^i,cuiusfingu-
larchispundisnotandum c{i^v^})Qonhafmonai ^ vc
^h<*iji£Q mit/rai.aplux. ^vtysD mitfrae. Hallucinantur
cnim qui in his & fimilibus vtroqucnumcro legijc
hafmonacy mtftae, Vidc Danielcm & Ezram opti-
mos Syriac? lingu^ intciprctcs. Vti enim lod fim-
plcx apud H cb.format patrony mica & gcntilitia,
' G iiij
^6 ISAGOGE.
fictk< 4i,diphthongusapudRabbinos & Chald.
Contra Abfoluto vtuntur pro Synta(5bico
Quin & abfoluto pra^figunt nhaicdia,& gcnitiuo
fcquenii detrahunt contra linguae propuetatem
haiimy animantia, np^V^n habhaaDaeri, pro bya
npn haal A^kkff/, feminifluus.
Quicfcentibus lamcd,n tertia invtroqucnu-
mcro fa:pc adcfthaic<iii,&pIural.nin3K abahoth^
patresr&interdum aliis ordinibus in compcnfa-
lioncm radicalis quiefcentis,aut ctiam deficientis
nc^iJ iww<i,plural.nint5»« immahoth j vcl nnEJj am^
««'.3 ^ mahoth. matres. Simile extat in Hcbrxo nc« ama^
plural.ninDK^wtf^oriJ^jancillajivbijinquit Rab. Da-
uid,n radicalc , quod in fingulari cxciderat, appa-
rct. Quibus affine eft ni«nc?»D mijlaoth , conuiuia,
proninfi:^DOTi|?or^.
Syllabai{tin muUis paragogica cft fcmD:«4c-
y4(iri4, excdra,qu6d & fupra annotatum. k fxpe
interponitur per cpcnthefin , iWDDfe< acfanaim^ pro
ViDDX^Jf/djwiw^hofpiteSjS^fo/jnamGrascumcft.Icem
i,vtniwn doToniothi^ionymVi doronoth^ dona>
nviiDin hdmonioth^^iOT\\^\zlT\ hazp:onoth^^y^tJtOfi<n.
Literac cheui non immutant fignificationcm,
^bl!5D^«<r/f<>/i,&«!?WD»«<r/co/4/chola, »Dn Romi^Sc
KDn Roma. Sic inmedio DDpn f/^i/c/ff,&DipDM dtf
cia,pn»n diafaky&c »pwn 2i^»ijc»,& in Syrico ho-
dic nouum tcftamcntum infcribitur ktnnn Hp^m
pcr
R ABB IN r C A. 57
pcrK.l'»^*^*!^! /Wr.tkzw,&if:nin/?4^/rok4>?3hydrops,
daiar^^ «uin cduta, tabulatum:ne ea in lexicis
dccflc putcs.
Sub finemChaldaicxgramatica^Munrtcri qua-
tuor repcri rcgulas de Rabbinicis quibu(dam
vocabulisjtropisj & modis loqucndi, quas no abs
re hic adiicicndas antc puraui , quam alias a nobis
multa Icdione obfcruatas fubiiciam.
Norandum primoj inquir, Rabbinos quafdam
habere voccs in v fu , quas ncquc in bibliis ncquc
in codicibusChald.vnquam inucnias.Huiufmodi
func acfupfy modo.DU!:^ 5/?«w,aliquis.
Sccundojvcuntur aliquibus frcqucntifTimfjqu^e
in bibliis func rarifsimc,qualcs n?|:> ketfarf? , quida
& quxdam^^i^D kebar^ iamji^ny f/^ric/^jncceirecfl:.
Tcrtiojdcriuanrcrcbro abHebraicis vcrbis va-
rianomin3,quibusin artibus & commencariiso-
pus habeCjVca c^^D/^^r^^jfcparacus cft , c:^"jfin/;f/>^-
res^ difFcrentia, ab njn medicatus cft, irjn hig-
^(j/ow,logica,a«©) W4y2,fuftinuic,s»i3 Mo/^,fubie-
dum,fuftcncans fcilicct accidencia,a n«*i r<i4,vidir,
n]«^ rrf4/ii,apodixis.
Quarco, didionibus quibufdam Chaldaicis
ficpe quidcm vtuntur, fed non tam iuxta Chaldai-
cam , quam Hebraicam grammaticcn, vt funt
iftae & plurima^aliafn^^SD Sc^^^^pfebara^o^mo ,
T)\x\) T^gptfffSiC pjit KTo^/^/Wjparia, n^f k epf^far, poJTi-
58 I S A G O G E
hilcy Wppfechirid . & «r?'??^ fichinta, diuinitas,
«itoo mammonay6c\\!20rnamond\u\ux, Haec ille,
quibus qux fequuntur adiungimus.
Quinto, quia fuis Chaldaica immifccnt^immo
& toca Mafora Chaldaicis coftac , & Targhumim
paffim per illorum fcripta fparguntur, deguftanda
cft GranimacicaChaldaicafiucSyriaca, &com-
paranda cum Hcbraea.Munfteri confufior eft. Ca-
ninij & Merceri poftcriormethodicaquidcm,fcd
magisadDaniehs fexcapita,& Ezras quatuor a-
nalogiapeitinent,quamTarghumim ^ vulgato-
rum Rabbinorum, praefcrtim Cabbalicorum hic-
lofolymitanebene acSyriacc loquctiii.ItaqueTa-
bulx Merceri priorcs ad id commodiores funr»
Confcret ctiam Ambrofius Thefeus in fua intro-
dudione in linguam Chald.Syriaca , ArmGnicam
&deccmalias,Poftellus inAlphabeto 12. lingua-
rum.
Sexto, quia lingua Rabbinica , Hebr^ea, &
Chaldfi multo copiofior eft, praeter radices Kim-
hi, Santis, Rcuchlini, autfimiliura > &Mcthur.
gheman Elix>fimiliumvc, qui folas voces Chal-
. „. daicas perfccuti funt, necefTarium eft lexicon San-
nuri^ lu- tis,velMunfteri,cuidedercnome^nj; .Proueclio-
chauZm ribus ctiara magno v£ui fueric Baal haruc & Tisbi
&m!-: Elia^^^^ Talmudicas & lecentio-
^m,oc. prseterca Hebrarorum diligentci exponunt.
Septim6,nonitaillis fidcndumlexicis,quin plu-
R A B B I N I C A. 59
rimatuxinduftriar&iudicio relida eflc meminc-
ris.Iraquc quia Rabbini vcrbalia noua,vt antca an-
notatum cft/ubinde fingunt, fatis tibi fucrit, fi illa
tibiradiccs &corum varios fignificatus , cx qui-
bus rcm clicias,cxplicent.
OdauOjVocabula fiint infinita , qucc inter hunc
illum Rabbinum lcgendum occurrunt , in ca^tcris
nonirem,qu6d barbara fint,& cxlinguis cuiquc
vcrnaculisfumpta .Tuinhuiufmodi vide quidcx
tua lingua fir,qutd vc fcnfus poftulcc. Nam eorum
catalogum nedere immcnfi & praitcrca barbaid
elfct laboris.
N on6,nomina propria infinita fiint,qu^ cx om-
ni antiquiratc &gentium omnium hiftoriis rcpc-
luntur^ca lcxicis includi ncqueunt.Tu fi quod no-
mca occurritjCuiusfignificatumnon inucnia:» in
lexicis, videnumfitnomcnvrbis, rcgionis, loci,
popuIi,viri,fccmin2B , Idoli^fluuij , montis, pro
fcripti rationc Qux fucrint Hebrxajlibcr Santis
Pagnini, fub fincm inftitutlonom Hcbraicarum
fuppeditabit.
Dccimojlitcrx fono affincsfaepc confundun-
tur,cum inrcrea lexica non nifi in vno alphabcti
ordinc vocabula fic diftinda intcrprcrentur. deid
tophds^cxcphx Iitcrarij,arqui quod i n nullo rcpcri-
tur IcxicojKimhiin rad.prrfi {cuhk&Siiis^tophash^
fic ^fiD caphalydC bzp kaphal^t^n^Sit^ tephtca^dl «n^fiO
tephita^nc propterca manca ea exiftimcs.S9pe etia»
ISAGOGE
fcd id librariorum viiio confundunt literas pidura
CQonaias b:^n^^adricaly:i)^ coh , &: D13 coc : ficquc
plc.aquc citat Elias in Meturghcman.Da igituro-
peramjVtin omnem formam tuum dicSionarium
vcrfcs,firespoftuIat.
Vndecinr^o.nominibus Dci fupcrftitiosc vtun-
tur.-cum cnim nomcn tctragramaion fcribcre non
audcantjilludaui circunfcnbunt nominibus aliis
a fe inucntis c^n hajjem , nmirr bagbchura , oipon
/;4WWjkow& fimilibus ipfius conditioncs enun-
tiantibus^aut alicnis fignant litcris iin', defumpto
1 ex nomine Adonai:fic & Dtp'?^ proatni>fc{
TrAohm.
HsEcfiintjbcnignc Icdlorjquxfi cdcrcntur,c
re lua fore iudicauimus. Exiftimamus enim , vbi
inhis pauculistc aliquandiu excrcueris, expertu*
rumfacil us elTe intelligerc commentaria,atquc
adeo quicquid ab Hebrseis prsetcr Bibli.i fcribitur,
quamipfamct Biblia, qu^ cum proptcr rerum&
fcntcntiarum cxccllcntiam , tum quia verbis &
phrafibus vtuntur paulo a communi confuetudinc
rcmotioribus ac nobilioribus,tenebras legcniibus
plcrunquc offundunt» Valc & frucre.
TABV
RABBINICA. Cl
SVPERIORA FACILITATIS ET ME-
moria: caufa in jraucas brcuerqus tabulas
concrahamus.
TaB. GENERALrS.
CAit fparfe vocalium pundlorufn
'^^^^^^ l locoap.8.adi8.
voiali- <
^ I yj^^^ ^^^jQ pundlo raudcntcs
^na nn n » ^ coniug. i 4.
Vcrbo Yiiinn prqtcricoru 41 .
rum/;nisfuturorum 41.
Chara-
^ .' l o$5a infinit. 41.
ctcrilti-^ ^
nistrcs
^4-
Notae
Rab. S"^^""'-^
leaio ' ^^•P^g-'^ r ^^"^""^5 »n3D«n S9.
l &40.
Verba- ppropria: coniugatio-
^ liuml niinnno,equib''
defccndunt 58.39»
^ C^''ofcvccaleb.42,4^
.^^'^yUaffixaDiUDn 41.
fab^fcr.^^:,^^^^^^
uiles p.
TAB. SPECIALESIN VSVM
SCRlBENDI RABBINORVM.
H iij
Vcrborum
nocatio
apud Rab.r
Dcriua-
taavcr-
bis fo
macpar
tim cx
pag.58.
ISAGO<;£.
Niphal,ipB3 vcl ^^t^^.niphkad.
Pieljip^fi/^ikkft/^&in Paiil ip».fiDwf-
Pual,npi3 pttkkiit^.Quccnotatiocom-
muniseft &Benoni inKal.
Hiphil,i»pfin hiphkid^sixn contcxru.
lod cnim eam facile diftinguit a
cxccris coniugationibus , vcab-
fcnria vocalis poft n (ymbolum
coniug. in omnibus perfonis , ab
Hophal . Sic enim illud fignant.
Hophal,np£mD6?in &c . bophkdd^
hofmar,
Hithpacl>ipfinn hippakked^ &aiix-
tim,np£n3 mthpakked.
At in verbis inchoacis aToT$'p,poft il-
lud tau Hichpacl coramixtum pri-
mar & fccundx radicalibos verci-
tur in tcth,poft hoc in 1 huc in mo
dii l*iD2^n hitflareCy ^y\\r\ hisdakic.
DE DERIVATIS VEIIboRVM RAB.
rKal , fa*m i n i n a f orm a: n j W/^i.
PicUMafc.formpnnq^n^^i^/i/i^/^fir.yrf/w^yS.
• fhccufegol, vcnosn
rmalcuhna t 1 r j
r-^ ^ • /r • • < hc cum pathah nbt^n
\ /'4rf44 r«3n nnD3s<
hahaaahcaha,
Hithpacl,formf nis^ipnn hithkatfuth.
Niphal quicf.i;» n.r.mDj nihHth^l nno maha.
DE
R ABBINICA.
CiETERIS NOMINIBVS.
Hxcma-
cicaRab-
binoTCi
AliasMt,
^in can^]r\b^o foclecan^ M .
'Cocrctai^ij^nfi'!!^ cfarfhaci^ M.
in n' n»nfi*i^ cfarpf?acichiV.
Abftra-
L (Sain
OCItUIli
rnt vchyn^yQO [emkuch,
' on canu,\ir\^p)iD foclecanuy
nu w«f^,nt:ijnis^«r/;j««//',qu^
^ Caldaiccabiiciuntn Cp
ich, rn>3gn r^^wV^ , & fine
n >33{nCald.r^4m.
tfimplex ^yo cahuy&c Rabbini-
ceniagismj;p/4/;«r.
rdi(Sionis S RaUi
riii compcn-^fyllabxffl Per^j
I dio vnius<^literg npia ^okedl
Simplici^
in litera pro numcro fijmpra
^«,b,&c.
f extcrnisDnKfi Paris^
abbrcuiationib. 5"i rory? lomar,
&: % I li^jj^literisarithmcticis^^pk^/. 130
^ iis qua^ pcrtinct ad rem gram.
iipD w74kor. infinitiuus.
fignis&memoraculis &c.
^allufionibus biblicis , 3p3;t naa
hehaclaakob,
Has notulas lineolis aliquado^vt hic vidcs 5 expri-
munt,aliquandopun(aulis,vti S >Dy.pag.
H iiij
Notula
vtuntur
pag.47.j
I $ A G O G E
^Litcrarumminiftcrialium diuifio & c6-
iundio varia ^.41,4^.44.45.
Apocopcl25,4<r.
Syncope 28,4^
Synaercfis zjjiejjiS.
Paragoge lircr? 5J>40)5^- fyllabq 5^.
Epcnthcfis Alcph & lod. 55.
Aph^rcfis z8,52.
Pcculia Parallagclitcrarum 18,29,52.
TiaRab-^CQj^pQj^jjQ partim ex intcgris partimc
binoru. [ corruptis 47.
Analyfisin Nunvcldaghes 55.
Chald^ohcbraea 51.
Formarum nominum confufio 52.
Hetcroclifis 54,55.
Ordinum vcrb.confufio ip.
Vcrborum commixtio cum &c. jo. 31.
Scruilcs pro radicahbus 34-
Idiotifmi 54.
I^Rcgula: dc vocabulis , tropis, &c. 57,
&feq.
AD VSVM
^5
AD VSVM ET PRAXIM PRAE-
ccdcntiumcanonum, hxc vcrbaloclis i.cap,
cum fcholiis R. Dauid Kimhi cxaminabimus,
vthabeasquodfcquare.Ea vero cypis Bibhcis
cudi mandauimuSjVtnotacarithmeticarinfcrt^,
qua: tc ad noftras Meditationes numcris refpo-
dentes rcmittuntjConfpicux magis effent.
: iK*^' rm:*in obmna iib^n» niD^n b^»3pt n3»m33i
! '»nn-n«il5!K^fe<nonn DtD»anlnfic^n'^vion3yn-i>y oa^
^ y 4 3 » t ^
I3nn« ^icsi • D^D^n nnn«3 n»ni los • |3nn« ntni ^ i»)rcrn
J5 i: II ij 9 5.7.
$as ^is^ iy'E3nm lavj^n o no^j:^ njjn» i3;nn
«Vi nc^?::? nyn» »nix i);inc:^ ict «a» n^jnvi n«t nn«
35 31 35 IV 18 17 ^
V*»«n nsbo o^iDXiC^ n»c?cnniQ»!? «ini ixcnn n»vcJ>
Ssr^ja Dn»i) • iM y}j ♦nn -iific^b^ : nn^ n« nvi
44 43 4i -ii -;o j> 38 37
oMH »i>3)a b^D i3»t<i l?a in«DipDa 'c«c:>id3
iD^B O •*itoa ^3^3' •'iDa ^3 "inannDKi-naVDibcn -
s3 yz yr jo /'-^'^
CJiipn nn nvn!? o"i«in f^KiD» 'ific^a i>3 njn ■ '^^^
S7 5^ $f H
O 'duo *o'iDpni D»^n:Jn bn ^anoKi ' on^bv
nv*! nn Kun nni * oSn; lyi 0:000^? tnii« 1^1» 0^0 bcSn»t:v
^8 t7 b6 f<3 »nni w
ncan nn '^s an«i n nn vby nn:i cx^ 123 bsr^m fccJn^yc:^'
74 73 71 '^' •
a5iw»:fiDi * w 'K*innyT nn nniaii nsy nnn^tal
^ *o 79 78 77 7^^ 7? •
«V o 'iwintK^iy °iain ni3 ons^pDa naj» cd!?3'J.^!J^^1^^
66 MEDITATIONES
W331kV»« VD-»t:«ktV 'xn:3V3« ira^^aVyiDxnnri
«S ^Dbi ti2^»D !3 nfi?D S ain ??nan o^nn Dna:^
Dip p 0« nno!?nn ojr nieoin onieS kidh
cDrn\i33 WD^n» ni)3ni ooanr 'i-n^stn nj;D .voo 1!?
^■^107 ic6 loi J04 loj
cziSnn nmDD on!? nnn n«n:ni kojh ^jxt:» id5
•0'K»ajn an nn»ni3r niiinn niDi^^n 'oxe^ tdd
DiSno vnn« 1^^?« n«nD3 'n oa^oa n»n ' oic ^d^o id3
^th-s^onvnc? 103 mo nVyo^? ni nSyo ona rn» p> "i3'i3iR
•ny i^C^ ne^DD ona nvi» »Vi«cyt^ noyc^ o»i(»33a
ijo ijy 118 *»7 '*5 "4 J»3
♦on nnyjn »d» CDibcn ni3fi?D "idk ni^yo 'aiDinini
noui •^DK» 103 • otiayn by wi : n:pm »on nnnsn
nomrft^V "8 i37 »3« '3^ »34 »33
nniit on oa^oniai oanDx i33 oai o33K2^ tym o»-u
J40 J?9
on!? n»nn bu-^v^ n« n3yn biti::?» p«3 noy»»
145 144 H3 »s» 141
onan^nni:^ !?Tnnn ni3»fic^ r^jyi * !?3»ni nj;-! nn
nn3i . ^2 »n3fie7i"iDK pi * n^fic^ t':y3 anb^ nn
' ^ IS4 »*3
*o^ii3nni ]n nn oSfl^nt aoi» byi
V E R S 1 O.
MTiti.$.b Et efitpoftea.opulenteeffundam fpiritum meum in
omnem carnem. Et vaticinabutur filij vejln ^ flia ve^
|?r e. Senes vefki infomnia fomniabunf^ adolefcentes ve--
vifiones cernent. Quinetiam in feruos ^ ancillas
annis illis lar^ifime effundam Sptritum meum.
RABBINICA. 6j
COMM ENTART VS. I
Ee erle poftea.ldcm ac fi dicerctCcum Efaia) & c-
rit in poftrcmo tcmporcdieru.Aicvcro/^oyZ^ir^quia
iamdixeratjEcfcietisquod in mcdio Ifraclisego
fum.Nunc quidem fcictis,fed non cognitione pcr-
feda (adhuc cnim ad pcccandum coram mc rcuer-
temini.)Scdpofthanc cognitionem tcmpusade-
rit,quomcagnofcctis notitia abfokita, ncc vltra
peccabicis :Nimirum diebus Mcfli^ , dc quibus^M"-
fcriptum cft,qu6drcplctafittcrra cogniiioncdo-
mxm.Effundamfpiritum meum inomnem carnem^zTi'
pofitio cft de Iftaelc, vci alio loco^Omnis caro,ncc
diciturdeomnibus anima fentientc praeditis , fcd
dehominetatLim.ExempIofint. Ecbencdicitom.^"^^''^^
nis caro &c. Veniet omnis caro &c. CAtque)ita
fpcciatim hoc loco (Omnem cdrnem) caditinlf ^^''^^-
raeiitas,qui apti funt ad rccipicndum fpiritum fan-
dum.Praetcrca per Omnem tam paruos quam pro-
uedos setate intclligit.ficut ctiam prxnuntiauit Ic-
rcmias^Omnes cognofcct mcab corumminimoH/crm.ji.
ad illorum maximum. S/?/r/r«w Spiriiusillc
eftfpiritus fcicntia:& intclligcntias , vtfcriptum
cftrRcquicfcet fupcr cum fpiritus domini(hoc eft, ^^^^
vtpoft modumcxplicaijfpiritus fcienti^ &fapie-
ti«,fpiritus confilij & fortitudinis , fpiritus cogni-
tionis & timoris domini. Ac quia mcnseorum
pcrpurgabitur,plerique eo vis diccndi peruenicr,
vt vaticincntur. Non cnim aflcrit omncs donan-
lij
68 ISAGOGE.
dosmunerc prophctico 3 fcd Filios tantum & Fi-
hds eorii. In effufione quidcm fpiritus dixit, In omhc
carnc,2ii de prophctia no Omnes, fcd ///; & fiH^ ve-
ftra (tantuni). ) Similitcr Ser,cs , inquit , veftri a-
dokjcentes^now owwef .idquc iuxta rationem quam
fcripfit magnus iUc R. iMofe Maimonis fihus , que
fcelix fauftumquc fitnominafle ,prophctias donu
communicarinoa folerccum quouis,ctiamcuni
difciplina, nifi eum prius natura tcmpore ortus
prxparaucrit.Ca:tcrumfiHj & fili? vaticinabun-
turin ipfametpucritia,vt Samuel prophcta, crit-
que ilhs prophctia pcr vifionem fomnij quemad-
modumdiciti«/(iwwz4j viftones.QujiWs fuit omniu
mmAx, f^|.^ propherarum,ficutidi6lum eft.Ciam prophc-
ta vefterfueritcxdomino, in vifionc ci mc patc-
faciam,in fomnio eumalloquar. Itaque inillisc-
vcrh.hu. runtgradusahj ahis fupcriores, quales fuerunt in
,//«. ^jijjus ^ vt fortc ah'quis futurus fit par
Mofidoflorinoftro, fuper qucrq pax. En vcro
mctionem trium graduum pro rationc ^taium ho-
minis,pueriti9,adolefcenti^ & fcncdutis . Quine-
tfau 61. tiaminfcruos, luxta didlum (Efai^) Stabunt cxtcr-
ni & pafcent oucs vcftra?, fihj quoquc ahenigcn^
agricol^ & vinitorcs vcftri crunt.Scd & fuperillos
fundctui- fpiritus fcicntis &: inieUigcnti^ , propte-
rea quod ftabunt in terra Ifracil , feruientque Ifrac-
hris.Cftcriim exfignificatione^ftufionisfpiritus,
ilitclhgimusvbcrrimc communicandum eflefpt>
RABBINICA.
tum. Quareco ctiam modo loqCiitur Zacliarias,
Effundam fupcr domum Dauid 6c fupcr habitato-
rcs Icrufalem fpiritum gratix & bencficenti^ .
MODVS REVOCANDI
fuperiora K:iL Dauid fQmhi verl>a
ad l'r<xcedcntesregHUi,
1 Kr/;rf/it,vaucumfchcua.pag.42.verfuio,Rcli- ^
qua per gcminum camets.pag.U.vcr. 15?. Scd & vl-
tima apertc dignofcitur profercnda per a,quoniam
hinfine fonar a.pag.20.1in,(J.
z Du^ prim^ pcr a,propter n. pag.20. verf r<^.& ^
fcq. vcl li brcuiiis mauis vtraq; pcr a cx regula pa.
S.verf ip.Tertia pcr e,quia index pluralis numcri.
pag.iy.vcrf.id.lcgcsigicuraharekcn.
3 Yiemo per fchcua & holcni. pag. 41. lin. 10. ^
pag.12.. vcrf. i^.lnparricularium indeclinabilium
norationcexercitatuse(re debes. pag...irf.vcrf.xp.
& fequentibus. , 'O^r / ;
4 rinn^a bcth fcheua^pag.^^. vcrf. lO . duc reli- 4
que pcr a lupra numcro fecundo.poftrcma per hi-
ric,vt Tau foeminorum formatiMMfti oftendit, pag.
35? verfi^r.
5 t:»ci-i hc haiiediha pcr pathah fequcntc daghes. 5
pag,4i.verf.9.&fcq.fe.cundacapjci,s-pag. S.vcrC
ip.tertiahiric.pagj-;^ .VQrf.15.
6 Vf<iw^rVau(eruilcpag.4i.Rchquathea>atka c
I IIJ
MEDITATIONIS
coniuganonis kal , vt abfcntia tam vocallum ^ &
^quamconfonaatium fcruilium docct. Vnde rc-
mittcris ad illius notationem pag.24.vcrf ia.
•7 ifiS priorc fchcua.pag. 42. vcrC 10. pofteriore
hiricpag-iv.vcrfxy.
8 5/;e4OTir,fchimpcrfcgol pag.^i.vcrf.p.c^tcra
fupranumcro 6.
9 vidantem, on indicat totam pcrfonam,quia co*
ftat cx literis tehimun pag.4T.vcr.28.vt igitura pa-
kad dicitur pckadccm,ita a yij oTyyfy^ & antegrcf-
fo Vau onyiM . Nam vtrunque fchcua htcrarum
t&Sverritur in hiric, ncduo fchcuaim legantur.
H9C autem animi induftio pcndct c fecunda nota
Rabbinic? lcdionis.
0 lo jSi^pcr hitic pag.17.vcr. 17.
II II Bckcrcbjdenominibus fcxpudlorumdequi-
buspag.34.1in.2.5.
1 12 Ifraclamynotz funt cx vocalibus^
13 ij nnj <<r^^,pag.2o.lin.i7.
14 14 !3rintaupcrtferi,quiaadcftquic(ccnti pelod
vtlitcra ^ihan^pag.^i.lin.z^.dalethcrgo habcbic
fchcua pag.io.lin.i2.mobile ibidem, poftrcma pcr
furccpag.i(5.1in.i.
'5 15 yeh^Ci placetfupplerc holem, finminuscum
Chaldgislegcs vcla pag.S.lin.i^.
16 lod infcrtum indicat totius vocabuli lc-
dioncm pag.33.vcrfu 15. cft cnim huiufceformx
chara£leiifticon.
RABRINICA,^ 71
17 Schelma^ prima fchcua pag.i?. lin. 4. (ccunda ^7
rctincc tferi fui mafculini pag. 35. lin. ii» poftrcma
pcr camets. pag.io.lin.^.
18 Hodpag 15.Iin.21. 18
19 lairn grammaticahocfatisdocct.Tauenim
cft futuri fymbolum,& Vau poft c^quicfcens Ain.
Tamcn fiplacccrcuocaread fupcriora, primaha-
bcbitcamcts proptcrvicinitatem acccntus pagin.
5).lin.io. fccunda furcc pag. ij.lin.j. fimilitcr & po-
ftrcmapag.i(>.lin.u
to ^»<cinn futurum kal paululum cuarians pro-
pter primam gutturalem.huius tamcn & fimilium
lationem habcs pag.ii.lin.i6.cum fcquentibus.
Tau futurum tcmpus apcrtc oftcndit.
ii Lf/^/MWd/JamcdfcheJapag.^i lin. 10. C9-
teraperapag.S.Iin.ip.dc co & iimihbus pag.18.
Iin.i2.
22 A«4/,pag.i2 lin.2. & pag.S.Iin 19. -22^
2j!^ri^5pronomen in grammatica, pcrtinct ad ^3
fccundam notam^de qua pag.ii.vcrf 27.
24 Hii/^<ij/?45lodquod vidcsinfcrtum monftrat
formam fcu notaiionem pag.33. vcrf 15.
15 /dC>,futurumkal quicfc.ain. lod nota futuri ^5
pag.41.vcrf 27. ■ ^ .
26 »rlx pag j.vcrf 22. pag.i7.vcrl.27.C^tcrii
vbi nulla mcnnone tadta fy ilabarum numcros (o-
los afFcrcmus prior ad priorem , poftcrior ad ciuC-
dcmiocifyllabamlpc£labii,&icavbi (upra duas
l iiij ^
^4
-jt MEDITATIONES
iyllabascxcrcucrit.
"27 Vehu pronomennotumcxgrammat.Aliquot
omifimusjquiacaantc difcufreramus , vbi itaque
nullam noram rcpcrics,flcdc oculos ad pr^cc Jcn-
tia, & illud ipfum cxaminatum vidcbis.
28 28 Liwor^jvocalcsadfunt.
2p 1*? n'r^pn,Iic habet pathach fequcntc daghcs
pag,42.vcr.57.&feq.Mcmcamcts pag. 8.vcr. 19.
Iodfrcmithoclocoi.pa.17.vcr. 15, Hcth aniimic
pathah ghcnuua pa. 20. vcrfii,
50 30 icw:^ niphal,cuiusprima cftguiruralisjRc-
currc igitur ad pa.20. & 21. Nun charadlcriftica cft
coniugationis.
31 31 /V/ii/ri^ vtpakcda, tcrtia pcrfona fccm.fing.
kal . Hcillam pcrfonamnotat,cftcnimcxhtcris
tchimun pag. 4I.
J2, 32 H</^rmn fcruilcpng.42.vcr.9.
3'3 D^/^^fj^fatis Icdioncmindicatpag.20.li-
nca.ij.Sc fequcnr.
34 54 £^A4^/ow4/cum domino.Eth pr^epofitio no-
taingrammarica,adonaifuas vocalcs habct.
35 55 Per/i;pag.^j.vcr.9 propirrus formaRab.
5(S 3^ VWyr^f/.Namapexillcvniciis indicatabfen-
tiam fyllabx pag. ^S.vcr. \6.
i?7 37 '^/J^f^^wirjibidem.
38 j8 5rw/ij6wpag42..vcf.io.pag.8.vcrf.ip. pag.
14.vcr.10.
3P }9 *^!?^ vocabulum paflim obuium.
' I 40
RABBINICAE. 7J
40 li^ljiipcnultimacreripag.iy, vcr.yivltimaho- 40
lcm pag.15.vcr.1j.
41 MiccoLEt iftud notum pag.4z.verfp.p3g.i4. 41
verf.io.
41 •VsaAinmonftratduarumprinftarumledio-
ncmpag.20 a vcr.ij.adii.Iodfonatc pa.17.Ii. i^.
45 DHH.ibidem. ^3
44 icbK particulaindcclinabilis^Grxcc*^^*- 44
45 Haadam^a^. 8. verf. 10. Hc initio feruilc.
pag 42.
4^ haS pag. 41. vcrHio. pag.8. vcrCip.pag.i^. 4^
vcr.ij.
47 F/«4W.futurum picl pcrfcdlorum cum Vau.
lod futurum Hgnat picl quidem, quoniam Vau2»
&3.radicalihusnon cftadmixtum. vidc libripc-
riocham.
48 "le^g p3g.34.vcrf 10. 48
45> perat & non parat^ciuh cft dc formis fchcua« 4^
tis,quas vfusdoccr.
50 njn dc particulis indeclinabilibus , quj pcrti- 5°
ncncadtertiamnotam Rabbinicae lcdionis pag.
1 1 . vcr,2 6,Sz fcquentibus.
51 □'^«'ini.vocalcs id oftcndunt , vt citaiionc ni- ji
hilfitopus.
52 ni^rj^ infinitiuus formas nil^i^ in grammatica. 5 ^
lamed gcrundium denotat. pag.41. vcr. 27.
5J H4^^oi/^ypag.42.vcr.j. vitimam vcro cfFcrri 53
pcr c vfus docct.
K
MEDITATIONES
54 54 on^Sj pag.io.verf-iy.pag.iy.vcrfi^.hcmcx
afflixis, dc quorum niubnc pag.42.l1n. 4. & fub fi-
ncm pcriochacjftatim initio.
55 55 p^otfe lomar. compcndium diaionis,vc duo il-
li apices indicanr pag.47.vcrf.13. lomar infinitiuus
Rabbinicus.pa.25.Hn. II.
5^ 5^ D>^n:n ghimclhabet fchcua pa.5>.vcr. 4. C?-
teracx priccdcniibusjfcd & vocahbus noia,vt pi-
57
5^
60
gcatidemtoties rcpcterc.
57 o>3tDr?n formapluraliumcarcntiumvocalbus
pa.35.ycr.».& i?.nifiquodtettiaradieis dagheffa-
tur, fed id hctcroclite , vt annotac kimhiinMi-
chlol.ncc proptcrea fonus variatur,
<8 58 o^J5 Vauprokibbutzpa.11.lin.23.
59 ^ilVlpdhabct tfcri, vidc fupra numero 14.
poifoSlamcd &c mem ex litcris fcruilibus pa-
gin.42.1in.p.& fcquentibus.
61 D^npjt Ainpacahpa.2.o.lin,i5. gimelfciic-
uapag.9-Iin-^-
62 Ci hajjekel, de nominibus quinque pundorum
pag.34.lin.i5»
6s V<rw^^Vaufchcuapa.'42- Ca^tcrorumfo-
^ nus facilecxnconiicitur.pa.20.ver.17. &fequcnt*
^4 6^ v>y.Na poft lod Vau in finc coalcfcit pa. 15.
Iin.i5.6cfcquentibus.
^5 ^5 ^(i<)»4/. Nam pro nomine tetragrammato
fcribunt hecum virgula, hoc eft., ofi?n : apcx cnim
ille vnicus dcfidcrari aliquid fignificatjpag. 48.11.5.
RABBINICA. 75
^6 Compcndium cIlHcbraicum vt duo apiccs
oftcdunt.pa.47.lin. ii.intcgrc cnim cfTctip^in^.
6j »fi procs^^itfi.EfthicquoqucabbrcuiatiOjfcd
vnius tantum fyllabae:vnde & vnicus rantum apcx
praefigitur,pa.48.1in.6.Cxterum lod quodfubfc-
quitur primam radicis , afcriptum cft ad oftcndcn-
dam coniugationem piel pa.i^.lm.i^J.
68 ntDDn adoftcndcndumCamershatuphjVau
nonintcried:umcft,quiaibi cft allcgatio fciiptu-
ra: EfaiiE 11. in qua tc cflc verfatum cupiunt.
mai «^jVau per furcc pa. 42.lin.12. prae-
figitur enim vni cx literis Bumapn.Castcra nota cx
literis protradlionis.
70 n^fg prioretferi, peculiari quadam norma, 70
poftcriorc Camcts pag. 20.verf
71 y^gbura^Yau pcr (iircc pa.^a.lin.iT.C^tcra fuas 7^
litcras protradionis habent.
72. riwv) lod confbno ,quia initium nominis 72
facit,^ enim fcruile eft pa.i8.vcr. 7.
73 'JBp^fubpedcbcicflefchcua proptcrforma 73
rcgiminiSjin grammatica.
74 HD?j»:?futurumconiugationishiihpaelara-
dicctDiduplicata.Proindcdalcthqiiod vides in-
teriedluminter primamradicalcmzain & fecun-
dam caph^pofitum cft loco tau indicis hithpacl vt
annotatum cft pa.2^.&27.1in.i.& fcquentibus.
75 oVsKf de nominibus quinquc puncSorum vti 75
anicadiiaum numcro dz.itaquc fic cffcrcndum cft
Kij
-jC MEDITATIOMES
proptcr mem aSlxumjgraminac.
y 6 7^ ■^?^! futurum kal ncutrum. vndeintcr fccu-
dam & lertiam radicalcs non adfcripta cft Vau^cjc
grammac.Iod ledionis eft indcx.
77 77 oniiijs^i.beth fcruilis eft. Mcm hcsemantica
afFcftahiric fcquente fcheua pag.35>.hn. zo.Caetc-
rahabcnta,pag.8 hn.19.
78 78 niahic adfcripfimus Vauvt oftcndcrctur
lc(ftio:in hoc tamcn nominc raro exprimitur, quia
cfttritifsimumapudRabbinos , qucmadmodum
vis apud Latinos , & ere/y/a apud Graecos. pag.i i.
vcr.L7.& fcqucntibus.
7i> 7P Wi/4«^rpag.j4.Un. 10.
80 80 ^«ain^c^futurumhithpaelvtifyllabanimo-
ftratquod vidcrc cftpag.24.&:25.vcr.i.& fcqucn.
g j 81 C«//4/Wj vidc paulo fupra numcro 58.
82 Vm^^r«pr^teritum niphal dcfedi. pc nun.
Nun igitur ledionis charader erit , proprie au •
tcm poft Nun vcnirc dcbuit lod.fcd idco miffum,
quia ex contcxtu prophctae facilc lcdliofupplcri
potcft.
Sj 83 nC«f^iformafubftantiuorumRabbinica.
pag.^3.vcr.i7.&fcq.
84 84 Binhua^ dccft n indcx foemininorum , vndc
virgula fupcrfcribitur pag.48.vcr. 7.
«< 85 dcrec cx nominibus fcx pundorum.
26 ^f^ecc^r^^.vcrbumkal pcrfcdlorumjratio-
nemindicauimusnumcro
S>1
RABBINICAE. 77
87 Dpnn n habet fegol,quia praefigitur litcrx 87
gutrurali affedae camcts, vt diciiur a grammaticis.
Rcliquum cft formae vfitatse pag.^^.verf.^o.
88 /l^W/^pag.^S vcr.^.apice fuperfcripto. gg
89 Ben MaiemonAoimz quicfccntium lamcd
hc.
5>o zicrono lihtaca ,abbreuiatio cft Hcbraica, 90
pa 47.verf.25.vbiiftam ipfam produximus.
S> i hannehua. Nun fcheua, pag.p. vcr. 3. In rcli-
quis adfunt protradlionis litcrx.
5?! Vehaphilu. Nam fyllaba lu defidcratur , pa. ^ 2,
48.
9 j d;; per hiric. Eft cnim prxpofitio vt cx fcnfu 93
deprehcnditur.vidc pag j.vcr.io.
P4 Hithlameduth^m uth,enim fubftantiua Rab-
binica formarifolcntpa.33.verfi7.ex^ir/?/?4e/.
5)5 /OTkwparticulxinflcxilcs,quarumnotatio P5
vfu dcuoranda cft.pa.n .lin. 24.
5>5 QWi^vcrbumkal. 5?^
i)7 Lopag.15.vcr.1j, 97
5?8 yaenomcnfcxpundorum- p8
njja formaduplicatorummonoiyllaboru. ^9
100 Haietfiray\o6, poft X totius vocis lcftioncm 100
indicac pa.33. vcr.15 habct vcro virgulam fupcr-
fcriptam,quiadecftindcxfoemininorum.pa.48.
101 Ii[hnaheu,y\dc numcro 80.
102 forma Naharuth rationem fuae lc-
aionishabctpag.i4.& 15. & fequentibus.
K iij
10
78 MEDITATIONES
^^3 105 Sd?w«f/nonicnprophct2compofitum,vndc
prima cognofcitur habere fcheua pag.9. ver.
104 lO^Hanna^i pag. S.ver.i^.pag.iy.verf.ij.
105 105 n^nn forma: n^i^ dc quicfc.lamcd hc in gra.
loC 106 Eemarheyhc finale,quia de radice cfl:,quiefcit
in fcgol pag. 2,0. ver.io.& fequcnt. Nifi quod hoc
loco quicfcitin tfcrimotionecognata,quiaponi-
tur in regiminc, vt in gram . docccur.
107 107 o\bnr\ pag.20.vcr.16.pag. 14.ver.20.
108 108 Iihie,v\dc numerum lo^.vtrobique cnim h*tc-
ra xthan le(flioncm eandem monftrac.
109 DDK^^D, Nun habet fcheua pag. 9. vcrf 5. lod
hiric pag.i7.vcr.i5.alcph,vtfir,rcddita. Kcm affi*
xum norum.
110 £/4«particuIaindeclinabiliscumafKxo.
iiij;i5n« futurumhidipaeljVt fymbolum indicat
pag.i4 lin.ii.& fcqucntibus.
i'^ m,Bahalom,yidc numcrum 107. Hcth aurem fe
& pra:cedentem notar, pag.ii.lin.io.
iij ^f/^/^ifrfuturumpicl.fifuifrctkaljiiabuifret
Vaujfalcem in fignificatione adiiua: fe? igitur leilio-
niseft caracacrifticon.de quoinfecunda nota Ra-
binica.
114 114 Bahcmy bcih , quia prarfigitur affixo facicnti
fyllabam,habet camcts.
115 115 ml^ypjAinhancpundaturam docct pag. 20.
vcr.i<^.& fcqdcniibus. Vau profcrtur pcr o^pag.i^.
vcrf.ii.
R A B B I N r C A. '
iT^ A//^f,niem habcthiric & dat daghesfc-
quentijpa 42. ver.p.zc pronomen notum in gramr
I17 vn^ rchinfcruir,pa.4 2.ver.8.aliaform2Ega-
lu,vife grammaticam. '^7
ii8B/«M*w,bethhabethiric, qula fcqui dcbet ug
fcheua,cxpa.9.1in ^.Csetera pcr1.pa.17.lin. 15.
119 najjc^ tertiapluralisprxtcriti kal,&c. pa.15. 119
fub fincm*
120 SchevUhCX particulis inflexilibus.
III kfwo;^e, nomcn Mofiscumcaph fimilitudi-
nis3pa.42.lin.10»
122 Dl5?m vbjsi fiipereumpax.Compendiumdi- nx
dionis duobus notatum apicibus.pa.47. fub finc.
12 j Vf /'mn^,ex niVD- 123
124 Gl?imelA.fcheltfa,N3in\ litcrse pro numeris fu- 124
muntur, tumquc notantu r fimplici virgula , fi fim-
plices fuerintj pag. 48. lin. 14. Alioqui gemina .
ibidem.
125 Rclatiuumnotum omnis numeri , pcr- 12 j
fbna^^gencris,
I2(> Bisnoth^ Nam d habct fcheua proptcr rc* 126
gimen.
127 f/<^^Jrfw,forma vfitata.pa.j4.lin.20. 127
128 /^-Wifjodfcheuapropterregimcnjlodpoftc- 123
lius fonat e5pag.17.lin.16.
129 n^*ij?n pag.i4.1in.io.& fcqucnt. Qua Rab- 125
binica forma ftatim fequiiur nnna.
ijo Viwcpa.i7.1in.i4.&:i5. 50
rr ••••
K iiij
8o MEDITATIONES
131 131 Haziqna,forma fubftaniiuorum rara admo-
dum, vnde non rcccnfita pag.34.
iji 132 VehameduyiQim pluralis praeteriti kal,vtVau
fini additum monftrat,pag.i(^. linj,
ijj 135 ^4riw pa. 8. lin.19.pa. 17. lin. 15.
134 Ji4'^3''!l pa.42.lin.10.pa S.lin.ip.pa.i^. lin.i.
ii5 Ji5 hoclocoin primajAlephpofiracft pro
holcm prxtcr rcgulas:affixum cseiera notac.
135 135 NfC4r,pcrt(cri&camctsforma,qu2e aut vfu
autlcxicodifci:ur.
137 ij/ /ccmkc/wjiniiioadicflum fuiffctlodnif^fuif-
fct allcgatio contcxtus Ef.tTi.fupra numcro 08.
138 13^ op»pnlDj, prius Vau habct fcheua pa-^i.iin.
lo.pofteriusholem pa.13. lin.22. Cxtcracxindici-
bus notafunt.
1 3 p 139 Beere:!^ ex nominibus fex pundlorum.
140 i4on3^;) Vaufcheuapa.42.lin. 10. fed pronun-
tiandum pcr hiric pa.ii .lin.a.Scquuntur lod & Vau
qusB & futurum & futuri perfonam atque numcru
monftranr.
141 141 yehafekel de nominibus quinquc pundorum,
fupranumcro 61»
142 142 ptjyj geminum lod hic cft expreffum ad de-
monftradumlodefTcconfonum pag. iS.lin.^. A-
lias in hoc nomine ncgligi iftud Tolcr , quia tritifli-
mum eftincommcntariisjibidcm.
143 14J Shephicuth yioim^i fubftantiuorum Rabbini-
capag.53.lin.r7.
144
R A B 1 N I C AE. 8l
144 Kotfelomary dc hoc diilionis compendio 144
vidc quid fupra annocatum fit numcro 55.
145 n^nna? fhin fcgol fcqucnte daghcspa. 41. 145
Reliqua difculTa funt fupra numcro 105.
14(1 Larohy Lamcd habcc - quia prxfigitur di-
dioni monofyllaba:, Vau pcr holc, pag. i^. lin.12.
147 ^^iiw/wwjvidc numcrum 142. 147
148 n^fiKfn lodmcdiumhanclcdioncmindicaf 1^8
fubmcdiumpag.ji.
149 V eshapha£li,prima pcrfona fingul. kal , &c. H9
150 pag. 20.lin.17. '5^
151 Beth Dauid^j^x i/.lin.p. ^J^
152 /o/f^ei&,bcnoni kal,vcindicac Vauinfertui.& 15*
2.radical.Qiipd fcquitur (lerufalaim j cxnomini-
buscftpropriis,quorum notacio cx fcripcurapc-
tcndacft.Tamctfi Elias aliquorum cxpHcarc co-
natus cft in hbcUo Cacici,vltimocati^&ahbi,
153 in. forma duplicacorum fupranumcro.pp.
154 DODnnvNocationcm huius formx, ad fron- 1J3
tcmcuiusacccdic cau heacmanticum, habes pag. 154
i4.lin.7.
Se cvNDVM lc(5lioncm toca difficulcas Rabbini-
ca pofita cft in particulis inflcxilibus,cerminis fiuc
vocabulis arcium,modis loquendi fiuc phrafibus.
trcs igicur has difficultatcs,nc quid noftro argume-
to dcficjcabulis fcqucntibus emolliamus. Nam in
cxemplum,quae defidcrabuncur , f pauca , opinor)
iftis facillirac a ftudiofis adiici poccrunc.
V J R TI C t^L A RFM 1 N F L
xilium & pro inflexilihus ptfitarum^negotium
apud Rabhinos facientium,catalogus
ittxta ordinem Alphaheticum.
K
W prasHxumdidionibus ad^in^de &ۥ pag.44.
32« aggah^xmiz, propter,idem quod aa^^^.Talmu-
dice. &finc n /^i/c/;i tunc.
|tnic £i/4i»,tunc,dicitur & |nb<a 5f J^/Wjprsepofita
prxp.aChald.
^Dm« ^J^<ic/;/,interim, fimul, gall.c«/f/wi/c. Tal- .
mudicc.
2*11« Sz^in^V^ ^drahy^drahhe^^drah-'
/'4,contra. T.
DWmiW t«9ti5,fl:atim,c Grxco fumptum.
♦SiX Wlai^rtaJJi.
inw eW,rcpctitum,fiuc, vcl.
n^iiinfcc 4/;(?r4«if/;,pra:poftere,inuerfo ordinc.
n3« 4r«,cur.TaImudice.
»6? f,vbi po eminnan, vndc^per Apocopen ab n>«
/,non. A pocope ab f »*Vt ^j5£« ♦« i-ephfaryhn-
po(libilc,»^3>K iiffjfi pctatur .Repctitumjfiucvt
inwf/^^i^spauloantc. Aliquando idcm quodfl&» iesy
cft/unr.
nv^eXfySc im^K f^ei^i^,quovclqua, quina.Hinc
m»«a/?f e^,inquonam(16cD,lattrc&c.) quod
RABBINICAE. 8j
infcruit interrogationibiK, adeo n quod fccjnitur,
fit fubieilio rcfponfionis vtl2^?:} bethfad^ infra fuo
loco.
in^«//;«,ipfe,idcm quodK>n/;«.
fcO»x cc/; i,vbi.Chaldaice.
r^D»5< w<if A,inD^« emathiy & nD»«!7 lemath^ quando.
tn3»fe< ca/cwj quo modo.Chald.
«ni« ir/M,& nt« if^.& ^nt« /f/M/>cft,funr.Idcm quod
Hcb.D^ />5 . Et fine Tau ♦fc^ia k/^i , ficuti eft.
in3n»«///?cwf/'<?,cft ipf«m, funt ipfa vel ipfi, idem
quod Hcb.ne^) />/«o,&:DnD»/f/if/w,TaIm.inKim-
hiHicr.15.
K2*fe< /cr^ eft,funr.Tahii.vndefcO^//fc<i, non eft.
/;ji}/^ille,illud,idem K^ibi /;2;74.
7«orCi&,vcrum.
K^iC c//4.Scd,{:Gr3EcoaMct. Inferuit imerdum rc'-
fponfionibus5prxcedentc»3i& quid?
D« elU im nifi, e Grarco,*^^'
Q« c//4-//«-kfw,nifi fi fic,nifi alioqui.
inV« c/4/?c«nifi.Scquent.i,nifi vt,proptcrca vt,nifi
quia.
"h^ elluy ifta,illa.Idcm quod nVfc< clle.
iW i//«/i' ItcmcccCjidemquod
iSfc^^/^ecce.
iSiS^« ///«/e nifijm ^h)Willttle'^hon, Idem.
^V>K c/4c/',vltra5huc5illuc.
KD»!?»^ i//w4,quafi dicas,fi dicas.Talm.
aJlihha , fccundum cor .i. opinioncm & fen-
^4 T A B V L AE
icntiam,fccundum. Talm.
«Vd!?!^ i/wi4.V,nifi,fiac,abr(^uc.Talmud.
ilmale, fi.
«oSx rf/wi.Uaquc,profcd6. Talra.
^«jVbij^fes'^? /ftiWjquo.ChalcI.
•1 t« vbiCeftjquod^quando. ChalJ.
^r\\>hi rt//4r,confeftim.Sa:peprxponitui h>jlealt4T,
p DM iw-kew>crgo.Si fic prop.
DioK <?w»<iOTVcrum,fcd,autem.& cumVau, «urow-
nam^dc vere,veruntamen.
r*c & /»,Si.
b<)*^fiDK oy^4rwi,diligcntcr. In Ezra.
ei« 4/?/;,&e|i« o^f/;, c:iam,Sic. quando pr^ceflit na
7?;4,(icut.
l!?>Bb{ ii/^W/«,ctiamfi,ctiam.
O fi|« aplhkiy 8cD ^^apl^-she, Quanto magis,qua-
ro minus, procommoditacc fentcntix.
\T\W ejbc aph elahen,(\ulto magis.Hcb.Oe^K aph-chi
35 6)« <i/7^-4/^4i,quamuis.Talm.
»B c|«4/^^W-/>/.Quamuis.Particulahducrfatiuay
cuius rcdditiua fequitur
p^fi aph-al-pi-chefiMxntu,
*i4?£)K f/^/yir^po/ribilejinterdum.
Dn« aiumi&c n« ^irejquia^quod. Chald.
KnDn«<x/w4^4 3 abfolutfc 6c fimpliciter , omnino^
planc. Itcm, rcfponfio.
♦i>Dn«fr^w4//,hcri.Chald.
ipftW ey?4kei '"'f ^'^janno prasterito.
fc«3*in«. ii/^r^t^^contra c contrario.^
KABBINICAE. 8j
33 hich.dwx litcrxCaleb iun£lx,pro in mcnfura, &
seftimationc^ad valorem^ad molcm & magnitudi-
nemjinftar./w/Fm propic.
13^33 ^4i4/;«,obfccro, vtinam.In pctitionc,in vo-
to prop.Sic apud R.ScIo. Lcuic. 21. d3d ncfpaa o\x-
fecro vos.
»3 /'^'in^inrcr.
|03 ^fj^Aiwjproptcr & feqn, co vc.Sequcme autcm
lod
i^ija if^/;im5propterca.
13 Hi3^f^^in-C4c^,proptcrea.
^naMi/propter.cxHeb. /'«//f/L
«nna /'c/;cJ/4,pcrfpicue.
nna^^/W/jdumjdoneCjCum^vnajfimul.Talmi
^niinn^hahadiiehoycum cis.
p »*ina ^rt/Wc min . luxta^prope, fimul, cui oppo-
nuntT^ pnab /cWwiwpra?tcr,prxtcr quam,cx-
ccpto.
mna ^^/^^^/^^i/jfimul.Item mecum^proiDjy^iOTw/.
nnna ^<«/'^^/i^ fin^uljcum.
Knna t c W/^. aperte Chald.
^ta^fwintcr.Repctitum autemvcl habens in altcra
parte fcntcntiaj 1« o^fiue.
>3»3 beney & r3 ^^» intcr.
n^7iia /'^^«/^r^jabfquc.
ija pa ^'cw c^c/», interim.
D»n>»a benathdm , intcxniedie, intcriedlc , intcr ca^
L iij
SC T A B V t AE«
innicdio.Intcrim.
^23 bechachy fic.
pa bechen^imc. Idco.
«i?a Wofine,vcni::yi «i^nabfqucauthoritatc.
1fi3D3 bcmatu y vtinam.Obfccro.
^t3D3 t//?<<r, in latcrcjiuxta,coram. Chald.
*ii33;3 baabufy dc, pro,proprcr.
^ya ^f44/,in,pcr. vt lex ns 'bj;3,pcr os ('tradita^qua
& R. Sclom • L cuit. 16 . vocat , al finc a. Du^c
funtpraip.by &3 iundlx invnum.
13 /'^r,praEter,cxcra,foras.p mm farpc fcquicur,
pro, quam, pra;cerquam.
«13 baray foris, vel f oras.
013 r4W,vcrum.ChaId.
6?3 beshe.in co quod , proptcrea quod. vidc fup.
pag.4s.
beshcU Idcm.
^iac^a hisbily proptcrjVC.
ins bathar poft. Chald. Vndc>nnn3^4;ro/^/, poft
cum^nniWrj/jpoflierior.
nD in3 ^^ir^^r kr^/«,poftca.Chald.
a
ai^^jic taa^4^/.r,iu)Cta, apud, cum , ad, dc , idem
quod i^y & Hinc ntsJii^ legMeh, ad cum. naa
g^^io/, pro co,ot^t!; ^^^aibe »^;^/r/w,fuper,dc Na-
zarcis.
»3:1 5>y aal gabbeyCuptSi.
«^o vcl^<;^,mcdium.Vndc U3 bego '^ in medio.uo
RABBINICAE.
tniggo^ intra. liVo millego , intrinfecus. leghiuy
intus . rm\x gauaa^ inicrior.
vegomery & cartcra. ad verb. dc complcns.
quando aliquid c contextu citatur mutile.
'Id: gamre, & cum b legamre in totunijomnino.
1 de Sindl, inferuit allcgationibus fupra pag^
44.Prxponitur fsepe ei'plctiuc.
)3 W hoc cftjidcm quod I3wn dehaieno fupra.
nwOT ^//kMdrc^jficutipfum, fimilcipfi, vt n»miD
infra
fi^jtunc.idcm quod aT^
t«i & fi4/,faiis. '«iD *ini^ plus fatis,plus iufto
vclasquo. ^
(/fiE^^quia ccce,quia (fimpliciter.)
«pin (/4/<k4, prxfinite, precisc, duntaxar.
^f/e,quodnon,praeter^idcm quod vho shello.
n»l?n tJi/f/?eius,eum.Hinc n^i^n i>y proptcrcum,
eius caufa.
j^nbi dilhachi, tamctfi.Talmud.
«oi?T dilma.nc, nefortC5forfan,Num,fiforte.Idcm
quod«D{^;/;ewf.
Kpi (/cU, quonia.Nam quide, & prasccdetc Min.
ypno middeka.CK quo quidcm»
n
«n/;4, ccce.Iicm An.idequodn.VndeinKim-
hiinitiolonx «m «i?i, &ncnne* Idcm quod «bnr
wA4/o,item hiec.hac.Repetitum . Scqucntc
L iiij
88 T A B V 1 AE
fbn /Wjiftc.Idcm quod m.
^13 «n he-kediSicuu
^nriD cahadaAn hunc modum.^^rr^ caadi^ Cicut»
*lin hadadij^cominuo^ continemcr. Prxponunt l^.
*)\n hadar^dtmdc.
«n«n /;4c/4«4.Nunc.
1 ^tK^n W-vf^poftquam. Quandoquidem.
>n /'«^^ Ecce.
ix«n& Vn /w/;.Qup modo ?Sicut. Simulicqi^e.
»n he. Idem quod »« vbi. Vndc n»K et/^? fic f nn ^^-
denyquisf
l»Tn /^ft/e«tunc. fnn3 f^^/.trifw.Idem.
p3»n /'fc^/r«,quafi,quomodo iftud • fic.
jnsn Itancf.vbi.nnota eft interrogandi.
K3»n A^ci^jvbi.hic/illic.
feonq wtf/^^c^^^indc.inic*
^nni no !:i'n hecma dchaden. Quemadmodum.
U^yn hecna , & «D5*n //^rw^. Quo modo. Sic.
W;4«.vbi/cq.dalcth.ficut.
unn haienoAd cft. Alfixum in fcripturararius.
Dicunt & wm dehaieno^i^xo coicm.]
•]:jS»n ^f/f4c^,propterca.
in /;4c/;.Ifte,ifta. Singularc & plurale.
1 »3»n /;er^/rfc, & on hachi.Sic.
^cc^/, quomodo, vbi.proptcrca,
wn ^^if/^^jhlchuc.Sjc, Hocfiueid.
R A B I N I C AE. 89
|5ri hakerfyCic.
•i»Mn ^4f/fr,rede,bcnc.
»il!;n rM/«4/,vtinam.ferc {cq, \ x/r>vcl T t/^.
ahn halajihn /'^/^w^vltra. i^^ni? /fW4w,illic,q.vltc-
riuSjilluc.Opponitur |fco f4«,hic.
iD»n A/wwo.Ipfi,ipfos,
iiD'n himmennuyib illo.
in fniW;^»5Ctfi,tanietfi. vidctur fignificaie
etiam j & cccc. Valct ctidmw Graecorum vnum
vt nin /^^«^jvna.
i^ew,rcpctitumfiuc,vti3D? [nana tnfiuc multu,
fiucparum.
nun /^4«W(?»,hoccft.Syrc Ide quod fupraPiab-
jjn /;4»w^Mfta, vt ^n »3n ^4ww^^4cJ>iftaipfa.i^ifta
funtjTalm.&Kinun /'^wwt^-Aw.Iftud cft.Ncmpe.
^jn /;/w«4Cjipfi,sc3a.
^sn hephechyCOtitxL tcotrario.fcrcgraeccdirbctb,
behephech*
nn /^WjCcrtCjCCce.An non.
«nc?n /'4i/^f4,nunc.q.«n3;c:^ «n^4-/44ri,hachora,il-
lomomento.
onn hatham. hic, illic.huc illuc.
Kni 'Uf^4,& ccce.AtquU
«u^^it/^i^&tKiwat^^^^^^^^^jVcrc^ccrto-
M
90 TA^BVXAE
vechl , & quid? & in admiraiionc , ecqucmam
modo? -n In interrogationibus,adco vt «^>c r/.
/4 vcl 4//4,quod fcquitur, fit rcfponfio.
K^^n^ ibcbii^f/tf^ vabaloy & nonnc. InTalmud.Hic-
lof.
Dnv\ v^r/^^i.ftatim^wQJi,
nVit ^«/4rA, & ^«/^r^i ^mf»,finc,prxtcr,vt
cinnK prxtcr pauca,in!7l^ T^lathoy aliaab co.
&pr±pofa hex,9tUth^^h(quCyVe^^tho &C.
H iftc,a.ud.!dem quod n«i
« ^^^^«.Iftud eft, pro fciin nt.
n
i?an hahal. Hcu. v^.
•inn *4^of,circum , cum gcminatur hdXothazor^
circrintqaaquc
m )5><<?,cn,ecce»«^".
^Sn hdlaphyfto.
rtn hdmathSiccUmVy ncnD mehamath pro , pro-
ptcr.vi 10^3; ncno pro fe.
on i^.^^rparce,pro apagcfiS;abfit,Hcb.nV>bn haliUn
particulaaucrfandi.
hasbaiy &cuma ^htomhahashai^ infilcntio,
filcntcr, tacitcNam abftmdla cumaconficiunt
aducrbia L atinorum.-
^^^nhaiiecha, viuistu. procttldubio ,hauddubie,vc
ta viuis,quiA Wtium cft le via^ffc. P^Pikulft cft af-
RABBINICAE. 91
(cucrandi fiuc iurandi in Talmud. & KimKi ini--
tio j.c.Malach.pro qua aliquando dicunc
iina irA4/4/>pcrvitammca,ccrce,vcR. LcuiNumr
3b.DD»D!^V '»na hehaiii arfmechen, pcrvitam vcftra,
nt^ r^^^/iplus^magis.
t
, manujopcraiminiftcrio . hincn^a ^//W,inraa-
nu,opc, opcra. n» ^jr pcr manus, idcm.ni^ in ma-
nus,pcr.
nna /w/)W, dcmanu.i.ftatim,vtGraecc ^Jxf} -j^x^
fub manu.i.ex tepore.isc^:^**))»* in prompcu,fubito,
rrnwA/e.fiuc.Vcrb.fic. fic Gallicc /o/f,quadc habcc
poft fcw,autfiuc.
hodic.Chald.
ODV iomamy& 00» />w4W.Inrcrdiu.
^C» Mc/;o/,fortaflc : Vcrb. po(ribilc. Sic gallicc vci-
mu r pofiihle^ pro pariicula dubiiandi.
ie //c.prxccr, cxccpco. (quafi cxcac,excipiacitf>
Leuic. iz.inR.Selo.
a^^i i4r/i^,rcucra,vcrc.& prarccd . w/»,w/« iatfih.
Idem.
Itn» iattif & /o//;tfr,ampIius,plus magis.
M kc/iE>^cum,quado, qucmadmodu.fup.pag.^aJ
fcCD fii,hic,illic.bcD(> /ec/»4,huc illuc. Hcb naco.
iVkD i^c/7/«,ac fuac<}uc fi.
lio C4» hic. \*03 hinciieDiy AiiciB/^«f.ii<5ahic*
Mij
T-A ir V L AE
" C4^McW,quarito magis,omnino.
15 ka(i& V3kfJ.cum,qucmadmodiim, vtwfi^fcci^,
k4(lir/7Jjficuteft.TaImud.Inferuuque allegationi-
bus phnn Kn»«n3 fxculi eft in ^capicc) Helck.
kfi/«3cum,nunc,fic.
jnp kedun ldcm. «
liDke^^^wfic.VeTb.iuxtahoc^ficrmD kiduascl piD
kifi7J4«>fecundum h2EC,fic.Ica.
kf r/i ficut, pra?cedente «n ,
»1DD wjkkeJ/.Exquo.
113 k»</^jC9iade6,qua cnus,«l>ft?nD co vt non,ne,
k(nn3 f4</^ii.fic,inhuncmodum.
MD kf «^r^J^jficuc. Idem quod 123 krwo.Hinc in M a-
foramno keuathchy fiqut ipfum, fimileei.
nt3 c<^^^', hocmodo>adbuncmodum.
n»0 <^4:^c/^,H6cm'odo,fimilite^ Item ca-^^aith^Sid
magnitadinemcoliu^e*.
V3^0 k ^i^T^fcre.verb.ficiii t^^odicum. idem quod
ojdD kimead^
b^^n cahadaSmUl:
ke«iw, feq. fi? poftquam.SimuIatquc.
O c/i/,quid?,'in.aHpiiratianq'5.quo modp.Sed prq-.
priepraeponitun^-vfcf/. ::
oa'??/kk/cx quo;poftquam.
nxot*r/4(iiquonaramod.o?particu(aintdrrogandi>
adeo vt quod mox fcquitut fift r^^ppnfio.
cad) fic^Hcb.nss cach^i.^ nriK 4/^»<r c^c/^jpoftea.
RABBINICAE.
coh & ^^^13 &: iS^oi T/ecw//^, & cxtcra;& rc-
liqua.Itemomnino.
«inD col j/;c/;«,quic(]uid fit.Gall.^^ c^ue Joir.
quantillum*
in« co/t7;<i^/,vnurquirque.
]>"j3 co/ kc^/t-Wj nihilominus, tamen.Chald.
13 i^D co/ciJc/;,vfquc adeo.
& no5 bs, co/-C4W4- 5/;c, quandiu, quando , quanto
magis.
D no co/-w4-5^c, quemadmodum. Vndc folct
feq. O kc» fic.
n Sap colkohl'di,EK aduerfo. Gall.i/*<<«/4«/ que.
proptcrca quod.Chald.
nn ^3p bDca/-kaW-^/c«i<.cxaducrfo cius.ImerccT.
Proptcrea.Chald.
0)pD ^DO miccolmakom. Nihifominus.
oos ^j; aalcol panim omnibus modisjomninoj,
IX b^by aalcolifad^omni cxpartc.
liKf 1?D col-shcliiien , quanto magis, & , quanto mi'
nu$>multo magis
pJi7 co/-i/'fkkc»-j/^f5omnino5pr6rfus, multo
magis. Quanto magis cum ( fint.)
bb^ W4/,prorfuSjOmnino,vniueTSc,fcparatim, di-
uifim.Opponiturerquodcftp2i coniundtum.
bb^D wikkf/^/jIdem & vllo modo.
^ mikkclal'de, pofteaquam.
01^!) kc/«w quicquanj^aliquid, pcnitiis.Nunquid:
fc?D^3 kilmat^ih. .o.";
Miij
95 T A B V L AE.
nb^ kf/ii^/7f.cx aduerfb, c rcgionc,vcrfus.Gall.f»-
«m. vtinbrcuiario Hcb. inclinans lanccm truti-
nXj lon ifil^i vcrfusmifericordiam,non iudicium.
•^a 'bS^ ^eUpp^ bar^foi^s vcrfus.n^VD^^i^Sratione
fupcriorum,n83D rationcinfcriorum.m ^fi^a
contra montem,
nD3 ^ «oD kema ficut: idem quod Hcb . IDD ke;»<>*
Infcruiut omniahxcaHegationibus percclipfim.
Sicut (in loco fcqucnti Elaia: 2.) Sc c.
nD3 ^emath. , & hd^d mikkemath & niD!) kemoth.
Idem.
noD cammjy quam,quot,quantum?qualc?
nDDI nD3nnK aal ahath camma 'Ufk4«w/i,quan-
to magis . GaW jHfvn comhien & comhien.
p IDD kf/wo,kf».Icidem.
keneghedicyi aducrfb , contra, comparatione,
icfpcdu.Inftar.
nDO kenema^CiCy adhuncmodum.
yy^ kr^tf«,ficut.RcfpondetTa, ta kf».fic.
]}f^kehan nunc.Idcm quodnnjj. Item obfccro^
^ k^^4ff,huc vfquc.
kr/>^i,iuxta,fccundum.
0 OTO ^eshem sheSicut.
Qvy^ ^eshum. ficut.qucmadmodum,nominc«
tD^ leshe^co vt. Vidc fup.pag.4j.
/4/y,non,pra:ceptum Qcgans • hincK^nKVi ve<
lau W(?«&nonnc»
RABBINICAE. ptf
\yh Urjy quo ,in qucm locum^
p^tubleappok &»pifiK^?/M/?^okc contra, praetcr,q.
cxcipiendojcducendo. Aliquando habet fubieAu
\nb /<i/;fw.Iiaque,niri,fed,verum.
lahcy coSjCas.
»nnV Udidi,quod ad me attincr. n»nnV ledideh ip^
fijmmet. Namb apud Talmudicos & Chaldseos
accufatiuiedarticulus.m dij^autcm idcm quod
htD meu
luyvtinam^Cu
iMi^ & leuaii^iinzm
Xh /«i.lHis&i^ /4;jnobi^.
T\\h leuathyzA.
Itnn^ Uhada^VdMc.
^rh /f/W,feorfum,rcrum,prasterca, quineriam.
Idem quodia^ lehad.
hiV/^^jeum.
/<*/A,noneft.
//ff^,non cft,
-jSb» lechack Idco.
n^nn^V /a^^rW^jimprimis , omnino, planc, ex-
prefst, praefinitc.Talm.
fc«D!>/fw^fruftra. VndeKDl>3 k//OT4fcrc.
nD^? lcmayC!T Umma cur.
Ofci^ //p/?«e & d»:b^ //^/^«/Wjintrajimrinfecus. Prx-
fertim quando fcquirur |p vt D^^fiV liphnim
miccany intia cxindc , intiinfccu5;Vcl intcrea , intc^
^4 T A B V L AE
tcntiain,fccundum. Talra.
«Vo^« //w4/^',nifi,fiae,abr(juc.Talmud.
^^oh^ ilmaU\ fi.
rf/w.<.Itaquc,profe£l6. Talm.
tbt 4»,vbi,^KV /f*iw,qu6.Cbald.
•1 t« vbi(cft)quodjquando. ChalJ.
*^t6^ rt//^r,confcftim.Sxpcpra:ponitUi bjlcahar.
p OM iw-ke^Wjcrgo.Si fic prop.
D5o« aw»<iw vcrum,fed)autcm.& cumVau, vro/w-
nam^&c vere^vcruntamen.
& ]« /«,Si.
«5n£)D« oy^<irw^,diligcnter. In Ezra.
cjM aphy&c e|iK 'uf /^, ctiam, Sic. quando pr^ccflit no
w<i,ficut.
i^>Bbc <i/?/;///(/,ctiam fi,ctiam.
O «1« 4/^/'-k/, &CD ^^apl^-she, Quanto magis^qua-
to minus, procommoditatc fcntcntise.
\T\W tjK j/^/;f/4^tf«,quaComagis.Hcb.Oei«4^i-f/;;.
3i by c)« 4/^^-4/^*^^,quamuis.Talm.
»B e(«4/>^-<i/-/»/.Quamuis-Particulahducrfatiuay
cuius rcdditiuafequitur
p »B bv «1« aph-al-pi-chenMVAZU.
Wfi« e/^^/Sfr^poflibile^intcrdom.
Dn« atum^&L n« ^re^quia^quod. Chald.
«nDn«4/w4/54>abfolutc 6c fimpliciter , omnino^
plant. Itcm, rcfponfio.
♦^cn« f //>w4//,hcri.Chald.
"^^^^^ ejlakid^ -nV^^janno pr^crito.
fc«a^n«. athrahhayConxi^ c contrario..
KABBINICAE. 85
33 bich.dwx litcrasCaleb iunftx,pro in mcnfura, &
xftimacionejad valorem^ad molcm & magnicudi-
nemjinftar./w /rc;/r propic.
)j;33 i4^^«/;«,obfccro, vtinam.In pctitionc,in vo-
to prop.Sic apud R.Sclo. Lcuit. 21. d3d na:fpaa ob-
fecro vos.
»3 ^^'injinrer.
103 irg^/>7,proptcr & fcqn, co vt.Sequcnte auxem=
lod
<i»)3 i^^/^i^J/jpropcerca.
"j3 pi3^f^^i»'C<ic^jpropterea.
^n3iei//7propcer.cxHeb. i^»3 heshf*
Knn3 ^e/;^ <i/4,pcrfpicue.
nn3^4/;<i(//,dum,doncc,cum,vna,fimuI.TaIm.
yn^^nmbahadiiehoycum cis.
p ^'^ns hahade min . luxcajprope, fimul, cui oppo-
nuntT^ ID13!? /^-Ww/wpraetcrjprxter quam,cx-
ccpco.
mn3 ^<j^4ii4(//3fimul.Icem raecumjpro»Dj;^/OTw/.
nnn3 ^tf/^^Ji//^^ finiul,cum.
fe^nnS^f^^^^f^^-^.apcrceChald.
^»3£f«inccr.Repecicum auccmvcl habcns in altcra
partc fcntcncix 1« a,fiuc.
>3t3 hene^ & lO ben inccr.
Tsh\n heztilAth yM(\Vic»
*:?3 P3 ftfc/», incerim.
Diny3 henathaim , intcimedie, intcriedlc , inier ca,
L i\)
8^ T A B V t A6«
inmcdio.Intcrim.
^53 hechach^ fic.
bechen^iunc. Idco.
«^3Wo{ine,vcni:?i «i^aabfqueauthoricatc.
^t3Da hcmatu , vtinam.Obfccro.
^LJoa t//?4r, in laccrc,iuxtajCoram. Chald.
•1133J3 haabur^ de, pro,proptcr.
^3;a ir44/,in,pcr. vt lex ns ^i;3,pcr os ("tradita^qua
& R, ScIom.Lcuit. 26. vocaty^/^e^ finea.Duie
funt prasp.^^y &a iundlx invnum.
ia /'^r,pr2Eter,cxtra,foras.p mm fsepc fcquicur,
proj quam, prarcer quam.
«•^a hara, foris, vel foras.
C^a ^cr^WjVcrum.Chald..
c^a heshe.in co quod , proptcrea quod. vide fup.
pag.4V
hp2 heshei Idcm.
^ias^a /'/VW, propccr^vc.
ina ^^r/^^r poft. Chald. Vnde tnnna^^rro^/, poft
cumjnnaWr^/jpofterior.
na •ina ^^r/^^rkrr/w^poftca.Chald.
a
ai^^idc r33^4^/,<;,iuxta,apud, cum , ad, dc , idcm
quod5?v&b:;K. Hmcn^^^^hlegahheh, adeum.naa
gahhot^ pro co,on»0 ^^^ahhe ff^;^/r/w,fuper,dc Na-
zarcis.
>aa aal gahhey(ufxsi,
u^o vcli^/^mcdium.Vndcua hego^ in medio.iit:
RABBINICAE. ^7
miggoy intra. liVo mtllcgo , intrinfecus. ^^xh leghiu,
intus.nb<iu^<<«4i, inicrior.
•loiai vegomer, & csetera. ad verb. & complcns.
quando aliquid c contextu citatur mutile.
no: gamre^ & cura b legamre in toiunijomnino.
n
1 de &nc(/, inferuit allcgaiionibus fupra pag..
44.Prxponitur fxpe ei-plctiuc.
W^m hoc eftjidcm quod iDwn defjaieno fupra.
n^mOT t//k«4r£'A5ljcutiprum,fimilcipfi, vt n»nii3
infra
«n (/^jtunc.idem quodi«
t«i & m j4/,fatis. »«10 mvplus fatis,plus iufto
vclasquo.
deha,c^\^\z eccc,quia (fimplicitcr.)
«pin i/4/<k4, prxfinite,prccisc,duntaxat.
^/f/e,quodnon,praecer^idem quod nbo shello.
r\^bn dileh eiusjcum. Hinc n^Vn proptcr cum,
eiuscaufa.
>in!?T dilf?achi, tametfi.Talmud.
«Di^i dilma.nc, ncfortc,forfan,Num,fiforte.Idcm
quodt<DV sheme.
b?pi rftfU, quonia.Nam quide, & prascedetc Min.
k?plO middeka^CK quo quidem*
n
fctn/;^, ccce.Itcm An.idequodn^VndeinKim-
hi initio lonx «ni «!>i, & ncnne. Idem quod «bnr
•v4^4/o,item haec,hac.Repetitum . Scqucme
L iiij
88 T A B V 1 A E
fbn //^vftc.Idcm quod m.
^iO KM he-kedi.Cicux.
^ins cahadaAn hunc modum. nro rW/, ficut*
"fv^n hadadhcontinuo^ continenicr. Pr^rponunt
1"vn hadar^dcindc.
«nwn /;4c/4«4.Nunc.
t«n han^whl
1 W -ufjpoftquam. Quandoquidem.
»n /'<?/. Ecce.
l^n hech.Quo modo ?Sicut. SimuLuquc.
inhe. Idem quod >« ^',vbi.Vndc n»fc< eaV & p»n ^^-
dfw,quis.^
^nin /'eJewtunc. jnn^ cafMdfn.ldcm,
pD»n /'t'c^/^w,qua(i,quomodo iftud • fic.
pDn Itandvbi.nnota eft intcrrogandi.
KStn Affi^jvbi.hic/illic.
lonD wf/^rfc^^^indc.lllic*
^nni no ::|'n hecma dchaden, Quemadmodum.
«3D»n hecna , & KDD»n hecma. Quo modo. Sic.
p^n W;4«.vbi/cq.daleth.ficut.
haienoAd cft. Affixum Wwo, in fcripturararius.
Dicunt & I3»tm dehaieno^i^to codem.;
^:j!>»n ^tf/f4c^,propterca.
in ^4c/;.Ifte,ifta. Singularc & plurale.
y »3»n hechi de^ & on hachi.Sic.
^'cc^/, quomodo, vbi. proptcrca,
Wn i><ic/^4,hlc>huc.Sic, Hocfiueid.
R A B I N I C Ali 8P
|5n hakerjyCic.
*)»D3n fpac/erjc&Cybcnc.
•Hat rM/«4/,vtinam.ferc fcq, > x/f>vel t ^/^,
y^bnhallalitMiyifi^. ' ' ...^
^hr\ hala^xhn haUrjyyhra. lehalan,\\\kyq.v\tc^
rius,illuc.Opponitur t« |feO f4«,hic.
lD»n /^/wwo.Ipfi,ipfos.
wo^rr himmennuy^ illo.
in ?nn/e/^rw5Ctfi,'tametfi. vidctur figriificare
ctiam ) & cccc. Valct ctiam^* Graecorum vnum
vt n)n henaywna,
i^^«,rcpctitumfiuc,vtiflD3;nni5 pfiuc multu,
fiueparum.
piin hannuden^hoc cft.Syrc Ide cjuod fupra PiSb^
binis iion^4/f«a. v
jjn /'<iww<?.Ifta, vt^n on ^uww^/^^cijiftaipfa.i^ifta
funtjTalm. &Kinnn A4»wf4«.Iftud cft.Ncmpc.
^jDn /;/««4C,ipfi,a?3a.
•^fin hephechyconii^. e coirario.fcrc prxccdir bctb.
hehephech,
nn /'^rfjCcrtc^eccc. An non.
«nc?n /«^j/pf.i^nunc.q.wnj;::^ «n V/^^^*^>hachora;il-
lomomento*
onn hatham. hic, illic.huc illuc.
Kni cccc. Atqui.>
iKin vaddahS< '«n^^a heuaddaiy\Qtc^ccno.
M
TA»BVLAE
01 vecht , & qui & admirationc , ecqucmam
modo? otuT. In inierrogationibus,adco vt f /•
/4 vcl 4//4,quod fcquitur, fit rcfponfio.
ubn) ^^(h^velauvabaloy & nonnc. InTalmud.Hic-
ibf.
onn vathas.Hztitn*»^^^^*
nVit ^«/^r^, & ^r^^^^ zulathi yi\iCh C\nc .^txtcxyyl
onnx JnVii prxtcr paucaon^M T^latho^ aliaab co*
& prdepof a bex^lath^2h{(\UQ^ve7uUtho &c.
n iftc,a.ud.ldem quod nw
rtt ^^f/;^.lftud eft; pro ni.
n
ban ^tfW. Hcu. vx.
inn ^4^of,circum , 3c cum gcminatur haXorhaT^or^
titctfntqttaquc
m A<^cn,cccc>?^".
^Sn hala^hy^TO.
rtn W4f^&cumo,nDnD fnihamath pro, pro-
ptcr.vi 105:3; ncno pro fe.
on i&.*^,parcc,pro apagcfis^abfitjHcb.nV^bn W//^-
patticrfaaucrfandi*
hashaty &cuma ^v^tor^ribahashav^ infilcntio,
filentcr, tacitcNam abftmdla cumaconficiunt
aducrbia L atinorum.^
^^r\baiiechay viuis tu. procttl<futHo , hauddubiCiVC
taviuis,quiA cetttiin cft te viucfrc P^nkultt cft af-
i
RABBINICAE. Pl
fcucrandi fiuc iurandi in Talmud. & KimKi ini-
tio j.c.Malach.pro qua aiiquando dicunc
♦ina i^^4/rfi,pcrviiammca,ccrtc,vtR. LcuiNum.
30.D>D^y '«na hchaiie arfmcchen, pcr vitam vcftra,
o
nt^ r^/?^e,plus,magis.
t
Ti , manu,opcra,miniftcrio . hincn^a i/Wjinraa-
nu^opc, opcra. pcr manus, idcm.n^^ in ma-
nus>pcr. , < , ~
•^fo wi/^i/. dc manu.i.ftatim,vt Graecc <ja^
fub manu.i.ex teporc.^oc^ipapi in promptu,fubito,
mnwA/e.fiucVcrb.fic, fic Gallicc /o/r,<juade habcc
poft fci^^aut fiuc.
hodic.Chald.
ODl^ iomam^& OD» /Vw^w.Interdiu.
bo» Mc^o/jfortaflc : vcrb. pofribilc. Sic gallicc vci-
mu r fofiihle^ pro particula dubitandi.
KX» ic r/c.prxrcr, cxccpto. (quafi cxcac,«xcipiatur>
Lcuic. iz.inR.Sclo.
i4r/r^,rcucra , vcrc. & prxccd . ifiiii,»ai» i4(^i .
Idem.
Itiv /Wr & inv iorW,amplius,plusmag!s,
M kf^Ac,cum,quado, qucmadmodu/up.pag.^iJ
lO M,hic,illic.»D'> lechkyXwxQ illuc. Hcb naco.
keilln.^c fi;acquc fi,
tio C4» bic. hinciiJD V Ai*c«/5«f .i«53hic.
Mij
T-A F V L AE
" b)y^^ C4^wcW,quanto raagisjomnino.
15 ka3&TDk?J.cum,qucmadmocbm, vtWM^fc^l^,
hadisfjaficuK cft.Talmud.Inferuitque allegationi-
bus pl>n3«n»i<iD faecuUcftin (capicc)Helck.
kfi^«3cum,nunc,fic.
inp kedunJdcm.
115 kd?^^«(ic. Yerb.iuxta hoc^lic nnD kidmi vel piD
ki^n<i;;)fecundum ha^cfic.Ita.
nD ker/i ficut, prsecedente «n he. ,
HDD /»»*kkeJ/.Exquo.
n:j k»<//,eOi,adc6,qua enus,b55>pj^np,cp v.t ^on,ne»
KnnD f4<^(ii.fic, in hunc modum.
no k^w^/iJ^jficut. Idcm quod 1c5 kewo.Hinc in M a-
fora nmiD keuatheh^ ficutipfum, fimileci.
no c<<^^', hocmodojad huncmodum.
jmD'^tc'^,Ho^cmbdoj(\i;iilitc?. Item ca:;^ai(f? y 2id
magnitadineniroliuse.
y^\:)k <£cr>:fctc.veib#fi^iu i^odicura. idcm quod.
t^yQ^ kimead^ . /i )
Klns cafjadafmul:
nV5 ke«4w, feq. c? poftquam.SimuIatquc.
O f^i,qwd?!/m^aafnrriatiQnpj.^uo modp.Sed prq-
pricpraeponiruri/ucf/;/. c
^3q'?;/kk/cx quoifoftquam.< :
nsO/fifr^^ivnuoo^n^^^^c^do^pirticu^ainterroganJi^
adeo vt quod mox fequitur fic r.^ppnfio. ^ ,^
10 f<iC)5 ficd^cb.nso cic&i^T;) '^ma^rcacb^^o&Gz.
RABBINICAE.
coly & culUy &: -xjeculky & cxtcra;& rc-
liqua.Itemomnino.
¥.yr^o co/;/;c/;«;quicquid fir.Gall.^^ ^eu que foit.
quantillum»
"in« co/c W^vnufquirque.
ins co/ kc^/fwj nihilominus, tamen.Chald.
•73 ^3cafc<ic/;,vrqucadeo.
iD MDi ^5 , col-cama- she, quandiu , quando , quanto
magis.
D PiD co/-w4-i^(r5 qucmadmodum. Vndc folec
feq. 13 ken fic.
nbap !?3co/-kc>W-i/i.Exaduerfo.GalI.ti'4«/4»/^«f.
proptcrca quod.Chald.
nn i>3p l?3c(7/-kaie'/-c/(r«4.cxaduerfocius.Inrcrc3i
Proptcrca.Chald,
OlpD ^DO miccolmakom» Nihifomlnus.
Dos ^j; 44/ co/ omnibus modisjomninoL
b^^y aalcoUfadyOruni cxpartc.
col-shckken , quanto magis, & , quanto mi-
nus^mulio magis &c.
fitf b>D co/-i/;fkkc»-i^c,omnino,pr6rfus,4iiulro
magis. Quanto magis cum (fint.)
bb^ W4/,prorfus,omnin6,vniuersc/cpararim, dt«
uifim.Opponicurer quod cftpan coniundtum.
hbtD w/kkf/^/Jdcm & vllo modo»
"1 V!?DD w/kkf/^Z-i/fC pofteaquara.
QiV^ kc/Mm quicquanii^aliquid; pcnitiis.Nunquid:
«0^3 ki/w^fcrt. .0 '*"'
Miij
RABBINICAE. ptf
Utty quo jin qucm locum.
pM\/Lh lespfoV &i^p)Siub lcappokc conuz, pr«tcr,q.
cxcipicndojeducendo. Aliquando habct fubicAu
\nb /4^f».Itaq,ue,nifi,fcd,V€rum.
tn^ lahcy cos^cas,
•nnV W/J/,quodad meattinct.n^i»iV W/Wf^; ip*
ibmmct.Namb apud Tatmudicos & Cbalda^os
accufatiuiedarticulus.m did yZUicm idcm quod
mee.
tMi^ & /fjy4i>vtinam
Xh /«».lllis&|V /4»nobis.
niib leuath^^^.
innS lahad^y\3\dc,
in!? /fWjfcorfum, vcrum,prasterca, quincriam.
Idem quodia^ /^'/'W.
hiV/^^jCum.
r^b /fr^,noncft.
y^yb //fc<f>non cft.
lechach. Idco.
nbnnDV /fc^4//E'4/4jimprimis , omnino, planc, cx-
prcfse, prxfinitc.Talm.
KD!>/fW4,fiuftra. Vndc «cb>3 k//«>4fcrc.
nol? kmay^ lammaQUX.
Kth liphne&cnmb ///j/^mwjintrajintrinfccus. Prae-
fertim quando fcquirur jo vt \yD D'3fi!? Iiplmtm
miccany intra cxindc , intrinfccus,Ycl intcrea , intc-
_ T A B V t AE
rim ^>in 00$S lifbmm mil^urath haddim^'-
tra lincam iudicij, vidc Kimhi fub fincm Pfal. 119.
P^ifi^ lephanim^^nieymox , paulo poft,vcl paulo
ante.
«sl? /r/?Hiuxta,proprcr.
^Dis!? lcphicac, proptcrca.pDl4}^^/ep/;«wWw,Idem.
/^r^tijinfra.
.D:3b /fi/w^^proptcrjhincncD!?/ iW^^proptcr .ca.
tD w/wjinfcruit allegationibus fup.pag.44.Item
cjuam vt B^rw/w^pr^tcrquam.
mihe^ pcrduaslircrasfcruilcsja^ab.fup.pag.^i.
DO w/j/;^. exquo, cx eoquod. vt n^Kc^o miihexno^
cxcoquod non cfl:.
fcJD ma^ quid.hinc»fc<D3. cumquo ,
p r^ma-d<;rj^c\md iia,qu:d iflud.Chald.
D^fe^o W4/W. fi lortc
Ktyao mihaia 5 neccfTariojfatis. MuUo magis.
Oi;^o middaam, quicquamjTalm.
nyno w^i/r/^^r/^jlcicnter/cicnte altcro. n^yno uS»
prxter fcicntiam,ncfcicntcr,ne(cicntc altero.
KplD wiJf/fkijCxquoquidem.
DnDWf/;^/77>cxillis.quidam.Quando rcpctiturjoar-
tim.
no w^;ficut.Cui rcfpondec (:oniequcns.e\« aph^ vcl
p l^f w, fic pcr fc auic aliquis^ cjua,quid. vi no c^n^D V
iuxta cApohtioncm aliquam.Itcra aliquid no iiiisi^
quodam modo.
pno
RABBINICAE. ^7
pVnb mehechart.V nde^cx quoloco,ab p^n hechan^
vbi.
oVmoU lemuhalat^^(o\w\t,
nonD OTr/;4W4rA,proptcr,occafione,
noo iw4fr4,infra. & cum ^ /f «i4rr</,infcrlus. ♦bcns,
noo creatur? inferiores.
^isao mtfrr^/^propter. K^^tn ^itao mattul hecnayf 10-
pterca.
»0 miyCjUid} idcm quod. vfc^/jfijpra.nonncTal.
tno OTiV^ quicquam,caufa,propcerea quod,Talm.
)n»o miho.cx illis,vel illi.
|b(^o miccany & k20 ;77/rc4 ihinc» illinc. fcribftur &
p»o miccan,
00 /»ikk/>ex quo, poftquam.
n3D mikVedi, Idcm-
Dpo i>5D wiff(?/w4kaw,nihilo minus,viique^
b^DO /w/kkc/4/, prorfus, vUo modo. feq.*i poftjpa*
quam.
^^bo miha , infra , iofernc, Vtjr^o mileel^ fupra. fu-
perne.
liDo mimmenu , rcpetitum partim* Prop.autcm
exeo.
(w:d w4ww<<f,reucra,proprie, fimplicitcr,fubfiftcr^
tcr. Gall.wf/wf/.
J^yQ aal menath yCSilc^e yca conditionc, copa-
^o. Idem fiue fequatut 87,fiue p h^n^ conditione
tali. '
N
RABBINICAE. ^5>
\b b^y eel-min^ fupra quam.
|»y ff»,moclus,ratio,quafi cxplcciuapartictila.hinc
\yyn exoculo,cxmodo,pro modo, proratione>
quafi p /wi»,cx,dc, a.
keerty i.iuxta oculum .i.in morcm,in (pccicm.
aliquando cum Bcth hen, vel idem quodD & 3
flmpliciter.
vti>^}j acfau^tnodoyvwxnc*
VD^}3D meacfau ^dcinctps,
Scby^iSLd.ln.y^n^^yxby aaUibrath diycovu ihy
44/4/,fuperme i.debeo,obHgor, cx voto vclalio
modo teneor.ad mc pcrtinec ,mihi incumbi^.v!??
fuper ipfum.i.debct,tcnctur.
n by proptcr. n^h n by,propter cum.Chald.
nvf^j alimeAdcm quod Sj;.Heb.
i^by alale.ldcm.hcm^d*
00 by 4/y?m,pr6ptercaproptcr.^
DC^ by alfen /tf,propterc3, quod.
d:^V ^^f^^> ipfemct.Dc pronominibus reciprocis
dicitur,vt loxya bcafmoi pcr fc,to2f3?^ fibimcr. loiTj;
*.
ipfemct.
D»n}j /r^/>w,aliquando,vici(rinR, q.tcmponbus,pcc
tempora,pcr intcrualla.
n^-yy haraiy propcHiodum. ciWitter,fdttcfoi:tuna,
modicum,nonnunqaam.
rwfio f«//>/'f<<^^jCxpartc. - .
oifi ;7«m,fy lUbica adicafo^Vt Wf r,Rinco^fe^ bifiV
Nij
100 T A B V L AE
kfphum lgphum,\uxt:iy propter.
m phonAsiiimy-TTuu -Tin-n, Sxpc vacat,vt|ifiil>»isci/-
luphn^Ci. Idem quodih^^ ilIu.\\s^^b)b^ti^illi4lepf7on,
nififorte.Eft& particula potentiaIis,<w',i,»aKnDnr
fin3j^3 ^ polluereminiineis.Leuit.u.
n iD mi/i/^ontifjquantomagis.Cha^cI*^
ifi />i,expletiua particula.
^Si b}j 44/f/,iuxta5exprxfcripto.
taoifi^ £f/>^«w^i,palam,in pompa. ttc^t»!,
fD oofi^ Uphnimmin^xnm.
o^iB^ /^/?^4«iw^nte,moX)infra, poft.
oyd /744f99}interdumiq. vice,per vices. Pluralitcc
idcm o^DJfi peamim , & prarp. ^lipheamim^ ali-
quando*
K»Dnifia hepharejia^ov ?ni/p)jcnfitapcrtc, publicc^ma^-
nifefte.
Dn»»3 hephetfiSy cxp!icatc,difertc, apertc. liK»aa:
hehiur, Idcm.
I3*ift perathy prxtcr^exccpto.
Difia ^i/^r^^/^particulariter, fpeciaiim.
3?n4a hiphria,ciio, •
jilfioV lemaphreayxziio.
o
n3;^^a ^^//i|/;4,in occulto.cIam.
n^o mitfiddty cx partc eius. Gal.t/^ /4 part.
1^0 mitfady rationcipropter. 1X3 hetfad yhxjtz..
ktp 1^4>3xplet^a pa{t^Ia, quidcm.
RABBINICAE. fOX
bn^ kjW,ante.Etcumi> /fka^f/,idcm.
Dip kodanjydc Diip kpdem &c noip kadmathy antc,
antequam.
•vom^p kalvahomer. multomagis, vcl minus. Ad
Tcrb.lcnc & grauc. Arg. a maiori- y vel aroinori,
quod tribus aliis modis cnuntianc, Ncmpe.
no^i noD rnb< byaalaharh camma vcl camma,\y^b^
Co//fkk^w,Ofi|« aphki.
D1P kow, & op k4OT,antc. Hinc «D3 k<tww4 , pri-
mus.
|Dp kammarjySiC cumh Ukammany infra, poft^ mox,
ante,olim opponitufjTw b»v^ /fr/,(upra.
nj;Dp k/W;ii>parum«
nspD w/k(y45pra:cipue,fcor(um.
nxp ke'//4fi,nonnihil3 pars.hincDnjpnwonifpjalij
alios,*^^^''^®'^.^^^*^^ on:i^wtefJe.
n:fpo mikfath. Idem. onfion n:ipDi in nonnullis
cxcmplaribus.
uyy^^J^crahhim ^ palam , publice, ad vcrb.il> mut-
tis. ^ 7n)Mor5,in tufba .
tsnnV /fror^w,tut6/ccurc.
r44iinfra.vnde/rr44, &mifr44rinfia, infcrnc.
iiwMdhucamplius/i-n.
Di» j/E^wWjVllusjfcd in compoGtionc,noracn,caufa.
no uyo ^^^^ quzm ob rcm , quare?
ubv Dic^ 1?3J 44/5/'^<w;^f//a,proptcrcaquodnon.
•fc.T»»»
N ii|
lOZ T A B V L AE
Ditt^D fw/^/^w 3proptcr.quia,on o)DO mljjumhachly
propter ficji.propicrea.
tfiiK? fuphi,6c cum ^hefuphi ,tranquille, quicte.
f/^c-kk^w.quantomagis^quanto minus. Idem
zc\yj fupra.Vndefcrc fequiturc^ m principio
fequentis vocis.
sheU articulus genitiui cafus Rabbinicus,
eius^vel dc.quaienus, nimirum,& cum prxpof.
C» hoo rnijJelSu^x^.
^ho 5^f//o,quinjprartcr5cotra. adnon,vtn'»n57«^fi7
adnondamnandum eum. Nam conftruitur faepc
cum infinitiuo. i^nD vihiD prcter iuSjpr^ter mortem.
:n:DD ^^v, prxterconfuetudincm.
|D pr2eterquam,ni(icx.
fdia^ prascedente 3 vcl ro,repente.
*<D!?C2ra hefalm rede , ptofc<So,ob id.
Dti?5 kefem,^ OC^ aj/em^ob id,ficut,ex, VCDD
femy rcdundet fic nvb /e/fw,proptcr,proptcrca.
i«oc:^ 5f^W,forfan,nefortc. Nunquid^fi fortc,vt
fortc.
n
in Tw^t^^adhuCjamplius.
Din Ti^^jadhucjamplius.
ninn TifW;,&nnn r^/;^/^, fub,fuprer, pro.
«nn uthaj^r\r) r4r/;^,&:tnin r<?r^r,fub,infra.
«^nn tdthiaytnmWi'
?Iin rcr^jintra vt h36^ ^in ititra annumCq mcdio
anni.
R A B I N I C AE. lOj
ei^n techeph^mox Sc proccdcntc ^Jbitkeph^ confc-
ftim.
riDn /4OTw<i,tDnr4ww4«3iIlic,illuc.
Mion temurathy projoco.
tbon /f«4/,&cun)a hnhriaiycum condirionc,ealc-
AVDIAMVS lAM ARTIVM VOCA-
BVLAj PRIMVM IN GENERE ORDINE
dlphabetario, dtinde irtfpecie^Theoloaicety
Crammatica
\^)'^ophdnyn\oduSyfotm2.Beophanma,quodammodo. ^
^ e^quajnam, ^^bC e-fi7«3C|iiccnain iftar.
/^incompofuioncaegatvtwLatinis.^^fibC y^i-ff^/^y
impolTibilc.
•^•lann hithbarer^chrum eft^conftat. 3
•l1Ta!3 beberur jCh}^Q^\i(\uid6.
|{t^3 baVt^ cxcrciutus,expcrtiis.
^j;3 64<</5praeditus.&vcrb.habuit.
W^^jpronuntiauit^vndcfc^taao '»'^w> ptonuntiatio.
/j^ir^/^ccfTauit^dcfiit^ncglcxit.
]n n»a /»«/>-t//«,rcnatuSjCuria.
f|{33^4«»4/5Contcmpius. • ^
PDIin ^/«^»M<<3finiilc.«r^ry/iA.Grarcum. 1
^^</;/?,pagina,folium.
W^«k, pra?cisc,prapfinitc.
pi.-, ^/^Vkjattcnte conlidcrauitjCorrcxit. Vndclibri wf^-
Mk/m.corrc^ti.
^/fwdr,dcnarius.
•afcn hephech^conZTznum.bc^ephechjConxrz^i contiario. ^
nDan ^^«^'««^«Vntclligcntia,
N iii)
f 40 T A B V L A
3J»sn ^/fyJiAjprf pofuit,pr£fatus cft.
J IDH ^^nion^ vulgus.
fjtjn ^^«w/V^jmpofuit, nn^n^^^^^^^^^^^if^pofitio.
nan hdnafiuims cft, n^in^-f^-^/tuitio^vtiJitas.
D»pn ^fkw^contuiit^oinparauitjcypn /^ekeijComparatio,
^ lijOl VcK/yfj&c^tera.
•^Qjj^ >r^o»if>-3&: cgtcra. Sedpropriadefacra fcriptura,
t nuH ^^^«'^jPiiria.
«nn ;<p-w,cxcitatio U verb.exciiauit.
Tntn ^/:<,^'V*^admonuit,n*inib< ^^c/^-i^^^ijadiiionitio.
yAn M/Vftj dcbuit, ncccflc habuit.
DVn W^r^^^incccffitasjaffirmatioja^ina ^f^^/*^,afrfirman-
tcr. V
W;/;M>t,conrcquuur, neccffario rcquitur.
nain /'o64,dcbitum,ofbcium ncccffarium.
•)ln'n M/^j^w^editiojCompohtio.^c vcrb. /j/ttcr , cdidit,
compolliitlibrum.
t3*^n M4»-4f,pQcnituit.harata, pcrnircntia.
M -^^n hhdfAd^{\i(^cCk\M\\ habuit. [
Mrfyi^^curauitjfollicitusfuit.
j3 OiyD tdghnth crror.
oyo M^/^rfWjratio/cnfus/entcntia.
tyo frf^^^WjtatiocinatascftjatguitjnDyiO ^^^jitiwrfjratio^ra-
XiociQatio^argumcntatio.
• 1^11 /fWjVinofus.
mni /W<«/,vnitas, ^^n*3^»f//«ipr£cipuc.
pnt /ff^c/^fw^quad atjConucnit.
^IO k/We«,confidcrauit, attcndit.
^ no crf;^f,talis,taJe.
pODn ^/ff^^^^jintroduxit,
•iDl^3 ke/owrfr^w^ «TTf T^quafi dicat.
jnon W/rf,difcrcuit,diftinxit.
K A B B 1 N I C AE. lOJ
T^^XO caHUdna^intcntiOj inflitutum.
\itno\it yhecorhdchd^^cv coadionem luam, vdis nolis.
n3 c4^-4^promuIgauit5 3a//W«, tn^crff-o^^^prarcoA^/^jJ,
/o^/^c^barbarus.tySa ^^/^^'^^^barbarCjVcmaculc. ^
•ri^^^i, //c/4C5inquinauit,//c/«Cjinquinatio,contaminatio.
/4i^o»5lingua,gloffa,vocabulum, modu$,fignifica-
tio,vt/^»ye^i#i, modusiurandij/^flii m//^, vocabulum
Talmudicum &c.
n:»D wf^AwW^turpis. ^
C10 'wwci^w^aptus.
m4jW,cxcrapIum,figura. V
Hi^D 'w{/^'<>dodrina,contcxtus Tafmodicus.
nas^o '«'/^^ Dcutcronomium, rcpctitio icgis.
nnpD wikrfjaccidcns. qmi^o w/kW/w^accidcntarij.
l3^niD3 /'f'w«/;4/4f,ablblute5liroplicitcr.
■)niO wMff^i^-jpromiffumjlicituma -^n^ nathdr.
n^iDIO w»«cr4//7,abfolutumjabrolutc.
0»fini»o w^fd/j/^/m^homonymajarquiuocajambigua,
«4cAo«,rc^tum,accommodatum,aptum. )
anj «^«/'^^.confucuit, vndcanao 'w/»/^'<^5 confuctudo.
iJnDlJ «oi/;^rf,cxcmplar,codcx5& Plur.niKnoi^''^'^^^'^'^*
\»nnaD ^^«^'«/''/«^ffi^i^e^^^o^fcnatoreSjiudiccs ordinarij. ^
K^-^yn^O yfw/^o»'/<<,accuratio5item&: Q\j)i^ytf^<t ^ dctcnfio,
patrocinium.
•^IDD y4w«cA,propinquum5adiun6lum,{yntadbicc.
OODH hisktm^ confenfit. Vndc noDOn ^'</c<«»4, conuc-
nientia, conrcnfus.
p*D Srf/>^fk,dubium.
IQ.Q yiw4»3fignum,caput,paragraphus.
D no y^^^**)*^^^^"^^*
|itjy ^Wftfii,rcs,(ignificatuin,ncgociuni,inateiia ^ trgu- j
mcutum alicuius rei. • ' .^^^
O
106 TABVLA
0!^3J ff/?w,fubftantia,vndc»DS^rfr/w/,ipfcinet ,!c: j; rf/f-
mojiplum mecrcipfum.
D^'DXy <<ryw//m, fubftantialis.
^31^ o»^f5pGena,punitio.
^i^yn ^^^/'Aoccafionem habuit.
O^^B pu»/m,modi.
*)'Xfin hiphtfir ^con2Xu% eft.
ItpfiD w4/>k/>5pra?fumptuofuS3arrogans.
DVDOfi ^fwwA^f^jintimum.
IDfi /'^Mperiit.iDfin Ae^^y^t/^corruptio. OpponiturTVa
nnnn ^^^^/^^gcncrationijortui^exiftcntix.
tjl^fi pii/r^r/implcx, communisintelligcntia.
»ri»* />fr«j,cxpofitiocommcntarius. &: vcrb./ro-rf^jcxpo-
fuit,& inccrdum abftinuit fc,vt po-ds min haijjk^ continuit fc
ab vxore.
ODl'fi P^i'^'"^ publicauit,DD11fiO'"'/'^y^'P"^^^^"^-
nnx f/ir/cAjncccfrccft^oportct.
^•la^X f/^^it^^^vniuerfitasjrcfp. vndcm^^ n^hvfil'^^
tfihhHr 3 miniftcr vniucrfiratis.
D^nX ^fi^^^ > modijquafi latcra.
kwMjkaio^^^p k4r4,fcriptura.-(f*^ip kow»,Icgut.
^np km,lcgitur.
cadmomm,V CtCTCS.
noipn haVdamay prxfatio.
»pn ^^kej,porportio & verb.contulit.
n^p c^^difficilc, nt»1p c»/l4,difficultas.
r^srp ^f^fiif^y ^ r\:tpO w/kryafAljquidamjquatdamjpars»
aliquid.
•) '"^''^ dignum,arquum,dcbct cflc.
iioi r^^HalTuetuSjVfiUtuSjVndctjiin vfus.
i1S*irD mithratje ^contcntus.
O^on row/Vm^Romani.
• Ojyn rw^<n»,annotatio,dcfcriptio,nota.
niJ^I wV^jiicitunijliccotia,
K A B B 1 N I C iE. 107
Dn*> arcana,myftcria. (^ki n ^'^^^/f / angclus illonmi
arcanorum confcius &:intcrprcs.
C?^*& ^A/^^w^crror^difficultaSjpcrpIcxitas. 9
D^^iA^wWjVlIus.aliquis,
Dtbic^^^^^^^^^^j^^f^^^^g^^^^^j^of^^mcntcs angclicar.
3;CG90 '»^'<rf,auditi6j communis fignificatio , fcnfus pri-
marius,& vt vcrba fonant.
n 1^3^ w/W^jd u crnio, du alitas.
C) n«» ffffp^ ) fociauit, communicauit , vndc ij^nt^ fittufh^
communicatiojhomonymia.
rrarn %^'{^^5P^ouidir.
j^ljjj^y^wrfjintcrrogatiojquafftio.
^in ^«y^^accommodacus cft,
Dis^tc^ /''«w^^jminiftcrium.
no^e^ i/;/>r<< Jinea,paragraphus.
l«in ^^«^Attribuium^notajqualitas, idaquo quiddc-^
nominaturtale.
txyn ^^^'<'>conditio^pa^um,& plur.Qi^^n f^^M/iif ,condi*
tioncs.
K3n 7'rf««i<,dodtorj& p!ur.r4»«rf/m,do<5^orcs.
iDin ^-^c/w^^decorjdccorum.Vcrb.rdciiWjaptauit.
nD^n '^^«^^^admiratio.
rt3V^n f<^M'<^pocnitcntia5& rcfponfio.
riilDn '^^^^^'''«^proprictaSjdifpofitio.
Thcolo^tcd dutem O* Calbalicayul^dtiorajHnthdc,
t« £<//cftumPaganorum.q.pernicic$. K
on^^y^^an^^K»^ o»pbK>^<>^"»>I^cus.
•n^W)'/ >/wVrhcologus.
nm ^ |f//o f/rt/j^r^^diuinitas.
nin^icnnoDnj^^^^^^^^^^^j^^^^/^^^^f/^jThcologia. . .
t\TDyi*^'^^^ y fidcs Thcoioga , opponitur ny*Vn
^•'^P^cn notiti;eperdifcurfuniacquiiita;& i^p^^^n/^y^/o/i,
expccicaci<e. O ij
f08 TABVLAE
^^^^^^^^^•'•'^"''jCompofitorcs Talmud.fiuc Ghcmar*.
Q^<^^y,f mm»r/m , adipcs Dco facrificati.
*>\Di<5^A^prohibitum,i^Dt«,r^>-, prohibitio.
V2n^-)MM^quxdzn\ rcuolutio Alphabctaria, qua prim»
littcraf vltimis ciufdcm (ccicijVcl contra vltimar primis fibi
mutuofiicccdunr»
n3fi3«5 ctbaf;^ aliarcuolutio /Uphabctaria , qua noucnarij
quilibct Alphabctivhrocitroquccommutantur.
ni46<r>^<<^libcr royfticusjhomilia.
•110 ^ibCjwyo/^AjinfinitumjVnacDciScphirothjquibus dcus
vniucrfa adminiftrat.
KnDDDXj^V^^^^^r^io princcps, fundarocntum alicuius
probationis»
♦Klor^fctj-^^/^^^^^^^rcx darmoniim Afmodcus.
3 n^tD^*^^^ycrefchtch,opcr2 crcationis , cabbala cofinopociiK .
nit^^iaySf^^^^^jCrcatura,
n^l^ncjj^f^w^^jclc^tiojlibcrum arbitrium.
blp n^^y^th-colyvox dc coelojcoclcftc oraculura.
1 |iKl>Grf«»,intcrprcsTalmudicus, vcriaius in 6o. tradati-
busTalmudiciSjquosvocabulumiUud , fiiis numcris ini-
portat.
n*liain hag^hchwaj) cusyvnum c diuinis nonunibus Rab-
binicis.q.fortitudojfic
mainj^^^^^^^^^jDcus.q.cxcclfus»
y^»^^i^i*:^fr4,pra!dcftinariojjdccrctQ , vi^cjfcrdth hajpm^ dc-
crctum diuinum Jtcm^ocus ^pari ^fcd additur nis^ , fiud^
arqualc^par»
•^,i;i^^//fr,inftituitinrcIigionC5^^/Wr, catcchifinus, nith^
^^//f r,catcchifatus cft^Af^-jprofcly tus ►
T)^}^annath,trcs Cabbala? partcs^^f w<irr/i*, quando litcr«
vnius vocabuli ad numcros fuos rcdadtar incidunt in fum;-
mamaItcrius.Nz)ffr/4(ro»,quando litcraponitur prodidio-
nc intcgrajf f w«r45pcrmutatio litcrarum,
ICnoor^^^'»^^"'^ ArithmctioE Cabbalic^ fpecics.
jGw, GcntiliSjGoMjGcntilis focmina,Pagana»
R A B » r M I G >E. 109
mn^^0hematj^[ccund^p2ts Tjlmud, dccifio contcxcus
Talmudicijq.fupplcmcntum.
quardam rcuolutio litcrarum Cabbalica. I-
tcm rcuoIutioanimarumPythagorica, itcm, corporum
fubtcrris diciudicij.
JTjau^'pW/;,corporali$,cuius antithcton n»ini*1 > *^^-
«/f/;jfpiritualis,
Oi^nj^^^f^/^^wWjgchcnnajCuiopponitur
\iy \2^anedcny]^XT3tdi{\is, locus voluptatis iuftoium poft
mortcm.
1DW1>Vf^owfr, & cartcra , quando non abfbluuntcontcx-
tum rcripturspjquam citant.
gyn ,d:rM , allcgoriajmyflicaintcrprctatio, qua? &: midras^
vndcfioyiiw^concionaiorjintcrprcs myfticus:&: vcTbMrasy
cxpofuit allcgoricc 5ctM)i^/ei. Beth midras^domus Cuncio-
nis.
nnii^^^y roIuit,rcmifit,dc rcicdionc dilationc fcftoru.
rMyddth^cXyiuSyhincdath eUhith^lcx diuina,A^iwi^fA,ciuili$
c/^W;jnaturalis.
|3)?^>^c.</»/uggcftus3ambOjpuIpitum J quo (accrdotcsbc-
ncdicuntpopulo cxtcnnsmanibuSjitcmiubfcIlia cantoru»
VidcturfcdcsquadraguIa^fiucfuggcftusquadratuSjqucm
' Almahzorcmvocantluda^i, vndc prsccntor prcccs alta
Voccpra?itpopuIo. ^
rM^n^hj^addjnox Pafchar. Itcm commcntarius quidam
myfticus. M
n3!>n>^//c4,lc(flio5ficvocantur qujedam IccHoncs , quarin
Synagogis rccitantur c Ghcmara propric»
^^^riyhidiotyCiccvdos priuatus & fimplcx.
nniK^Hj^-^^^^^^^iprouidcntia. Vndc A^^rfA^ iLeUlith^ptouid^
gcncralis5/>e*'4f/f/;,particularis*
•j j^j^^^effer^pcrmiffiOjVn dc -^n iDj^^^^^^^Iicitum.
f^«^2^Pl,^4;^c<<r4,connncmoratio alicuiusnominis diuini,c-
O iij
IIO TABVLiE
pithctum Dd.
nnS i^nj^^^^/^^^^^^j^GcIicir as, fi addatur nieshith, xtcma,
l^^-yi^^r^-ih^phturdylc^tio prophcticajquam Icgunt SabbatiJ,
q.Milia,quoniam ca leda dimitticur populi:s.
;^^;^:yj7ajcab4 y[nccMonis gcnus pro rcquie mortuorum.
} ^^^i^,Wi//i/5ConFclIio peccatorum^ & vcrb. hithHadtld, con^
fitcripcccatum, in hithp,
•^y^,>W,ornamcntumfacerdotum3gal.or«ffwf«ffr£j//y?,
Qf^^yi^jV/W/WjConucntusracri.
p^nnj^^^^^^l^^vnum c diuinis cbgnominibus Rabbinicis , q.
rapicns.iuftus.Itcmprcc.itiodiciexpiationumjficincipics.
t niDl^^^f^^w^^^^rncritumjVcrb.^^rff/w.mcruit.
^;^r4»of A^nomina Dci,fing.^;^r4r<<3 nomcn Dci.
q.mcmor.iculum.monimcntum,
MSt^^J^^^^^^^cmuncratio.mcritum. ^"'^
n 13pn n^yn-^hiyi^t^^hAcbcr^diicuido fcpulchri, iudiciu par-
ticularc.ftatim mortcm cxcipicns.
D^cDn^^^^^^^^^^^^W/^^picntcs.SicScribas & Pharifeos vctc-
rcs appclbnt.
A^/jfr, liccntiatuSjRabbinatuifiuc dodtoratuiproxi-
mus.Itcmlitcratus.
l(jn,^4^i,fcftumIdoIolatrarum,q.fra(5lio,
|tn'^rf;^4«miniftcrfynagog^«prjEccntor.
p,ptn,fc^kk/>7i,ccrcmoniar5CCrcmonialis pars Mofi^.
nDin^^^^^^^dcbitum.pra^ccptura obligans, &c deneccfiita-
te. Vnde o vn n3^p,officium dici.opponitur aliquandoT»
pt5t,mcrito,vt lignificat dcmcritumjpcccatum.
^^ny^^^Mi^sopcrari.is^opponitur fcfto.
^QKjJji^^ww^^^Pcntatcuchum Mofis,quinquc libri lcgs.
/,frf/w,anathcma. Excommunicatio lccundafmc ma-
ior.
^^^^f^Ja.trdta, pccnitenin,
PQ^-)n, gcnus condimcp.tijn quointingunt dum
cclcbrant Pafchalcm cocnam.
RABBINlCit. Itl
f^y^jQyt4leth^{ioh,\Ms fimbriata,vclum illud fimbriartm,
quo vtuntur in prccibuSjdim tcphillin, (iuc Phyla<5tcriis.
riiyo,ri<fc«r/»,idolum,q.crror.
nfilo/f^^/^^^jomniscibus vctitus & prohibitus. Etfipro-
pric dcbcftia difccrpta.
f\)^*^Qytdfphi4th,ldcm^cihus abominabilis.
•^^♦^^'^/^'■j^^^^icSjConcupircentiainnata.Gcnius. •
^^•^^^''«'jtimorjfic vocaiit Deura fidliriumjldolum.
na^srtj^f/^-^jConfiftoriumcoclcftc.Schola.
DV)'^"» fo^^jfcftumjGall.fco» iour.
n^n '\)n^i,ijhudh^m^wnitii5Dci^idcm quod tiWi^y^f^hufh.
QuaformaTriniutcmappcllarcnt5/i7w.
HinDnj^^^^^^^^^^^^iScriptura,!! y/>ct(pn. 3
Q^^^^^y\ictubim^H2Lgiogrsiph2i.TcTtiapzTs Scriptura? nouc
libros complexa,Pralmos,Proucrbia, Ecclcfiaftcn , Can-
tica,Iob,Ezram,fiib qUo NchcmiaSj<//trf i)*</4»i/;»,Eftcr.
•liaDjC^toi/jgloria.i.Deus.
y^^^^3,c/</r»f*»,permiflio,quicquid licct cx lcgc.
\^^t)^iCopherim, Aihci.a. ncgatorcs.Af/»/m autcm han:ccici.
•^Qy^^cumdr fiiccrdos icloiorum,{acrificus. '
^^^,/4«,ncgatio,pr«ccptum ncgans. ^
Q,^^^,/rf«/>w,pra?ccpta negantia.
n^yn uW^^^'*/^»^^^ facics,i.pra?ccptancgantia.
Q,3L,^i^,/«W/'//w,Ramipalmarum, quosmanc gcfbnt in
fcfto tabcrnaculorum.
y^,^,i„////ffc,rcgina darmonum.Itcm Parca,Clotho,
^i^t^jAf/t/^-^jCommcntarius allcgoricus,homilia patmm, o
Bffibrrfwm/<irrf^,rchola,auditoriu pr^fcrtimThcologicum,
Midriis neeUm^Mid ras occultior,allcgoria fccrctior.
Q^y^^^m4:^\im^dxmones^q.noccntcs,n\2h^
ry^DCy^^ifr^y Deutcronomium,pcr fegol.
mOD^ffr^:»?^^ camets, contcxtus Talmudicus continciis
i^timf «<ye44,ius canonicum ludaforum.
ji,^i^Q,Af/^^orfc,proprictatcs, anributa Dd.
^WrO^^'^^* brcuiarium Anniucrfarioin, libcr prccnin
100 T A B V L AE
kephum Igphm »luxt3iy propter.
\\t phonAsLiimy^Tt^i^ '^nm. Sxpe vacar,vtpfii^)ntci/-
lfip/?tjn , fi. Idem quod 6>« illu. \\vh\^^}l^illulephon,
nififorte.Eft& particula potentialis,flw',^ta«ricm
tinai^g & polluercminiineis.LeuiMX.
1 p mf^/^o/itiriquantomagis.Chatc]..
ifi /7/,expietiuaparticula.
*fi ^>3; ^^/p/jiuxta^exprxfcripto.
faoifi^ i^-p^wwKp^lsmjiapompa. ^fvtTw.
|D oOfi!? liphmmmin^muz,
D^iB^ /e/?^<i«iw,ante,moxjinfra, poft.
oyfi p44f»)interdum,q. vice,per vices. Pluralitet
idcm D^DJfi peamim , & pra:p. ^lipheamim^ ali-
quando.
«♦onnfia hephaTejiAy^ apcrtc, publicc^m;^-
nifefte.
Dn»i3 hephertiSy cxplicaic>difertc,apcrtc. iwtaa:
^^iiMf. Idem.
Bli perathy praetcr,cxccpto.
Ofia /'i/^r^^ 5 particulariter, fpcciatim,
3?nfi3 hiphria,ciio, •
jnfiDy/ew4/?/;rr4,rctro. "
p3}:^3 ^^//r;r)/;^,in occuIto.cIam.
nSTD mitjiddfy cx parte eius. Gal.d!^ /?4ir.
nsD w/(/tfi/> ratione,propter.1xa hetfad ^[iuitz.
IK^ k4pxple^apa;ti|(^^|a^ c^uidcxn.
RABBINICAE. fOl
b:3^ kjW,ante.Etcum^ lckobelMcm»
oip kodamydfC oiip kodem dc riDip kadmath^ anrc^
antequam.
•)om^p kalvahomeu multo magis, vcl minus. Ad
▼crb.lcne & grauc. Arg. a maiori , vcl arminori,
quod tribus aliis modis cnuntiant. Nempc.
flDil noD rn« hyaalahath camma vcl camma,]y^b^
co/y^kk^w,Ofi|« aph k/.
oip kom, & Dp k4w,antc. Hinc «D3 k^rww^ti , pri-
mus.
|0p kammarjySc cumb lekammany infra, poft^ mox,
ante,olim opponitur,T$ ^ty^ lecl.Qi^x^
nj?Dp k/W;<i, parum*
n:^pD w/k(/S5pra:cipue,fcorrum.
nxp kf//4r^,nonnihil, pars.hinconspnfcconypjalij
alios,«^^^^<>*^.ns*pV onspiwfer/e.
n^pD mikfath . Idem. DnfiDH niipDa in nonnullis
cxcmplaribus.
•r
Oiy^^^cral?him t palam , publice, ad vcrb.iamul-
tis. ^ 'JToMo7-5,in tufba .
t^nnV lerorfan^iuibficurc.
3>i f44,infra.vnde/rr4<i, & /wi/r^^rinfra, infcrnc.
air^ 5i«t,adhuc,amprmsvi'«.
01» 5/>«w,vllus5fed in compo(Itionc,nomcn,cau(a.
no 01C? 4/ i^^w 'w*^^ quam ob rem , quare?
K^o U)^ ^li aal shmshello,vio ftcxcaquodnon.
^T*»«
N II)
lOZ T A B V L AE
Di^D fw/^^w 5proptcr.c|uia,on di»d mijjmf?ach:^
propter ficji.proptcrea.
cum a hefuphi ,tranquil!e, quicte.
5/;fkkf«,quantomagis,quanto minus. Idem
acp::r fupra.Vndcfcrc fcquiturcf m principio
fequentis vocis.
bu shcly 'tdZ, arciculus gcnitiui cafus Rabbinicus,
cius,vel de.quatenus, nimitum,& cum prxpof.
Ci mijJelyCupia.
«bt^ ^/;f//o,quin,prartcr5cocra. adnon,vtn»»n^«^?fi?
adnondamnandum cum. Nam conftruitur fa?pc
cum infinitiuo. piD vhtP prctcr ius,pr$ter mortem.
yn^L^ ^b^, prxccrconfuetudinem,
|D «bc^j pr2Ecerquam,ni(icx.
filia, prascedente 3 vcl ro,repente.
KdV&:^3 ^^/w/jredcjptofc^flojobid.
D(C^5 ke/emySc oc? adfem^oh id, ficut,cx, vcDt^
Jem^ rcdundct.fic ofi?b /£/ew,propccr,proptcrca.
«OG? ;frW/orfan,ncfortc. Nunquid^fi fortc,vt
forcc.
n
m ^^^.«'"adhuc^amplius.
3in T«i^,adhuc5amplius.
ninn Tehoth^S: nnn r^/;^//;, fub,fuptcr, pro.
wnn uthay^nn tathe^dc^rim ti)theyfuby\i\{isL,
I4>nn tdthiay minus.
•5|in /oc^jincravthjtt^ lin iutra annumCq in) medio
anni.
A B I N I C AE. lOj
ej^n techeph^mox 8>c procedente 3,t/Vkf/?f , confc-
ftim.
HDft tamma\ |on f^jww^Wjillic , illuc.
n^iion temurathy projoco.
tb()n rf;34i,&cuma ^/r^iitfijcum condinone^ealc'
AVDIAMVS lAM ARTIVM V O C A-
BVLA, PRIMVM IN GENER.E ORDINE
dlfhahctario, deinde inJfecic^Thcologicet^
Crammaticd ^c,
\^)^ophdnyTnoduSyhtm2,Beofhanma,c[uod2mn\o6o. ^
^ f^qua^nam, e-eUujCiuxnam iftce.
/jincompofitioncncgatvtwLatinis.^c^^fiK ^^^-^phjkry
impofTibilc.
^l^^ann hitJ^banrychvum cftjConftat. 3
*in'aD beberur^chvc^\ic\\.nd6»
W»Da exerciutus.expcrtus.
6rf<</,pr2ditus.&vcrb.habuit.
^{03 ^^Mjpronuntiauit^vndc fc«D3D >»'^m> ptonuntiatio,'
W<</,ccfrauit,defiit,ncglcxit.
]n n»3 /jff/f-t/m^ienatuSjCuria.
f^^^^^tn^rf/jContcmptus. • ^
nDill (/«^m^i^fimilc.i^ry/xotGrarcum. 1
s^T </.<^^,pagina,folium.
Wi^«k, praecise,pra?finite.
p,,-, ^/^ek,aitente coniidcrauit,corrcxit. Vndc libri medw
i4k//»,corrc^ti.
*lin i/e»^<>*,dcnarius.
jjr,/,f;,/;fc/^,contrarium.^f^f)/;ec^,contra3C contrario, f|
j^j^-i Arft4«.t,intclligcntia.
her^hel,^ (us.
K A fi B I N I C AE. tO$
PiilO cuuudrta^inzcmlo^ inftitutum.
cdy4h,cocgit^)jr^^2 bccotko^pcrcoz^ioncmcluSyVC"
liznolit ybecorhachdy]pcv coadtioncm tuam, vcJis nolis.
c4r4;<,promuIgauit5x^/»»iT)«, y)^:^caro:^pixco;KJu fn^*
crff^,icdla,&Piu.ninO Ktttoth^icdx.
/a^/;(^.barbaru$.tyS3 ^^/^^^^'^^''^^''^jVcmacuIc. S
//c/rfc,inquinauit,//c/<^C3inquinatio ,contaminatio.
jir^^ /45^o«5lingua,glo(ra,vocabulum,modus,llgnifica-
tio, V t lefon febua , modus iurandi , lefon mifnd , vocab ulum
Talmudicum &c.
riiWD mr^/^«W,turpi«. ^
^210 mwcirfw^aptus.
m4iW,cxcmpIum,figura.'''
nWD 'n(/^<<>do6trina,contcxcusTa!mQdicas.
ny^Q w/ywf , Dcntcronomium, rcpctitio Icgis.
mpo '«'•^fj^ccidcns. o''iDp ''"k»'»/w,accidcntarij.
£3^n^o3 ^^^M/^^/<^)^biblute,iiroplicitcr.
in^O »»iiff4r,promirtum,licituma •ina "^ff^*
TnDIO w«cr<<f/;,abfolutumjab(olutc.
O^fiHi^O m^rr4/>/;/m,homonyma,afquiuoca,ambigua,
;24c^o;i,rcdtum,accommodatum,aptum. ^
W^^^.confucuit, vndc^njD 'w/»/;4f, confuctudo.
KnoiJ »ojMrf,cxcmplar,codex5& Piur.n^wnoi^^'^^^^'^*
^mnjD yrfw^^^^^^/w^fft/FeJ^po/ircnatoreSjiudiccs ordinarij. ^
KinU^30 ye«/^or/4,accufatio,item& anyriy^t^Ay dctcnfio,
patrocinium.
•^100 y^w«cA,propinquum,idiundlum,(ynta^icc.
DCOn ^wk/m, conicnfit. Vndc noDon ^'i/c^^wrf, conuc-
nientia, confenfus.
pfcO S<i/>^fk,dubium.
|D'0 y/w4«jfignum,caput,paragraphu$.
ono/^'^'*»*^^^^"^^'
|,9jy ^WV^tf^yrcSsfignificatunijncgotiun^materia ^argu-jf
lucutum alicuius rci. '
lo6 V^^^ r f
wojipfum met/eipfum.
rff/wi/Wjfubftantialis.
^513; o««5pocna,punitio.
^i^jyn ^ff/'/>occafioncra habuit.
I 'lOft p^iw^^ociumjiiiB/^rfw^/^ociofus^vacuus.
Oijfi p*<»/w,mocli.
•^•Sffin hiphtftr^C0n2tus cft.
l^pSD w4/>k/>5pra:fumptuofus,arrogans.
IDfi K^,periit.nD4n Ae^^y?</,corruptio. Opponiturrv,
nnnn ^rf^^/rf^gcncrationijortuijcxiftcntia?.
Bli^fi frfyofjfimplcx, communisintelligcntia.
»n»fi /'frwjjcxpofitiocommcntarius. & vcrb./ffrrf5,cxpo-
fuitj^ intcrdum abftinuit fc,vt perds min hdijja^ continuit fc
ab vxore.
0D1'6 /"V^'"' publicauit,DD'i1i)D'"?^^^^y^'P"^^^^"^-
inx r/ir/cA, necc(rccft,oportct.
^•ia^X ^/'^'^'^«^vniuerfitas^rcfp. vndc*i\3ix n^hvfeH^^
tfihhHr 3 miniftcr vniucrfiratis.
ffr<^»* > modi,quafi latcra.
dHK^^iD l^^w^^^leaioj^lp W4,fcriptura.^t*^ip W/»Jcgut.
Pnp Wcgitur.
Q,j^D1p cddmonim,\ etercs.
^^Q-^pryhakcUmaypTxf^tio.
»pn ^fk«,porportio &: vcrb.contulit.
HDp c4//?,difficiic,nte?1p c«/l4,difficultas.
nsp J<f^M> n:;pD wkryif/>|,quidam,quafdam,pars>
aliquid.
T 'Ij^*! ^''^'^'5 dignum^arquumjdebct cflc.
iio^l >-^^^//,afluctus,vfitatu$5vndc^inn hcr^hflywCus.
nsiPD 'w/>i>rrff/?,contcntus.
O^DH >'<>»w//m,Romani.
f Dmi >*oj^«J»,annoUtio,dcfcriptio,nota.
ni&*l m V^>licituni, liccntia.
It A B B I K I C iE. 107
oni ^'^fn, arcanajmyftcria. ^ki n ^d^^^l angclus iUoruni
arcanorum confcius &:intcrprcs.
»n»fl:^ ^^'^^«fjcrrorjdifficultasjpcrplcxitas. 87
DiKT ^^^'''jVllus.aJiquis,
Dt^>5'^^^^'<^'</'>».intclligcntiaf,ro<^,mcntcsangcIicar.
j;cG7D '«'^^'^^jauditio, commums figniiicatio , fcnfus pri-
niarius,& vt vcrba fonant.
n iwjc^y? w/W^jd u crnio, du alitas.
t^T\wfi"^P^ y fociauit, communicauit , vndci^pii^ ftttuph^
communicatiojhomonymia.
bvi *^in ^^i/^^jaccommodatus cft.
DID'^:^ //'«^«^jminiftcrium.
no^D ^^^'^^'«Jineajparagraphus.
■iKin ^^^'«^Attributum^notajqualitas, idaquo quiddc-^
nominaturtale.
t xin ^^«'^'jconditio^pa^ftum, & plur.ofj^sn ^f^w/if , condi-
tioncs.
K3n T^rfw^^jdodtorj&r p!ur.r4«»rf/m,dodorcs.
Oin ^''f^f»5dccor,decorum.Vcrb.r4c^4«,aptauit.
ncn ^«w^i^jadmiratio.
nni^n f</5»^^^pocnitcntia,&rcfponfio«
HilDn 'f«^^^«4^proprictas,difpofitio.
Theolo^ica autem Calbalicayul^atiorajunthdc,
IIC £i,rcftumPaganorum.q.pcrnicic$. M
0'n^Tir*^n^>K»^ o»p5>K>^^^^"»>I^cus.
•nSwj'/ >^/,Thcologus.
r\inbilt»^iohuth,S)C cUhuth, dimmt^»
T^)r\bHnDD^n,^ocmaihyhaelahuth^Thco\offi2,
nytQ^'Emunay tidcs Thcoioga , opponitur ny*1tn
rnprcfi "otiti«pcrdifcurfumacqui/it«&: |^P3^,»//y4/o»,
cxpcricatiar. O ij
f08 TABVLAE
Q^^^^^yiTWtfrtf/WjCompofitorcs Talnwd.fiuc Ghcmar».
Q^^^^y ,f wmmm , adipcs Dco facrificati,
^yyDi^j^^fif^^^tohMtuiTiy^-yy^iltJlfur^ prohibitio.
D3nftC,efA^4<,qusdam rcuolutio Alphabctaria»qua primaf
lictcrar vltimis ciufdcm rccicijVcl contra vltimar primis fibi
muruoAicccdunt»
ntyt^^ctbahy aliarcuolutio Alphabctaria , qua noucnarij
quilibct Alphabctivkrocitroquccommutantur.
niiKj^^^^^^libcr royfticuSjhomilia.
•IID lt«5f»y3;»/»5in£nitum,vna cDciScphiroth,quibus Dcus
vniucrfa adminiftrat.
KnDDD«5'</^<^^..ratio princcps , fund^uncntum alicuius
probationis.
^KlDC^Wj-^^/wj^^^^^^rcx darmontim Afmodcus.
3 r\^VVth^M*ffc^i^^,opcTai crcationis , cabbala cofmopocix.
nK»1 a>Fer/i,c rcat ura,
MTOj^^^^^^^clc^liojlibcrum arbitiium.
b)p Ty^^y^h-col^wox dc coelo^coclcftc oraculum.
:i |t«3>Grf«/f,intcrprcs Talmu dicus , vcrfiiius in 60. tradati-
busTalmudiciSjquosvocabulumillud 5 fuis numctis ini-
portat.
n*ll3an i^ig^^f twrfjDcuSjVnum e diuinis nominibus Rab-
binicis.q.fortitudojfic
P^3;jn5^4flg;<< D cus .q.cx cclfus»
nnU^^^^^^^^^jprardcftinatio^dccrctu , Vt«^ejferdth haffem^ dc-
crctum diuinum Jtcm,iocus ^pari y(cd additur nis? ^f^a^
acqualcjpar.
^,i;i^^/fr,inftituitinrcligionc,^^/»r, catcchifinus, mth-
^*i//>>',catcchifatus eft^Afr^profcly tus .
T]}y^annath,tvcs Cabbalse partcSj^fmrfrr/^*, quando litcrar
vnius vocabuli ad numcros fuos rcda(5tarinciduntinfum<-
mam altcrius.N^rw^coB^quando liccraponitur pro didio^
ncintcgrajffmwr^jpcrmutatio litcrarum.
IKnoDi^fmrffr/rfjArithmctiaE Cabbalica? fpecics.
5G0S GcntiiiSjGo/rf^Gcntilis focminajP^^ana.
R A B B I N I C 109
mo^GWtfi-^jfccundapars Talmud, dccifio contcxtus
Talmudicijq.fupplcmcntum.
btib»:^^/^»/, quardam rcuolutio litcrarum Cabbalica. I-
tcm rcuolutio animarum Pythagorica , itcm , corporura
fub tcrrisdieiudicij.
n'JSU^'fW/^jCorporali$,cuius antithcton nonil > ^iAd,-
«/r/;jfpirituali$,
OJTO^^^^/^^wwjgchcnnajCui opponitur
P3; \i^tntdcn ^)^it3Ai(\is , locus voluptatis iuftorumpoft
mortcm.
^lDUljVf^owf)*, &: cartcra , quando non ablbluuntcontcx-
tum lcriptu! «ejquam cirant.
,d:Ku , allcgoria^myfticaintcrprctatio, qure &: midras^
vndct/^rfw.condonacorjinterprcs myfticusific vcrb.c^rrf*,
cxporuitallcgoricc jdM)i^/e<. Bcth midras^domus concio-
nis.
nnij^*'^'^^ foluit^rcmifit^dc rcic(ftionc &: dilationc fcftoru.
ril5^4f^3lcx5iusjhinci.tf/; cUhithykx diuina,iV/w«^f^,ciuilis
«/i»A///;jnaturalis»
pn^^^^^/uggcftuSjambojpuIpitum c quo faccrdotcsbc-
ncdicunt populo extcnfis manibuSjitcmfubfclIia cantoru..
Vidcturfedcs quadragulajfiucfuggcflusquadratus^qucm
^ AImahzorcmvocantIuda?i, vndc prarccntor prcccs alta
yoccpraeitpopulo. _
minj^-^^^^^^nox Pafchx. Itcm commcntarius quidam
myfticus. IT
n5^-i>^//c4,lcdio,fic vocantur quxdam Icdioncs , quar in
Synagogis rccitantur e Ghcmara propric»
^^^^^hidiot^[sLCCTdos^nu2iu!» & jfimplcx.
f^^^^^jhdJ^ahdy[>vo\iidcnU2,V jxdc hdj^aha kcldlith ^pTOuid»
generaliSj/^frrfmi^particularis.
■jpj^^^ffffr^pcrmiffiOjVndc-^niOj^w^^^^^^^citum.
^^2l*1,^4;^tfr4,commcmoratio alicuiusnominis diuini,c-
O iij
IIO TABVIiE
pitbctum Dci.
nnS ^*nJ>^ffl^^^if^cclichaSy fi addatur nitshlth,xzcma,
niOBnj^^^^/^^^f^^^^^jIcdio propheticajquam Icgunt Sabbatis,
q.Miiia,quoniam ca leda dimittirur populus.
^^^^^/^'^/^'^^''jpi^cationis gcnus pro rcquie mortuorum.
\ i^Wf/w^conFclfio peccatof um^ & vcrb. hithHodHd fCon*
fitcripcccatum, in hithp.
y ^ ,> W5O mam c n tum faccrd o tu m jgal. or«f wf w <f ^///e,
0»-^^yi^,"V/W/>w5Conucntusracri.
ptn^^^^^if/l^^vnum c diuinis cognominibus Rabbinicis , q.
(apicns iuftus.Itcm prcc atio diei expiationum jfic incipics.
\ pA^^ih^cHthymcntumyWCtb.^^cha.mctuit.
^;^r4>of/;,nomina Deijfing.^i^rrfrrf, nomcn Dci.
q.mcmor.iculum.monimcntuni.
j^^^^;^/;*f/;,rcmuncratio,mcritum.
n ini^n r\}yn-ihihbf4thAcber^di(cu(C\o fepulchri, iudiciu par-
ticiilarc sftatim mortcm cxcipicns.
c^c^nM^^f^^^^^M?^^^'^^'^^' Sic Scribas & Pharifeos vctc-
rcsappelhnt.
*)^nMbcr^ liccntiatuSjRabbinatuifiuc dodtoratuiproxi- .
mus.Itcmliteratus.
I^^PjArf^i/cftumldololatrarum.q.fraiflio.
Itn^^^^^^^C^^^niini^^crfynagogx^prjeccntor.
p,p,P,^fc;^kk/m^ccrcmoniar5CcrcmonialisparsMofi^.
n3in,^fco^dcbitum,pra?ccptura obligans, & dcncccffita-
tc.Vndeovn^!3in»^^^^""^^^*^^*^FP^*"^"^^^^4"^"^°'^^
p^^l^mcritOjVtfignificatdcmcrirumjpcccatum.
^^\r^humm4Sy?ci\tncuch\}m Mofis^quinquc libri lcgs.
Q^P, jbfrfw,anathcma. Excommunicario fccundafiueraa-
ior.
noiHj^ ^^''^^'^^pccnitcntia.
nDnn»^*^»'^/^^^» genuscondimcmijnquointinguntdum
cclcbrant Pafchalcm cccnam.
Q -^^,2Q/ir6//4,baptifmu$,immcrfio.
RABBINIC^. ItJ
r^^^^^ytalcth^tioh^yciiis fimbriata^vclum illud finibriarfim,
quo vtunturin prccibus,dim tcphillin, (iuc Phyladcriis.
r\^ye3jf4W^>,idolumjq.crror.
na*itD/^r</?^rf,omniscibusvctitus & prohibitus. Etfipro-
pric dc bcftia difccrpta.
f^UIOifrf^^W^.IdcmjCibus abominabilis.
•IS^^f^^^jfon^cSjConcupifccntiainnata.Gcnius. •
n«*i^yVrfjtimor,fic vocant Dcum fidtiriumjldolum.
na^S^S^^y^^-^jConfiftoriumcocIcftc.Schola.
DVj'^'w ro^jjfcftumjGall.tow iour,
tD'^n ^^^^^^«^^•^[/^'«jVnitasDcijidcm quod tiTT^^y^^^b.
Qua forma Trinitatcm appcllarcnt
SinDnj^^^^^^^^^^^^Scripturajyi y/et(p« . 3
ota^p^jkffK^^/w^Hagiographa.Tcrtiapars Scripturx nouc
libros complexa^Pralmos^Proucrbia, Ecclcfiaftcn , Can-
ticajIobjEzram/ub qUo Nchcroias^^^rriM/4m/>»,Eftcr.
•^^33,Oi>o(/,gIoria.i.Deus.
rnM^^^y^^^P^^"^^^^^^"^'^^^^^ licct cx lcgc
\t^g^^,copher'm,Athci.Q. negatorcs. Af/wm autcm harrctici.
•^Qy^yCumdfyCzcctdos idolorum^crificus. '
^^|yj/<a^,negatio,pr«ceptumnegans. b
Qf ^^^^/4«/m,pra?cepta neganda.
ncc^yn ^hjo taafe, non facieSji.pra?ccptancgantia.
Q,3^)^,/«/4^>^/w,RamipalmaruiD, quosmanc gcfbnt in
fcfto tabcrnaculorum.
^,c^,^,////ffc,rcgina da?monum.Itcm Parca^Clotho.
^•^i^t^jAf/Wrrf^jCommcntarius alIegoricus,homilia patrum, o
Beth hammtdra^ ykhoh , auditoriu pra?rcrtimThcologicuin,
Ai/</r4^Wi<m,Midrasoccultior,allcgoriarccrctior.
,^j^,w/y«45pcr camets, contcxtusTalmudicus contincns
J^um /»«<ye44,ius canonicum ludarorum.
l^^^i^Q^Af/i/t/offcjproprietateSj anributa Dd.
^WOQ^^^^* brcuiarium Anniucifariom, libcr prcoim
IXl T A B V 1. ^
quOtidianacum & totius anni, cormpte Groppcrus in
Antonio Marguarita Mcmor k0t,
lHD^f^^/^/jpi a!(uniptio, malitia dcftinatajhinc pcccatuin
heme:i^dji^ct pra?rumpiioncni,pcr malitiam: cuiopponitur
i>(/^4^4,pcrcrroicm5pcrimprudcntiam,
tntDOOj Mitdtron^ Angclusprincipalis,qucmaiuntfcin-'
pcr vidcrc facicm Dci, & pcr cum tanquampcr mcdiato-
rcm aiunt prcccs hominum cxaudiri.
^tQ.w/WjhaErcticus r^\^yT^ymmuth^xzc^\s.
r ^'C-j '^* -> circumcilio, Smc* i^ohel^ circuracifor, mini-
Itcr cii cumcifioniSjahus ab H<<;<4«,miniftro (acrorum.
tv30,M//»j*««5SynoduSjnumcrusccrtusRabbinorum,itc
dcccm ad prcccm conucnicntium numcrus.
^•^-\j2yM€iXd.hd^c^uzdn^2. Ezcchiclis , lolium Dci, mun-
dus inuiabiHs ^ cius cx adubrationc £zcchicUsCabbala.
Dpo Dcus^quivbiquc.q.locus (omniumfitpro-
ptcr immcn(itatcm).
Vuh^ ^'^C'>^^^'^*^'^^>^^^^'^'^^^^^^^ fa?cuIorum,
f^^^.maaU^dcm q.maicftaSjCXCcllcntia.
i35Q,M4cc4^4/,Maccaba!US. Tclfcra ludx Maccabsci cx
£x.i5«v.
^{^^Q^m/lcMjScripturajBibliorumlibcr.
p^^QQ^m^/orrfjtraditiOjidcm quod Cabbala , nifi quando
Grammaticcaccipitur. Namtunctraditioncm lignificat
dclitcris pundis,acccntibus &c2rtcrisminutis apicibus.
n^l^O' 5 Dodtor j hinc Mokc A^et<*c/?/m,dodor pcrplc-
xorum(rcrum difficilium)
j3,Qg^n,m/i^^f/w,iudicialiAMofis.
p^Q^^maffecheth, li^^^,us^\l ilh 6o.in quos diuiduntTal-
mud.
MiSo'^ -^^^Q,m4/4cll7ib4mr/«V,angcIus cu(los,q.comitas
fociatus.
nniO Mm^«<>hora orationis pomcridiana. Vcfj;crar circa
horam fccu idam a mcridic.
^^jQjWf«4Aofl»,fcrta,facrificia farinacca, dona incrufta,
R A B B I N I C fI3
D'fcD1C5>««/^f^"w^adiun<ftafcftorum5propriafc(lorum.
yt^^Q/^afmaa^ fcnruslitcraliSjq. auditus, opponiturT»
wnonOj^^^^^^^^^^^^^^contcxtus Talmud.idcm quod mi/ha.
J11b<»^D > Mftfiurhy cxiftcntiajfcJiojjCnSjTo «r,
lO^Mrf^-^Rabbinus BabylonicuSjq.magiftcr^wW^^Wcy*- .
f^u^magiftri rituum.
DiXOi^^f^^^^^sProphcta^/ccunda pars Bibliorum , com-
prchcndcnsUbros o(5toJofucm,Iudiccs,Samuclcm , Rc-
ges, qui Prophctafpriorcsdicuntur^Efaiam^Icrcmiam,
EzcchicIcmA' duodccim minorcSjqui poftcriorcs.
»^^»j,w</c/«<i,cxcommunicatio,fimplcx,fiucminor.
|1pn»83^3 -i^otericon^ Notariorumabbrcuiatio. Abapici*
bus ratio qusedam Cabbalica.
p5Qj^f/r<k/w,Iibaminajfacra liquida. ^
n^»j;3,«f^//^jgcnus prccationis dici cxpiationum, quan-
do rolincipitcadcrcmamillodicfunt quinquchor«Tc-
philIoth,ca!tcris trcs duntaxat.
nilt^bC 1 n3D'^'^^^ riffona^ciuCa, prima^Dcus. j
rniDj Sodot/?, niyftcria^ 5acramcnta,a lingSod,
^3D5^1sb<^?SufFragancus,Procpii'copuSjfccudus a fummo
faccrdotc.
*in'D)S'i^^«>'5 cLxoAouG/cL.ordo Brcuiarijjprcccs horarix,
n y s n n n D 5 S f i^^*' f </>/>///of ^jid cm .
IIDjS^^^^jScdio lcgisabfolutior, nam minus abfoluta
dicitur r<<r45/7i. DiuiduntfuumH«ww.i*5i.Pcntatcuchum
injj, paitcsmagnas , quarumquamlibct appcllant, vcl
P4r45/74,fcftioncm,vcI,Sff</fr5ordinem , notantquc triplici
maiufculo^vcl s ^ fi^vclD d D«
^^y^^^Setfmma^^iz2^Ta^\\us fupcriorum (Idionum clau-
fus,i.incluru$prarccdcntibus,paragraphuscpra?ccdcnti-
bus dcpcndcns, nam abfolutior & per fc conftans^nuUa
habita rationcfupcriorum, appcllatur Pff«^rf,apcrtus.Sc-
dUoncs fui Pcntatcuchi fubdjuidunt inshittoth^ paragra-
P
114 TABVLiE
phos^quorum qucmlibctvocantjVcI Sf/A4iw4jclaufum,vcl
Pff^»^4,apcnum, notantquc fimpliciminufculo d> vel jj^
vidc infra no»©}/^^''^»
IBDjS^i^^WjSatanas/cribitur & pcr ^ finiftrum.
\f^Q^,Samm4tl^dxmon pra?fcdtus morti.
f^yQj^.^SefHlchd^comjpodtio manuum,::^apoT«frci^dicitur Sc
Semichuth.
p^jQ^/i»i/4k,compatcr/ufccptor,quiin circuncifionc tc-
nct puelium.
j3»iC^)3D^torx/«»,intcrprctcs quidaro Talmud.
n^n'!?DjSf/'^«f^3pra?cationcs quaedam dc propitiationc
ji^^^»8D,5f/>^//-offc, numcrationcs. DcceDci notj propria?,.^
quibusmundumaDcoregi doccnt.
Qt-,£^,So;>Aeriwf,Scrib:e,lcgispcriti , quorum audorcm
faciunt Ezram,vt proindcfint antiquioresPharifciSjinfti-
tutiadconfcruandumpurumcotcxtumfcripturr^aducr-
fus corruptclas harrcticorum.Vnde r/kkwwSo/^^cr/w^aptar-
tio,f ccognitio,cmcndatio fcribarum.
V •iptj^j/ccrfr^radiXji.DcuSjVt Ipya^lfili, cdfhirhticcaryiiC'
gat radiccm,dcAthco.Itcm articulus fidcijquos tredccim
faciunt.
n*11 lyXO^^i^oid ;^4rii;^idoIu^dololatri.^3 q.cultus alicnus.
K3n ArfJtrf^lieculum vcnturum,Yita vcnturi fae-
culi.
m»05;,fc4w/</rf,ftatio5prccatiOj quar ftando funditur, Prc-
cantur cnim fcrc fcdendo.
\ ,^//M»/peculatio/>mfii//pcculatiuu5,
Q»3^^»^,oiM6/w5prapparationcs in dicm Sabbati. &: fingul.
•5^i^t^jrm6,pararccuc,dics Vcncris.
^l^-^^j^rrf/jcafus/ortunajrcs/ortuito accidcns. .
Q,^v,i<r4c/>/»i,arftimationcs,prctia. Cap.dc a?ftimatiom-
bus,Lcuitici vkimum»
n»a-^^,rf»*/?/>A,fcrotinum ( facrificium ) quando fol iam oc-
cubuit.Vna c tribus horisprccibus dc{linatis.Co/?»/>/«rcr/i<',
^cium dici poft rcnuim.
RABBINlCjf. 115
i^j^^^yf/ac^dcft^prarccptumaffirmans, in quoiubctur
aliquid Hcri.
fy*^^yy^atjereth yPcntcco(\cJ,tcm odUua Tabcinaculoru,
D)3f j^rf^owjlabcs originis noftr«.
DOfijpw^-^^^cn fbs fimplcx 6c primarius , cui opponitur de-
ras,S>c Mtdr4Sy vc litcrali rpiricualiSshillorico allcgoricus vd
myfticus.
p^B,P<^,vcrrus biblicus.
p«^fi,^ffrfc,caput. InPcrakim fubdruidunttradatusTal-
mud.
Dt55^«^>S,/>er»xfc/>i,commcntaria.
fy^^^^^riJVi')^^^'^''^^^^^'''^"^^^^^^^^^^^^ fcparat^jAn- ^
geli.
i^-^^i^,ryir«;»f7,combinatio litcrarum,anagrammatifitius,
DVI ^dducci.
Pip^ ^,f/rf/uk4,cIccmofyna.
^j!^p^C4(^</#^,Prccatio,cuius inicium/rfcc4</«,SanAificctur. p
iic plcrafquc dcnominant a primis vocabulis,vcl a vcrbali ^
vcrbiin principio pofici.
fc<*lt).krf)'45fcripturt.
Qi^.,p,ctfrrf/m,Sadducci5 q.biblici , quodrcijcdis patrum
libris & trsiditionibus fola fcriptura nitcrcncur.
j^^^^^CrfiW^jThcolosia myftica, vt hodic traditur pofi-
ta,pra:cipu^ in BcreJchitJfyWm opcrum vifibilium myftcriis,
& in MercdMyDci throno^de rcbus inuiiibilibus. duplic£
faciunt5vnam^//wi/>fc,fpcculatiuam , altcram M aafithy^"
diuam.
^yo^pyCddmon^xtctnuSyCadmttth eUm , aftcmitasmundi,
crfi<7w^ntiquus,vctu$.
3j^p,kff/?t,prxordinatio,pr*dcftinatio.
j^2,«^,i?/tto»,Dominus,vnum c Dci nominibus Rabbini- ^
cis.
pj^^,R4^m4»,Mifciicors,altcrumc Dci, &c.
3«i,R4t,magiftcr,R4[»i>f,R/t^magiftcr mcus, dc vulgatis
Jlibinis,R4tttf»»R-<t^wi*,magiftcr noAcr , Kdbban Rxi-
llS TABVLiE
Wf/Wjmapi(lri noftri^dc cclcbrioribus,
ri^ini^l/^^^^^^^^^^piritualis/piiitualitcr.
Dlpn nn/*»^^ />4k W«,rpiiitus fandtus.
© WiC^/^f^^ij^jerrorjinipruclcntia , peccatum cx^ignorantia»
l^ifir^j^wrfjlcdio cx Mifna^fiucTalmud^vt Hilca , lc^io cx
Giiemara,^ Vcfa.t^cx bibliis. Vcrb.docuitjcgit.
lcncK^jSrfwwjf/^jjAnathcmaj Excoramunicatio cxrrcma
m raaxima^Execrario.
D'^nA*//<^'''5^<^u%Op..Afax.q.norocn ipfum, fic nomca
tctragiammatum vocant,nemrcriptisfuis profancrur.
p^^iso"» or hxmmephoras yidcm, ncmpc nomcn ictra-
graminatum,cxpofitum pcr nomen Adonai , vcl pcr no-
mina duodccim liicramm aut quadraginta duarum.
0't ^jSrfiw i</m,Dcus q.ccEli^quod ia ccrlis habitcr.
n30*iy/^<^*^'»'<3<'-iuinitas5q.habitatio , pcacfcntia , quatenus
iJJa in nobis inhabitat. Vndc &: Spiritum lan^um fic larpc
appdianr.
RnpDS^j/^w^^^J^^^^gcnusparagraphiTalmudicijq.accc^ tio
c maiorum auditu a tcmporcSinai.
890tt^-./^'"''»^^i^t>diaconus minifti ijfiuc//<^3;4»3 adiutor.
no»», linca, in quas fubdiuidunt fci^ioncs lcgis quinqua-
ginta trcs^quarum vnaappcllatur Scthuma,(claufa)quo-
niam cam claudit & tcrminat initium fcqucntis vcrfus.al-
tcraPcthuha(apcrta)quoniam cxcurritintotamcontcx-
tus latitudincm^ncc vlla didionc clauditur,vt fignificetur
paragraphimaiorvd minorpcrfc<!iUo: &:fi typograplii id
fopcncgligunr.
0i^it^,yfr4//w,radiccs,articulifidci.
^Q;^/emad^jpcticcouo.Vndcmefrmmadj apofiata;quircli-
gioncm ciurat proptcr pcrfccutioncm.
. onD^w>»5da?moncs,gcnij,prapfcnim prouincianim , rc-
'gnorum,& populorumjq.principcs.
m miP^^^^^^^i^cx^primaparsBib iorum compIc<^cns quin-
quc libros Aiofis. Iccm Moralia Mofis.Itcm lcx tota Mo-
fi$,roM bictdb lcx fcripca,^^/ pe^ or c cradica^non fcripioi.
RABBINICiE. «*l!7
^Oy teyfofayy duodccjm (prophcrae minorcs)
n lion 'ic^nuYA , pcimuu o litcrarum 5 quando vna pro
aJicra bcatir Cabbalicc.
■!)D^n Talmud,q. Dodrina* Dodrinalc. Corpus iuris
Cinonic; ludarorum.
Ki^ Tana^ lcgit , docuit. Tamtd , dodor ( Talmudxus
proprie) a Ctot primj;partisTalmud,qu« dicitur Tcnd
& 4/ iJha.Temia^ traditio, notabilc, dodrina.Gcnuspara-
graphi, qutm didaucrunt Tannaim.
l»t>»fln r</>M/« , Philadcria j a TcphiHa^orationc^quo-
niamcis \ tuntur^iiipiccibus.
^y-^tp r/kl«<w,corrcdio,cmcndatiO;,ordinario.Vndc Tak^
noth hacjmim^condiiunoncs fapicntu. TilckHnSopherim^
coircCtiofciibarum ini8. di^tionibus Bibiiorum. Ncc
Camedcor c^io(inquitR. lofcph Albo quamaptatio,
dum rcfpcxcruntad fentcntiam &:dignitatcm locutionis.
/-^>yn rrf4«/f^,iciunium.
n3157n Teshubjjipccnkcmll^
on^on rew/V//m,iugcs &:quotidianaf prcccs.S.icraiugia.
r~11ftipn rff/i,<*/>/»orA, rcuolutioncs, quando litcrac rcuol-
uuntu inuicjm.gcnusmyftcrij Cabbalici.
rnc^DH fc(u rcdio,quam&: vocantficqucntius
D»ncnr"nn ViuificatioDcm Mor-
tuorum.
ADIVTNIORIBVS NVNC
DESCENDAMVS AD HVMANIORA*
GrammaiKa,Poctica& Khctorica pii-
mas hic fibi vcndiccnr^icquamur
Ph!lofophica,vhimas icncani
Mathcmatica.
/--j^ Of^jIitcra^PIul. Of^/or^,Iitcra?. j
ir\i^Ethan^iui\it\xax,
P uj
fl8 TABVLAE
^nbC H^^^^' (ingulare Marcuiinum, f)hK ^^dth (ingulare
facm,
tinoi<^mfm , quinquciI]«litcrarformatiu2c Vcrbalium
Nam aliqui -| cxcluidunc ab hoc aumcro, nec voctnc
j ^/w^-rxpofitio.Hincro/f^^rfA WtrV,Epcxcgcfis,
Expofico anteccdcncis.
Arfrwc^ Auftorlcxici,q.Magiftccorclina-
jus, vcfordinacionis,propccr ordincm Alpbabctarium.
y%yy^ Biman coniugatio,q.a(dificium.
«313*3 ^^^^**^ y ccmpus prarfcns. Participium pra^fcntis
tcmporis vcl irapcr?c(^i. q. intcrmcdium inccr prxfcni
&Prapt.
ITO ^oded. Intranfiturum(vctbumO Ncutrum. q.foUta-
cium,cui opponitur^ni) ^oded,
j— ^„.,3 'Berija^iij^io, Vndc SebdrabcruUy Opinio ficla.
IV ^^^^Sadle habcntialod^q.QuicfccnciapcIod.Sicap.
pcliantordincsimpcrfc»5lorum.Vc^Wc^i».Quicfc.Ain.
Bttdtehe. Qnicfc.lanicd hc.
J t|M G*/'^3 Pcrfona.
KQ,y Gw;<7«rf, hypcrbolc.
•^^^ j Gi^t^ra , dccifio , dcriuatio , dcflcxio.parum difFcrc
a Sores , radix, Thcma. Ac Qht^^d , fcnrencia,dccrccum.
Vndc MivgheT^erii shaud , locus a pari. Vnu5 c 13. modis,
quibus doccnt lcgcm Mofis cnarrari poffc e R. Ifmaclc.
OIU) G^/JOT>» > Sarcafmus. Ironia.Itcm Antiphrafis.
^ ^y^p^ Dilid»fi, Grammatica^hinc Medd^de^ Gramma-
cicus.
</rrtfc, modus tropus.
pln DijuKy corrcdio. Sephd^^int Meduijd^imy^hn cmcn-
dati.
rn^an f^dbdrd^ Syllaba.
^ f-^njn hd^ahd.CoTTC^io. Itc Nora, brcuis Annocacio,
fcholion a Nd^dh fplenduit.hinc Se^er M Ubcr cor-
rc6kus ^d^idh corrc^tor.
H A B B I N I C AE. lig>
r^^^Ti^orda yrigmHcztio , dcfinitio. n')^n^^'^ fignifi-
care.>i/«rim^{ignificances. sic appcllant particulas indc-
clinabilcs, aoTowiTMyo/^M.uctTflt yt KinnuHhammorimyA.fExz.
Hgnificantium ( particularum indeclinabilium j U con-
figniHcatiuarum. )
»Kan ^^f^^f hypcrbolc.
n IVn 3 Prarfcns tcmp,
nsf Sn ^'tUtp^ croqucntiajRhetorica, Sic libri Rhclorico^
Tum Arift.infcribuntur..
nibsn ^dphld^ha, hypcrbolc : Idcm quod Hahai^.
llB'n ^ipl»*^. Txanfpofitio. Mctathclis. Conucrfio.
Hfin^'?^'^' Contrarium. Oppolitumi
rnDlpn^'*^^^'*')?'"*^*^^ proocmium.
p- l^^^n ^arcdha. Compofitio,de qua cdiibcr Eliar.
r^hv^^n^^^fif^' Tranflatio, Mctaphora.Vcib.i?^fe<5^n»
^ann ri^*/^n^^^^^^^ ^'^^^'^^^*'- Rcdditio vcrbi.
pO^n^epl^fik,' Paufa, Pcriodus, Acccntus diftingucns.
•^tBmiCl htppuc, Yau conucrfiuum. Van hahphuchit, V
Idcm.
r^*ltUy \^\^^ hotereth, Vau copulatiuum.
r^«1Wn Wl //4iW,vau adxquationis valcns fc,
\p^:^un, Apcx litcrarurai
•^^^^char, Mafculinum gcnus. lefon :^har, lingua maf- |
euli. i.roafcuhno gcnerc.
\Q\:^man^tempus-,2:pfuiHhoueytcmpuspTxfcns, Alias 2C-
man Omcd.q.ftans.^Wpraetciitum. futurum.Sic
ctiam appcUant Modos,dum aiunt fuas coniugationcs
habcrc fcx zcmannim, Pra?teritum , Bcnoni, Paul > Infi-r
nitiuumjmp. &Futurum.
•>t t^fy Anomalum , irrcgulare,:^4r«ffcjanomalia.
I*— l^^n ^ocma^ fcientia.
m^^y^hibbur. Pluralis nuraerus.q. fociatio , aggrcgatio. H
Hinc VcrU •^annn^'^*^'*^^''' pludficatur , fit piuralc.
P lUj
110 T A B V I. jE
Itcm compofitio* V nde Mchubber yCom^oCitot,2u^ot,
icriptor.
•^Q^pfcower, ^TAultzs.lllncfialyahomeAcuc &C grauc,locuS
a maiori, vcl a minori.
^y^r\hdrv:^Rythm\iSyHay:^n,KythmlcusvcTri(icitor,
e myM f^»^^ acccntus,ratio, fcntcntia.S<'/>^f/-fMw/mlibcr
dcacccntibusElisp.
P^y,^, ledihx , Emphafis. Iicm Rclatum. Antcccdcns,vc
* cum dicunt ((mnui tcrcm ^^W/WjRclatiuum antc Rclatuar'
fiuc Antcccdcns, Non abfimilc cft nymn 'yvy via dcmo-
ftrationis , dcmonftraiiue,cui opponitur ironn
finitc.
^yry^uhid^ fingulare Mafi:ulinum. lehtcU, fing. focmininu,
quibus opponitur Kthbui.
Orv l^^hxs, i^cntilitas , nomcn gcntilitium. Itcm compara-
tio, collatio , proporrio.
I^y^Jitcra radicalis,Ityoi/;r/>. Idcm.
ICX^t lof/c, vcrbum tranfitiuum,fiuc Adiuum.
D KfM^Rcgub.Canon.
Kinnui, Affixum. Pronomcn. Rclatiuum , itcm Epi-
thctum , Adic(5tiuum , connotaiio. Itcm Antiphrafis,c6-
trariafignificatio, vtapudKimhi Ezcch.S./Icrcpro /<f4*-i
pcr Kinytui fiuc lcfon ^/«»«i,hngua occultationis.i. pcr
Antiphrafin,Hincn3l3D *>^f^«««c,Antcccdcns,Rclatu,
quodintcrdum ctiam dicitur lediha,
b^^Kephely Gcminatio. Qnando idcm rcpctitur didioni-
busdiucrfis.Spccics Tautologiar.
nw!> /rffyi^^jRhcrorica. Vndc q»^»Sd Mclirjim^ Oratorcs,
Rhctorcs,r4.<wfci<i74f///,ratioRhctorica. yiufjLn .
7^^i,/rfjfco;>,lingua. Varic pro Gcncrc^Cafu, vocnbulo,
Numero, tcmporc,vt lefonhoucicm^oic ^txicntUefun Ne-
kfbdy gcncrc focminino. lefon Kf/rf/.vocabulum communc.
lcfon /cwW,cafu vocandi, lcfon /«W,numcro fing. Ba^^fhal*
Ufon, in hoc fignificato.
□y^lj/rfrf^jlronia.
X A B B 1 N 1 C AI. nf
^ialD MedMerjPiim^ pcrlbna.q.Ioqucns AHqiiando ad- o
ditur, B , defeip/o.
np4c!70 -^^eUcha^ MelechethySiTS. MeUcuthi^ aitifi-
ciaiis.
nhl^^itil^ , didio indcclinabilis. Pars orationis tcrtia,
quarnccclt Vcibum nccNomcn. Aliquando Vocabu-
lum (Iraplicitcr. Dicitur & pro codcm Mdtdth hauddmydi"
<5tioguftus,((entcnti£e5intclIigcntiar.)
ri^^ilD M«^r4r</ 5 abfolutum. q.cxcifuTO { a Rcgiminc,noa
iynta(5licum.)
rii^O ^^e^^t*nm^ Incongruum.
plplD ^eda^dcc, Grammaticus.
p^SQ M^pjfic, pronuntiat.VtMrf/>^ii^/>«w^/ep^,pronuntiant
Olfi k!;0 ^eto-phum , Pundum holcm , q. plcnitwdo
Oris .
r\)lo «'«^^'ofAjConditioncSjproprictatcs*
b^ybo ^<'M^ acccntus in pcnultima. Pcnacutunu
^-^^O^iilrda^ Acccntusin vltima.Acutitonum,
npo Infinitiuus.
1«101 oni^io ^WK^^^wvwfoArfTjprotcron &hyncron,Hy-
ftcrologia.
35110 Compofitum. "•'♦'*) 'j
^ZfD M^y^/, parabola. Excmplum. Mcta^^hori ^Hgura.
3;D6?0 M4«/w<<4,conluctus fignificandimodus, q.Audituj.
Communc fignificatum.
n3»{^0 w<'/?c/;.<j2CUgma5q.tra<ftio5 hxttcMefcathatfinoye^'^
herimmo , tra(5iio fijipfius &: altcrius (ccum.i. dit^iO iradla
pcr zcugma , quando vox trahitur ad prarccdtntia vcl
confcqucntia.
-W//c<</5 forma. Analogiadcclinationis.dicitur U
^fkf/,q. pondus. Itcm Pr/«.
"^Xino ^lethoar, dcnominatum, rcs dcnominata. . \
HbJJ ^**'^ congruum. 1^5 Noi congruitas 5
ni»ii Ne^hina, Acccntus. Conccntus. Mufic».
Q.
121 TABYLAE
■jl^jNoi^^^jtranritiuuraa fcilicct foal^ vcrbum,q.
vagum.
^vti^Nctija^Dccixn^do.SemNote^ nomcn dcclinatum.
i.obliqui cafuSjVt lafar rcdtumjredti cafus.
inDa Tcrtia pcrfona^q. abfcondiiajquod abfitj ire
prononien 5 quia ia co nomenlatct.
ICJ^oa W»fc<fi^ ^^^"^ Nimrfa ^ldem,c[.cjux noncftinucnta*
Contra
l^2it:3 Nimt/a^ fccunda pcrfona, q. Inucnta, quodadfit/it-
qucpripfcns.
r\^)^ Nocah^ Idcm^q.antc. Quonia fccuda pcrfona cft co-
ram& inprocindu. Contra
hDlJ^ fi^^o UnocJ?^tci{u pcrfona. Ad vcrbum , Qux
non (eft)anic.i. qua: cft abfcns. SlcPanim Sc Selio Uphanim
infra.
T^BJ Nifhradyl^omc fingularis nuracri fcparatu. i.abfolu-
tum,non fy ntai^icum. Vndc r^tTS^ hhpared^ fin^ulariz^-.
tur, rccipirfingularcm numcrum. Contra '^ann^ Ithab-
hcr, pluralificatur, fit pluraic. Caetcra vidc in qp femy
infra.
napD NeVeha,^ fGcminin.^cnus.
oSp Neelam^ occultum. i. quicfccns. Sumitur ctiam pro
litcraEhcui. CuiopponuntnK^liiV/^^^apparens.i. confo-
num^ Vndc w^h^n abfcondere. i. quicfcentcm iitcram
faccrc.
j^PQ^jiVwAtf, Exemplar. No^^rf^i^K//^ ^ Excmplar aliud,
MeduijeVeth conc^^^rcx.
) T10D Srfwwc^, Syntaaicum.Conftruaum ciim Gcnitiuo.
Aflftxum intcrdum . Hinc. nilJ^DD Semicuth , Rcgimen^
Syntaxis.Sew/cferf.Idcm.Itcm Alfixum , pronomcn infc-
paratum Pfalm. a. in Abbcn. Ezia.
oniSJD S/ff«nm,Hiftori3e. q.Narrationcs.
p^-,,Qyrrw,tranfpofitiovcrborum. Hyftcrologia^q. ca-;
ftratio & auulfio . Itcm Parcntlicfis , interfc(ftio fcn-
tcniia».
OriD Sfffcrfw, Abfolutum. Antonomafia.
IPD SdtUr^ Abfconciirjtacite comprchcndit. Vnde N/-
fiarim^ pronomina, v t Ego , tu , illc , dcc. quoniam in illis
nomcn latct, id cft, pro Nominibus rumuntur.
•)ay.x^irfr, Pra?tcritum. 0^0-5 tranfitiuum(vcrbum.)Adi-
iiiim,q. traniicns.
•»0^ Owff/, Intranfitiuum(vcrbum)q.ftans.
t»f imdn^ /igniiicatiim. Rcs(Vocabulum tranfccitdcns)
Ncgotium.
lccdr, Radix. thcma.
»fi<1j; ^trai^ cxtcnuatio, derecnrdi^ Pcr cxtcnuationcm.
^\^^ Haruch j\cxicum^c\, ordinatQ, ordinc videlicct Al-
phabcti : BddlhnrtKh, magiftcc lcxici, lcxicopator. iiw^.
comparatio , proportio.i^cf^fc^, rcfpcdlu , rationc.
n » p athid^ f u tu rum .
p^^jdthdV^ In hiphiltransfcrrc dclinguainlinguam , vn-
dc p^n^^O -W^iirr/ctranllatorjintcrprcs./fiKfujicrf^tranf-
latio,
q^fi Pdes, pondus.i.forma.analogia dccIinationis.Nota- j
ciofluc pundatio.
0»3S Modi.Itcm fccundapcrfonaq.antc^pofita)
Hinc yiedMer he^jnnim^efillo befhAmm,\oc^il\xt in fccun-
da pcrfona &: in tcrtia.
^^yt Pfrf/iVcrbum. Orationis prima par$. Piw/, Pra:tcri-
tum. prarfcns palfiuu, Itcm cafus pcrfon«paticntis,
id cft, acculatiuus. Pcrfonapaticns,if/r^/»<«ff/,pafsiuu vcr-
bum. Pof/, agcns, x/Zf^/^^f/ paticns.
pyQtipdfH^^^Qi^w^^h^x^i^xmmdL, Carmcnvnica fcntcntia
conclufum non cxccdcns dcccm vcrfus.
XiWt p'f^^i fimplcx, cui mi-cab , compofitum, opponitur,.
Itcm limplcx fic communis fcnfus.
rcred, fingularcfccit, Hinc Niphrad, fingularc. MUU
hicphQredeth^ di(ttio collc^iua, vttfon, non ouis, fcd ouiura
multitudo, Bakar boum grcx, boucs.
t^^iyr/7tf»/« Impcratiuus. u
Il4' TABVLiE
fMnX f/iAwr^ , Eloqucntia. Elcgantia.
p Kibbusy pluralc, idcm quod m»h ^fibbur^ fup. Vn-
dc ^tc^Mats 5 pluralc fadium, nif>hyady contrarium. Eft (ic
pun(Sium vocalc notum.
n*lS*p \^^^f*^*-i Rcciccntia. Dmc Vetfard. Eclipfis , Apofio-
pcfis, quando oratio cft impcrfcdla.
I^pkey^r, viuculum, Pra:pofitio,Po<i/e\9^,vcrbavincu-
li.i.qoicconftruuntur cum^ vclaliapra'pofitionc. Cu-
iurmodi lyntaxis crcbra.
1 Ktbbuiy Pluralis. Numcrus. Itcm Exaggcratio , co-
pia . Emphafis, Epitafis.
^'«^'^"'wJdcm.Vndc IffonJiAbhtm ^lin^usL multorum.
i^piuralcMarculinigcncris, Kabboth , plur.ilc fa*minini
gcncris*
D»3")n H/V/^/ft , compofuit. Vndc Nurcaba , compofitio,
nurcab, compofitum, fupra»
tf nl;k{» Intcrrogatio. At nh^tDn^^'^''^^'^^^^ Mctapho-
ra. Supra.
•^y^ febery fradlio. Sic appcUatpundu hiric Abbcn Ezra.
Nusn.35.
*)i^shiyy Carmcn ,q. Canticum. Hinc }^{itsh»rer, poc-
ta, &: ^^^yyi& .shirijthy poccica. ^felecheth hdjstr , ar*
pocfcos •
^p^yfkf/jponduSjformajanalogiaGrammatica.
li^yte ^\>6 fi^^ ni:^ar poaloy ( coniugatio fupplc ) cu-
iusagcns non mcmoratur,idcft, Mcrcpalsiua. Sicvo-
cant Pual & Hophal.
fi^lOtC^^/J^w^^^^Miniftcrium.HincIitcracminiftcrij dicuu-
lur Moje >f cali b.
fi^^^^^yorOjRadix^Thcma./oryl^radicalc .
Oto NomcUjSccundapars orationis.Itcm AbfolutcNo-
mcnfubftantiuumvclproprium. Namcum additur Sctn
x^^i-^nomcnformaf.i. Adic«Uiuum> Conciciuni. NomL-
RABBlNlCi€. lOt
num aurcm varia faciunt gcncra.
IS'j;n H^ftfcm,C\}h{\3inux,u Prppriuni.
laiPi/^'''^^^**^^»'} Kci. AppcIIatiuum.
•HCinn hattoar^ formar. Aciiciftiuum , concrctura.
iT^pon fj-^rnmiVre^ accidentis, Abftraiflum.
^lV^n /^«^///''«//ocictatis. Coniugatum, vt dabdr^elc-
harim . Ariftotclcs appcHat a cafu. Itcm coHj-
(^tiuum.
q*l£33:cn hnmitjlarcph^ rclatiuum, vt Patcr, Hlius.
e\1*iin hnnnird.t^h , confccutiuum, Synonymum,
ythamma^Sc lcmcSyiol,
laipicn '^.tmw/f/^rfWfrjCpithctu.i.nomcn fump-
Sem^ ptumabinligni aliquo accidcncc.
^ CDTIp K.odcm, primitiuum, vt Ercts^ tcrra.
H^^P|fc*<«»/>^^>', dcriuatiuum. Ab .iliis Hcarman-
ticum, ab aliis Vcrbalc.
5?^; 1S pof/, Vcrbalc.
^3;iS roai{ nomcn) Vcrbi.i.infinitiuus,
"10:^in f^annit/hiad ^ coniundtum. Syntacticum^vcl
pofitum in aflixionc jdcm qi od famuch^ihpvL
tCiVJb p^^fit, fimplcx 5 llmplicis tigurie , vt Batth,
dcmus.
DDmo rnurcah^ Compofitum, vt^ff/r-*/, donms
Dci. ' "
n^ilfip »tcf>horadj ColIc(ftiuum, fingulari nlmiera
v_multitudincm lignific.
n
*i«in ro4»-,form.'i.Nomcnformalc,Concrctumvcl Ad-
icdtiunm. Alias Scm Toar^ Nomcn formar.
^^\^Tcha^dl6iio,
^inrrfo-jnpcx.
n3;t3n rf««.t,motio5pun6um vocaIc,& npudpocias SyL-
laba,gcnus Cytury. Piuralitcrauic Tf««orfc,Spond»us
&.SYllaba.
VX6 TABVLifi
n^s<n w^^^^Optatio, modus Optatiuus, hi«rto!1 nCbetJ
mdctmar lidmityduej oratio optatiua.
HD^n fema^ admiratio. Oratio admirandi^vclintcrrogan-
di. Dicicur dc nri^on^^/^^^.Admiratio, Intcrrogatio.
n*lDn tcmurd^ contrarium. Oppo/itum.
DUin tdrghum, Intcrpretatio(ChaIdaicapropric.)M«<<rff--
hem, &i Merur^bemarty intcrprcs.Tranflator.
PHILOSOPHICA, NEMPE
LOGICA, ETHICA, PHYSICA,
Mctaphyfica.
U C2>»fc<^^>fi"gulare. Indiuiduu. PIur.T/iWjindiuidua. Aliks
peratimy^ \tcbim,
T X nt»4<3 hce-:^tfad^ Quodam modo.
m3»K Ecuth^ Qu.ilitas. Ecb, idcra.(Prardic.micntum Qua-
iitatiSjt]. quo modo, qualitcr.
*)X:2;nbx Elhannatfar, Matcria prima.
nJK Vbi. Prardicamcntum Vbi.
riabC*^^^^^' 5 Pi^ir^cipia, q.patrcs.
•Jtji £^/5 Vapor,Exhalatiohumida.
^in^En^Hon cns. Nihilum.
n*i3n /-AfCTMAjContingcns, NonncccfTarium.Alijlc-
gunt»K f^nonjfcd pcrpcram, vtdocctEliasiii Tisbi,
•jr^a^ E/j4/4r, Poflibilc t-phfar, ImpoHibile.
Kn30Db<-^y^'*<^^5 probatio. Arguracntum ,TcxAtric^of.
- i>!^bC *^'f^^ 5 fcparauit. Vndc \^epbes ncetjelcth^ anima fc-
parata. .
ysoK Ewf/rfjMcdiura.Mcdiustcrminus.
nnoKO maamarothj prscdicamcnta . Catcuoria?,
•j D»'n ^**»*^ ^•^jf"' » Aniraal. to (ijwcr. Baal h^nncphes .
Animatum.,
nfon3^c^^/(^,bfuta, rationis cxpcrs. Ticfhcs Bchcmith
anima bruta fiuc fcnticns.
RABBINrCi€. 127
1fi?A)l5 ^'M^^/y^ipcr fc. icxp^ heat/moyldem,
n^^na Btf^/w^jlntclligetiajnotio^probatio^rcrpcd^us prop^
hinc Bakan, idcm quod p intcllexit,itcm probauit.
ri;iS!i ^«/'^o^/jadtujrcipfa.p^a tccorf/>,potcftatc, vi.
bl3^ Gk^»*/ 5 tcrminus propolionis. Extrcmum. GhthMl x
Emtfahi^ Mcdius tcrminus.
n^3Jl GfWrfjCatcgoria. praedicamcntum.
•nj GWfr^dcfinitiojCircunfcriptio pergcnus&: diflfe-
rcntiam.
n^na Gfcf(/(?/4jMaiorpropofitio.
m»U Gfcc<i>^3 Imprcfsio acrca. Mctcoron,
0 Goltm^ Materia.
chcrem^ caufa. cheramim Semimijm^ caufr ca^Ieftcs,
OC^: cfcf/?» , corpus chcfim >f4;^o;7 5corpus vcgctabilcjq..
nutribilc : alias {/oWrffe, cfcf/f/wfcrf/, corpus fenticns, q.
viuum.
<^^^'^«*>) Xoyo$, TQXio^sicdabhey^ rationis capax , diffc- 1
rcntiahominis.
Don dumam^ In..nimatum,q.filcns.
i/rf/jii, Confutauit.
}V01 <^/w/<?«3Similitudo.Excmplum.
1,^3,^ We/j&c^Bn ^f^fc^^^^diffcrcntiaj Scd HfWc/,dc n
icrtio praedicabili.
\ Vin hf^^io^ 3 logica. iie^ioni , logicus ab n^n h^^a^ Mcdi-
tatus e^t.
con ccfsit.
p,5^Pj/»o/(/rffc , arguit, difputauit.
haha-yaia^ gencratio, ortu5 , cxiftcntiaj eui op-L
ponitur
,^^iP^fc/W/,matcriaeGrarco t)^)f.
m^n ^ifcreah^ Ncccfsitas. Hecr*<*>/,Nccc(rarius.
•nj;n ^t^^^ , priuatio, Corruptio. Intcritus.
•ilB^n hip^HC^ Conucrlio. Hepbech.idcm.Haphachim, conin»-
ria. Vnde wfpatim, mithhapechim^ ^TQ\>oCmoncs contra^ '
CLiiii
nS T A B V I. ^
ria:. TdhAth-mitbkippechimj fub contraria?.
!lDDn I^^fnfel^ Excmplum, Idcm quod ^UfiL
nnin ^fAnnnhu^ hy pothdisj poftulatum.
ncSDn ^^^[c4m.ty voluntavjconfcnfus, inftirutum , vt cutn
Arili.ait nomina iignificarc cx hominum inflituto.
j^^^j-l h.wth.i^ Solutio.
y\^r[^itfiA^ y luppofuit. //4f/4/»i,ruppofitio. Hypothcfisji
iDsn Hf/>^/(4 intcrituSj corruptio,
cipn hc^Vc^h, Signum. Notaj vt omncnotavniucrfalis.
HCKfp^ h^h.iliiki , Signum particuiarc,vt quid.^m.
nc^pn^^V*^ * Argumcntatus cft. Oppoiuit. mAJc op-
poncns.
Cfipn Syllogifmus. RatiocinatiOjComparatiojpro-
portip. Vndc S//?/;« //fkajduolibri Ariflotclis priorum
AnaIyticorum,iiucdcSylIogi(mo. hclics jAolid ^ Syllogif-
niOs conckidcns. sickis^ argumcnrans.
nb«3;an //.<r^fc.<4j c.iptiojfallacia, Elcnchus. Sicinfcribi-
turhbcr Elcnchorum Ariflotclis, dciis, quaromninoaut
plurimQ faifa (unt. M.<r^/;f , Sophillicus. Apatcticus.
l^jm ^ci-^^hfSjCciiiius.Hirj^his^ icnCit Vcrb.
noTpn ^'tkildma ,pra:mina. nakdumothtfodckoth^ prarmifTa?
ccrtae &.p<rrpicua!5( indcmonlhatiopc)
ny^n H.«j[/4^45apprchcnfio.
n^2pn ^fMMa 3 lumpdo Propofitionum.
nbnrn ^^^^-bkM , principium, cuiufinodi in Phyficis. tria
faciunr^. //o/wpr,Matcria. T/wr/, formai //aVtr, Priuatio.
H4fhh.il oth gJiijuttitoth,}^ ri n cipia fpccu la t i ua.
3»»nnn ^'thhdijcb , ConlLxutio. Propofido , Ncccflitudo,
Habiiudo,
l^i^VEnn i>ithpauUtf) . Pcrpcfsio. Itcm , Pcrturbatio.
*insT/w^Solutiq Argumcnti. Idcm c^uQdTefuha, rcf-
ponfio.
1 t|;^K,<4/», InconucnicnS. Incommodum, Abfurdum.
RABBIMICAE, Iip
InMorcNcbuchim,
TOM yikKH4f^ Argumcntatio. Difputatio.
tm) y^fit, Ocfophagus. Gula.
Otl*! ?1 Veradtm^ Vcnul* iuguli.
J^OOt :<s<:uchith, diaphanum, tranfparcns, pcllucidum,vt i
Vitrum.Alids;<4k/k. ^ r > i
TiaTi^/^WjCopula. VcrbtimfubAantiuum,fiuc prono- m
nicn fc<t.i copulans fubic(5lum prxdicato.
^^ai, animai,q. yiucns. Hijuth^ animalitas > animalis
Katici.
yiir\Hijuh, Affirmatio, nccclsitas. ///>W^y»*,Conrcquu-
tio, confcqucntia. Mifpat MebAijcb , propolitio athr-
mans.
p\n -Wf^fK 3 Pars Propofitionis. SclofdHdUnim^ trcs tcr-
nuni fiuc paitcs Piopofitionis. HaluKothatfmijothymth'
yy^f*5partcscfrcniiaJcs & accidcnrari;p.
npl!>n ^'</«iC'<.difrin<3^,diuifio,partitio.Hincdiuifio.
Hecralmh ncccffaria. /f 4/4K,diftinxit.
nc^ fapicntia. Scicnria. r/tirib, Naturalis fi-
uc phyfica. Mtf^;wfi;,politica5£/4k>/>, -Wctaphyfica^di-
uina .
•)0n omer^ Matcria, dicitur & c GraKo hiuli , & Arabico
Elhanndtfar^c^, matcria prima*
pln ^<>k > Conditio , ftatus.
>1p»n^'^K«/XonccptusanimLNotio.hypothcfis,Fiddo.
i. fuppofitio. Abftra(^lio.
le})n ^«f.fcnfus.»5:?in^«/»5fcnfitiuus. Huftmhitfoniim^Cen"
fus cxtcriorcs. Tenimiim^ intcriorcs. Muhxs , fcnfiic , quod
fcnfu pcrcipitur.Obic(5tumfcnfus.
wao Tehd^ Natura, (t^wtf /$, r/t^fc/. Naturalis. T/fcfWi^.>||
Naturalia. Phyfica.
Dyo Trf4w, Rario. iEtiologia.
n33;owrf»4 , argumcntario, Obicdio. T«w , obiicicns»
T<r««, obiccit. Quod aiam fignificatur pcrH/Jc/Sf.
m 10» Iffodoth, Elcmcnta. i
R
tjO TABVLAE
/«,Ens. r«Vrf/»,cns & non cns.
-,n»i^'^> appropriauit. MdVom Mdmhdd, VccoUly locus
proprius & communis.
^ni /^W. fimuljcuius modos quinquc conftituunt, Omul
caufa, tcraporc,loco, gradu, natura.
3 K(Ul, Vniuerfalc.kf/rf//. Idcm. ^e/4/ A4%W,Vniuci-
falclogicum. Jnian CoUt^cns vniucrfalc. B/c/rf/, vniucrfc,
furamatim. . /. 1 . 1
1^3 co J!» , facultas,potentia. Vt Co^h SkU , facultasintd-
lcdiua, Dimioni^U Meddmmey arftimatiua. HdmctUttery
Imaginatiua. Plur. Qohoth, vircs,facultatcs. Cohoth htitt-
viioth, facultates vitalcs. Naphfitothy animalcs» Homrttothy
matcrialcs. Hdr^dftiothyCcnCniux,
nD3 cdmma , quantum, Quantius. Sccunda catc-
goria.
nica cdmmuth , Quantitas. Cammd mithdahbcVy quantitas
continua, MithpdrcdyMunai.ici^^' Cammtfth hdmmtf-
|>4f, Quanticas propofitionis.
^^cd:^dbJACim,Rddiiothco:t^hothyt26oncst2\Cx.
7 ^i, JLo, habitus. Catcgoria Habcrc.q.ipfius,fuum. Alias
Kinidn,
HVi^ Idhuth^ humiditas.
ty^tddothy morcs. Itcm pafsioncs , Affc(5tus. Sic
ahica Ariftotclis, fiuc dc moribus infcribuntur.M/^^<^rff
pcr(bna.
pijtio? Mcdinith Ciuili s, Politica.
I^no Mdhtrthy Quidditas, propria ratio.
flilD Munndh, iuppofitum.
Ai/yp^i^ Propofitio. Mtfpdtefedadi , propofitio Ma-
dilicau, liuc Modalis, Ntmmu , impolsibdis. So/W nt-
gans.Cui
3»«no '"'hditcby affirmans,opponitur.
O^SXnO mahdtfdhtmy fofsilia. Mincralia.
rOPD Mdttdcoth^ Mctalla,q.lVuxiliajUquabllia.
cbntO mithdldth^ Abfolutum.
RABBINtCiC.
npl^^nb MahUVnh^ Qu«flio. Difccptado, Contro-
ucdia.
?fO Min^ SpccicSj^Woi»^fima, Em/ii!ii, mcdia. Tfaroth
jw/w/o/^forma! fpccificap.
laio rnedahbtr^ Racionalis. DifFcrcnria hominis.
nipo w/k»T , Accidcn^. Quintum pra:dicabUc. Cm-
Um^ infcpaiabiic. AYfcrrfi , fcparabiic. Bfw/^rc,pcr ac-
cidcns .
noiD medammey a?ftimaaua { facultas.)
mcytD'»^'^*'*^ Praedicamcntum. Hinc libcr catcgo-
riarum Ariftotclis Maamdrorb , infcribitur.
•^OKOmAiwrfr, Oratio. Mdamdr Co7;er^C\\ic VofeKy On-
tio pcrfc^a,*»rf/^^<V,cnuntiatiua. M<wm4i-/m , prardica-
tioncs. ^ c- ru -cv
ns^^O rneUtfi. Intcrprctacio. e/ft^frM*. Sic Ubcr ArUto-
tclisdcintcrprctacioncinfcribitur. . i j
nfite mo;ii;fffc,dcinonftratio. Apodixis. Quo titulo do-
nanturduolibri Poftcriorum Ariftotcl. dcii$,qu«om-
nino vcrafunt. Mop^rf/,demonftratiuus. Apodidticus.
naio mena^ghed^ Opponcns,contradiccns. Mithndgk^^
oppofitio.
ptpfiO rnap^f^c , fufficicns. Sihha M^/^fc/krtb , caufa fuf-
ficicns.
i^b^CTCWfA^^^^^abftraaumjncgatum a matcna.
aSfOwuf/i^^XCatcgoria) Situs. , . • j-
.no^^'*''',(Catcgoria)Quando.Mrffcc,fingukria,mdi-
uidua^ab abloluto Wthim.
ri^*2f C mrf/-f*', Entitas. Raiio cirenualis.Exiftcntii.
n^D m^ri, bihs. Airfr^ ./3r</i*mm4,bilis llaua.
n-no Mo^^J^^rf , Maior.
inB^ttQ mefc;<f frfjMinor. . r -
J";'^ : Mixtum. Compofitum ^m««« & for-
Ij^ T A B ▼ L ^
raajcxclcmcntis, &c.
hatfi^O Mefichd, Conrccutio.N/w/Sc , fcquitur. q.trahituc
cx , &c.
mdfty forma,ratio. mcftny formalis.
^ 0»naa»^<^"'» 9 Oppofiw. mcna^hed , Opponcns, Con-
tradiccns.
K^ia N<>/?5 fubicdum^q. fuftincns^fcrcns. t^jy^ pra:-
dicatum. Attributum^q.fuftcntatiim.
ie»K^3 »4/1, Elcuatio. Vapor,cxhalatio..
j^^g^ wm«ii,Impoffibilc. Abfurdum.
K^Qj «/mr/4 5 cns.
1PD3 «//^rf^-jEnthymcmajq. abfconditum, quiaimpcrfc-
itus SyllogifmuSjinquo laict vna Ptopolitiouuaj.
|TDi ntj^tuon, cxpcricntia..
^^^nephes, Anima & corpus animatum.
m^» j nitjuath , ars topica, q.Vidoria. ^ic odo libros To ♦
picorum infcribuntjdc iis^quar roagna cx parte vcra funr.
Nitfithi, dialcdicus. Nitphtth , dialc^^ica, q. contentiofa.
& difputatrix.
*cnip*J ndphKutdy Confcqucntia^q.cxitus , cucntus. Id
quod ex alio cffidtur5& clicitur.
f nitfutSy Radius. nitfi^tp hahdmmayVzdij (o\is*
D ^'0 fi^' Gcnus. Su^ elton , gcnusfummum. Emtfihi , in-
tcrmcdium.
[1*130 fi^*^^» Opinio^ •
nao fbbdyCauiA, Ratio. Sihyd homrith ^XcWtulith ^c^m^z
Marcrialis. Tftrith^ formalis. Tdclithy finis. PoaU^ ctfi-
cicns. Md/jfheKethy fufticicnSjContincnscaula- rwcxTixyi.
ue/ubhdby cffedlus.
nbuD fi^i^j proprium, vnum c prsedicabilibus. Pro-
prictas.
ni^DD/^^^^f^^jRcIatio. Catcgoria Rclationis.
fdcham^ conlcn(it> Vndc wtjcdmtm^ in Paulhiph. Sy-
nony ma, Vniuoca.
'lUJ^Dy*/''/'^'*^ Pr^edicatio.
RABBINlCit. 13J
Dl^pfif^dm, Indcfinitum. MifpatSdthjm^ indeEmti^To-
politio. Sethumim hap^dtim^ indcfinitsc particularcs.
P7£»d//'/'«^ analogia^ymi mc/up^ar^ nomenaualogum, vt
Ens.
•mo fif^^r 5 Oppofuit 5 rcfcUit , diruit. S ethdrd , & Sethutd^
contradidio. Mi/patim fHtdrim , propo/itioncs contra-
di(floria*.
nay Dcnfum, opacum.Non tranfinittcns lumcn. ^
ij^rf^^^Nubcs.
n»i Vjj iiurtith^ fpcculatiua. Contcmplans.
Mincia, pultjismctallicus , vcl folsiiius, mctallum
in luis vcnis, nccdum conflarum.
|»t3j; inidr»^ cnSjCncitas. Intdn mefulUl^ cns abftra£lum , nc-
-gatum a matcria. Initdn Ttbhi, cns naturalc.
O^^jj o/4w,Mundus. Vniucrfum,
y '^^«^) Ciufa.Mehutldlj caulatum J.cffcdum.
etfem , fubftaniia. Pdma Csne^od^.^tfmuth , cfTcn'-
tia. Bcdtfmuth^ pcr fc , pcr cffentiajluapte natura. ^tfmitm^
& ^tfmuthiim^ LflTcntialia.
(jloSB/^^^i^/^A^PIuiofophus. Corrupte. Vhilfophu^ ^^hi- %
lolophia.
OOB Modi figurarum, vt Barbara^CcIarcnt.
p pofe^a, complctum, pcrfcdum.
^yif j^or/, Agcns. Categoria Agcrc M/V^rff/jpaticns. Ca-
tcgoria Pari. Podl, a(itus, vi wppodl Idccoah^de potcftatcad
adum. Peuloth 5 opcrationcs , a<Siioncs.
Perat^ Indiuiduum. Perdti^ parcicularis, fingularis.
DlC^fi /'/>/*(w,probabiIitas. iff/?A«r/rfw,probabilc.-
ClCfi f V*'^ 'iTipleXjVC Elcmcnta &: ca:Ium.
^'^^tfedddi^ Modalis, Modifrcata(cnuntiatio.)
X tfemah^ Planta. tfomedh^ Vcgctabiic. ^
f/i^/^A , Rclatio. A/f/f/rfir^W^.Idcm. viitflfdreph ^ rcla-
tum. Sic& appcllatur Catcgoria Rclationis*
\ tfedec 5 ccrtitudo , ncccfsitas , q. luftitia. Illa dcmon*
ftrationis nota, quam Atifto tclcs appellat cx ccrtis &: ve-
Riij
1J4 TABVLifi
ris. Enunciatio Icgitlma &ccrta,Vndc hanc voccm Klm-
hi. Pr. 79. opponit orationi TeipctTixii , cxploratiuae Sc
captiofa?. Itcm vcritas. Opponitur cnim rci cdT^dh^ falfi-
tati. ndkfUmoth r/odccoth, pticmiirar ccrtac U pcrfpicuie.
p nonp /Cf^"Wrf>Prioritas. Prius, cuius quinquc modos
conftituunt, tcmporc, natura, gradujdignitatc^caufa.
noipn ^^Kdctmd , prima propodtio . Syllogifmi Maior#
Pi armilTa, cui opponitur Tokdd^ concluiio,
naop Ketdnnd, Sccunda P; op.Minor.
*»lO'p K/forjCxhalatio , vapor calidus & ficcus, irotfli;-
|i'5p/<r/W4»,habitus.Catcgoria Habcrcficintcrdum di-
citur. Itcm Qyalitas pcrniancns. Ircm afFc^io,q.pof-
fc(sio naturaliSjVi vifuSjCuiopponitur^fei^jpriuatio^vt
carcitas. ^
nifp Kdrje, E5:trcmum,Tcrminus Syllogifmi. Plural, Kff-
fduoth.
rnip /^TcrorfcjEucnta. Contingcnti^
lerip htfu^ Argumcntum. Qna?ftio,vndc nfi?pn ^/^>ar-
gumcntatus cft, arguit, obiccit.M^kySw^Opponcns.
rc?p Kcfth^Qivcus cxlcftis. Iris.
ni»K'^-??'<<'<<'5 Apodixisjdcmonftratio^cuidcns probatio.
Jtddijoth Ghcmurcth^ dcmonfttc tioncs pcrfcdar( a priori.)
hiphil, fcnfit , vndc //drarf/<,fenfio, fcn-
fus adtio.
nfifl") /?c<//^^.<, Confequcns.
D»)"^ /Jo/cw , dcxriptio , dcfinitio ab accidcntibus, vcla
gcncrc ic proprio.
pi pn RdKi^: Tranfparcns,Di.iphannm,corpi!Stranrmit-
tcns lumcn.
V |^3c^/aW,IntcIIc^tiis. y.Hfcdlcrh^ intclliglbi'ia. ymfcdloth
Jttjonoth^ primarnotioncs, fucintcllcdtioncs, J^iaroict|»5r-
m/or/T/ccuQdar,qualcs dicunt c(fcGcomctricas,Arithme^
ticis & Aftronomicas.
^b^Zffi^^^9 ncgans. SoUlhth &: SeliUj n cgado.
r Sutuph^homonymumjAcqmuocu,
OVfim, nomcn < Mufcam^Synonymum, Vniuocum,
V. Mcfuppacjanalogum,
Siwmi. muutio Lbftantiac,vt Ccncratio, vt Cor-
ruptio.
«jtt^ycffcrfjlnflucntia. .
fcintrM^-ffcjhomonymia^aequiuocatio. Sem mejHttdpb^
nomcn homonymum. D^bar yitfma^h , rcs communis,
//omrrMry^^w/^fc.matcriaprima^qua; communiscft qua-
luorclcmcntis. .
ftm:^5«rM/>fc,coopcrator,cocfficicns,conhcicns.
•Ixvn ro4r,forma,aquarc$dcnominatur. hmc r/u»-,m
Pici dcnominarc:mo4r, paronymum,dcnommatum.
Bet6M' , a^u , formalitcr , cui opponiiur , hechoah , po-
tcftatC. r c r
ntS!jnrrf^''^fc,finis,cauIafinaiis. jn • •
ro W4 , conclufio, conrcqucntia,id quod c pnnci-
pio manat. Itcm (p.V*^ ,natura, quaUtas naiurahs, ro/r^
</offc,proprictatcsnaturalcs.
niisn r~ , figura fiuc forma Syllogifmo rum. Cums
modi dicuniurjP^wwi.
mOn technna, Idcm. Dirpofitio, figura, forma.
twnff«4/, hy|.othcfis , conditia. xhquando Copu-
la, vcrbum fabftantiuum, vcl pronomcn copu-
lanifubicaum attributo. Tenaimmithhanehm yViOXX nc-
Gcffaria'.H^k4jImfr;;4//m,SyllogifmihypothcticJ,quibus '
opponuntur 3Yf/i//m/yllo^irmiformalcs.
nyun7"f»«rf,Motus. .
pn rfKf;,roluit,r/r«fi, Tolutio , Tarfrn rcfpondcns. Vt
A/4k/4«,opponcns.
M^f ^f m AttcA , ii<m/>f ^rithmeticA , Geometrkd
^Jironomicd,^c.
•III w^Uulius mcnfis^aut povius lunatio lulij. ^
R iiij
J36
TAB VLifi
' •nK ^f^'^^ Fcbruarius, lunatic fcbniarij.
t!»K J^^^ probauir, dcmonftirauit ArithmcticcvclGco.
mctrice.
ID^Sk ^lac/an, Tranfucrra linca.
onK ^<^»^> Mars. Stclla Martis. Itcm ftclla pokiis antar-
(^icajquxArabice^rfWjAbbcn Ezra Amosj.
•^nK j ^cr. E Grarco vcl Latinocorruptum cft,vt 6r
fequcns.
I filK ofhdn , Circulus, q.rota Ofhdn hammdT^loth^ circuluf
fignorum^Zodiacus. Signifcr. Opfhinhtimmifor^ Acqua-
tor,hammdphris^ horizon , q. fcparans. hacfi hdiiom , mcri*
dianus, q. mcdij dici. lafkr^ rcdus , arquidiftans , pa-
rallelus.
no^^K-^/^^^^/^-cIcfcdtio.EcJipfis, qua? crcbrius//lck«r^,vcl
Viddur,
D'0»VplC ^climim , Climata, quorum dcnominatio cfl:
ha^c,
^Cfki)VQ meroes^Vrimwm,
Cf3tyyi»<<j,(Sycnar)Sccundum.
J ««•nJDDbfeC ^lexandridy Tcnium. ,
^^)^liar, Aprilisjunatio cadcns in Aprilcm & Maium.
b^bn ^Z»/, Auguftus. Lunatio cadcns in Auguftuni &
Scptcmbrem.
n»lK ^''ijei Ico. ^ignum Iconis.
y^iC Erer/i, tcrra.
|O^D^d( afldgnin^A^to\o^u^tJlagninuthy Aftrologia.
e^K «, Ignis.
pfjni{./^ff/A, Angulus.
^\2Bul^0(X obcr. Alias uarhefran^
R A B B 1 N I C 137
nna Bcriah. Axis.dimcticns,circa quam volintur 5ph«ra, *
n!>ina ^«•^^^«/'^jVirgOjfignum virgims.
aa^4^j ^upcrficics.
011 nau^^''^^'^'», Aux,q. cmincntia altitudinis, pun^u ^
iupra ccntrum Ecccntrici maximc a tcrra diftans; Oppo-
ntumaurcm Au^isSephel.
fU^W/,Capricornus. 5ignum Capricorni.
Dni^-^^/V.pyramis conus^q.accruus frugum.
bxhi^^f^^^, 5pharra.
pDp hi^^^^l^^tl KMon, fph^rula. Epicyclus.
«nODi Xremdtrtd , Afithmctica. Abufiuc c Gcomctria
GrfCorum,quanquamanriquinominc ccomctriar xrith-
mcticam contudcrunt. Vndc Euclidcs fcx librospoftc-
fiorcs Tuos^qui funt Arithmcticijfub clcmcniis Gcomctri-
ciscomplcxuscft:.
OUI^-g^^^Wjpifccs.SignumPifcium «j
li^l delt^ aquarius. 5ignum Aquarij.
0^i^^/<<rowj Auftcrvcntus. v
n«3n ^'^cc(Uy muItiplicatio,& Vcrb. rojq /;/cc4 , multi- M
plicauit.
noil-i hdnddfi^ Gcomctria, quam & vocant utleclHth
hammiddii^Sc hammedida, Mehandes , Gcomctra.
VD^^^^n^^^^if^fn-i arqualcs. Winc Baale JHdndaft^ qui pro-
portionibus ftudcnt. Gcomctrar &: pcrfpcdiiui. uo^he^
thim Hdndafttm^ miracula pcrfpc^^iua, & optica.
•>tDn hefir^ fubtrahcrc,cui opponitur e^toin hof^h , ad-
dcrc. iiafdra^ fubtra6tio^ fubdudio.
«)pn neVkeph^ ambitus. Circunfcrcntia. a Radicc laf^aph^
Ao cadcm
Hfipn HdWdpha, Epicyclus , cui aliqoando prarmittitur
Cdi^dl^ q. circulus circuiiionis , fiuc rcuolulionis ^ dicitur
& Gdl^dl katon, 01 biculus.
•nwi yeaddr^ fccundus Fcbruarius, McnfisEmbolifmi-j
cus, fiucinccrcalaris, (crdo quoquc anno U. inccrdum
fccundo.
S
,•8 T A B V L AE
.ErtiOwfP-.fecuiidus^Mattius. Idem menfis cmbolifmi-
Ss,quil"upri. Nam vctcrcs Hcbrari mcnfcra intcrcala-
tcm nunc hoc nunc illo modo appellant. Ncc rcfcrt , cu
ttlisannusfitpcrpctuotrcdccira menlium.
_-.-,.Oc»<,/a«fm(8i inuctcrafcetis) Vocabulu notano-
rom confiaum c Leuitici 16. ad rcpracfentancum Anih-
mctice annos 851 .Cuiufmodi Arithmctici multa e Uiblui
dccetpunt &: tingunt memoris caufa.
» 111 ^ojr.pir.Opponitur numero»i>fcMrf,impan.
m>A/4t4 , angulus reftus , Hoddd , acums , l^,r»*hjtb,
obtufus>
**Virrcgulatis. MAi/^cfc -m^o^ motus irregulans..
,«;/«,,circulus.Hincfc»5 fc.^./.,circulusaraicus,q.plau-
ftVaUt Hryfcfc fc4;./,.antaraicus, k4«».ffc«j4 , linca cic-
^»t5Dn n03n kocmaih hammiffxr, ArithmctiGa. auan»
S vocant^.r.u, & fc<,c«4rfc hMon, facnt.am
5SucTm7o^ior>isconccntuum^«!lu.^
pellant N.ghini, S£ m»/-.c, vocabulo e Gra:cis vcl Lanms
Hocmlth o.530n Wc.«fc,m, xftronomina,q.fcicnti«
Ht"rhn,V,on*-'«'f;^'*.Aftrologia,jfcie^^^^^^^^^
ftrotum,fignorumvc cxleftium, quam «idcm vocant.
Hocmath n-iraunn hsttishorttK fraftionum. Algebra.
turapudAtith. multiplicationi..
R A BB I N X C AE.
f^cn hdmmd^ fol. Aliquando wcrcurius, Mcrcurij ftclla > vt
apud Abbcn Ezra £Xo.ao.
1lD»n ''i/*^ fubtradtio. Vcrb. uijjer^ fubtraxit.
Q^n ^^'^•i n?i^AS,x(lus.
«l^iin^^o^^fp^^Autumnus Intcrdum Bruma.
^rff/J/"?;^*/, fcniicirculus,q. dimidium circuli.
^^^•Sn^esbon^ Computum , fuppuutio.
\W^n A«>rf«,Oaobcr, lunatio O^obris. Idcm quod
marhesydn^cx: Apaecrcfin.
nao lebeth , Dcccmbcr, lunatio Dcccmbris. ^
0^,0 Trf/c, Arics,Signum Arictis.
&: nc' ^ Occidcns, q. marc. quoniam ma- |
rcmcditcrrancum cft ab occafu tcriae fanaa:,a quafu-
muntur in fcriptura mundi fitus.
OD 1«^^' m4rKC<,,ccccntricus5q,cxicns ccnuum,
cui opponitur, n W
n«^t uircah^ luna,quaf & icbana a candorc.
3313 Coci<6 5 ftcUa in gcncrc , pcr attributioncm Mcr- ^
curius« ^
Cochthclcchtth^M\x crraticx. Planctae,alias
Sibdathmcftrcrim, q. fcptc miniftranics. Coch(bcfcb€thy(kcU
ix fixar,q.fe(rionis,vcl quietis.
Mn5 cdddur, fphxra. globus. Cxlum.
Vbo^ k«/fw, Noucmbcr,lunttio Noucmbiis.
ntD , Quantum, Quantitas. Vndc Camma Mtth-
dabbek^ quantitas continua.Af/>fc/>'<rr«/,difiun^a.C4w»i*ffc.
Quantitas. Vnum e prardic.
ncO Kippd, conucxitas catlorum, fublunaria. Carlos ipfos
cxponit Elias.
3^3 f4rMt,Mcrc4Jrius , ftclla Mcrcurij, quia(vt auit)pr«-
cft do^^rinar a: fcripturap.
/ftrfwxtj luna dicitur & larcah. y
rmo>S limmttdith^ iiJiMtdii. Ats mathcmatica.
tlDt!? i'^h xcUpfis, q. pcrcuirioGuminamu.i. foUs vcl U-
S ij
R A B B I N 1 C i«, 135
13*10 ''»*<>'kq;,,Ccntrum^ Jcm quod priu$.
ni^^rr^D niarkesyan, Oaobcr,lunatio Octobris.
D»^1pno '«'<>'ko/;/ , McrcuriuSj d quo AUrVMrU , acgcntum
viuum^quod argcnro viuo pri?iic.
1 W1D wj^^^w/j j tardus motus»
t:^^Wo^^HI<tf^ triangulum.
jano merubbd^ quadratuiTU
a;ii»f^k^,auftcr, i
nju «'^^'^^ ) Vcnus. ftclla vcncris. i fplcndorc.
f 1n3 '»^/^*r/jVi;lox motus*
noi3 ««^^',circulus dcFcrcns caput & caudam draconis,
q. dcclinans.
Ido »{/^», MartidS mcnfis lunaris arquino^tij Vcris.
r>»nOa necohith , parallclus, i£'.|uidiiians, fub./;/^«/<i, cir-
cuUis.
ay3»'(/^,rcdus fuitjVndc^^rttfiW nitfebeth,kv\gM\usic^\)s^
n*np3 neKud(Uj pun(5tum. nekudjuh hdnHocdh,zca'nhjC^, op-
pofitum. Aliaswr/Jwt/^/.ufcArfWjVcrticalc.
^2)3 /o^f dcFcrcns/ub. Ofhdn^ circulu ^
iDy^^j^nrnn^^»
pD/r</c«,Polus,q.incus,yfi/d«/w, PoJi. Abbcn Ezra xmos
5. 7yf/»fco«/, polus ardticus, S^den D^re/w/ , Polus au-
flralis, (iuc antar^icus..
btPD M'^> ftclla propinqua polo antardkico habcns cir-
cu (cftcllulas fcptctrionali hcmifph«rioincognitas.Ibid.
Abbcn. Edom alias.
X\W f^^^y Moius. lunatio Mai/»
DOCD fmmttntm^Ct^iu^ nota: Arichmcticar^Hinc Simma-
pim mdutm ^noix Indica:dcccm,quibus hodicin numc-
rando vtimur^cum Oricntc pcnc &Occidcntc. Vcrl^.
Simman fignauit.
jj3*^D/4rr^, Canccrjfignum Cancri»
f\^\f]^ftdMtth^ hybcrnuin. SrMWjhycms.
0»!yj dbim^ nubcs. . V
tbbdr^ iatcrcalauic.iWn^^intcrcalatiojEmbolirmos.-
. S iii
RABINICAI.
atjip korrt, Polus,q. caput & cardo alicuiusixi. Sumitur
pro Axc apud kimhi in Qi^adriga Ezechiclis.
10>p ^<^f<^^> diamcLcr^k/rr^', Idcin. AuLirful? kot<r , Scmi-
diamctcj,
^»»p Idits^ 3efta5,aliquando Vcr. hinc kaictfi, Afti-
uus.
nyp k4fy?,tropicus.Hinc katfikdittp, tropicus a?ftiuus,
iiuc Cancri. 5ff4«/,hybcinu>, fiucCapricornij q. tcr-
minus.
r »D ^fi^^y Sagittarius,q. Arcus. Arcitcnens.Itcm,arcus,
fc^mcntum circuli.
>-f/;/ii<,quadratum: mcrubba, rdhudh.idcm. ^
ann ^-o/^^t, latitudo. N/>/M^.latus. Obtufus,dcanguio
obtufo.
ntiKT rddijd^ folftitium. kf/"^r/If/^ aeftiuum. Setduith, hy-
bcrnum.
nin 5 fpatium j inicrualluro, diftantia.
O»'!»'^, ftidium.
y^p^ rdVid firmamcntum. Ca:lumftcllatuni. Aliquando
ca?lum quodlibct. Spharra.
13 «KC? D»a31^ primum mobilc,q. carcnsftcllis.
j^^a^yi^Mrfjhcbdomada. ^ tff
i^ntp fdhbetdi, ftclla Saturni,q.Sabbatica.
Hy^/chdt^ Ianuarius,lunatio lanuarij.
^y^^^fehdrim.fz^aioiics. Numcri fraai.
f,,^ yii<r,«qualis.krf»# /4i«rMincaxqaalis. 1. Acqumo^tu»
lis. Ophdft fdue.circulus conccntsicus.
ll^y^y-^Taurus. Signumtauri.
no» j<ff/<^,fupcrfi4;ics,q. cxpanfio.
CpnD ffhakim^ ACthcra.
Xy^Qtofdhd^hoXZ.
bBo/^pAf/^oppofitum augis, cui interdum fubinngitBt
/r<.m.q.humiliot altitudo planetf . Contf a cot-A, aux.
^tofiff'**- Influcnu» > & Vcrb. in hiph. , in-
fluxit.. . ....
■« Suij.
INDBX LTBRORVM RABBINICO-
SDITORVM, Q^I AD MEAM
notiriam pcrucncrunt,
bsy 0'iK^j;l yaiK. Vfginti quatuor(Iibri Scriptur*)ma-
gni i. cum commcntariis prxfcrtim R. Sclomo Iarhi,&
R. Abraham, Abbcn Ezra,Targhum Chaldaica,Mafora
maiorc&minorc.
Vtp 3*;)Oi;i3>3i« . Biblia minora.i.fi.ic fupcriQribus c6-
mcniariis, minorc forma.
OU*inoy Dcn^ Pcntarcndium cum Tdr^humXiuc ChsL^
dcaintcrprctationc Onkdos.
fom 13 HDD , R . Mofc F. Nahaman.
VD^i p nS-i,R.LcuiF.Gerfon.
•pn2f« no>D R. Sclomo luacidcs.
M1>'30 :^cn Q]j ri2i> Rabb th, cum quinquc volumini*
hu>.Jidbbor/?^vocint Berefchie RMa^ q. Gcnciismagna(i.
fufius cxpIicara)5fwtff/;/?4664,q.Exodus magna^&c.fi»^»-
tjHeyolumina ^ Cantica, Eccldiaftcm, Ruih, Thtcnos,
Eftcr,royfticc cxpofita.
Hon •inx f/^^or hxmmor , Fafciculus Myrrhar ^ R.
Abraham.
Kn^Oo 'wfc^/yr^, Commcntarius quidaminExodura.
«•^SDA/^^J^^^^^jinlcgc.
p fiphre, in lcgcm. Aliquando citatur , Siphr£ midrdftm,
q. libriallcgoriarum.
noin:n Tanhumdjaliaso-jDV^^^^^^^w^f^f^/jq docct me.
Com.inlcgcm.
T\M^hv^Z^ff^lforh^ commcntarij alij in lcgcm.
*<np»DD P^f^f^i in lcgcm.
t^ipiniRJii^tuni.
^nx* T^^p*J Akdath Ifaac,q. ligatio Ifaac
nj&on n35lo Quadriga Mi<hfe.
ItnS Behutjai.
nnSin R. Ifaac Caru in Pcntatcuchum.
bKopKl rakanac
14^ TABVLAB
*init :^oir,1ibcr cabbalicus R. Simcon Bcti lohai.
Qp^u4/k«r, in tota biblia,
^fcilS^ ^lloMi^rasSamucIis.
iS^DD*llO Miclias Miflc.i.ProucpbiorumSala.
MSdh C^ain Gcnus Pcntatcuchi.
DixnDciionun Syaaipy»'^ > la^icob authorordi*
num, & numcrationum Cabbalicaruni.
rilC^A^fi Parpharaoth,colicdio rcrum rubtiliunK
tnnon»*?iC->R.^^»*5 Oiicmalis.
S>Q OD n^D^-X Allcgoriar R. Scmtob.
m inn «i>n*3 Naphtuhfupcr lcgcm.
n-^innbvniiy t3.^ AbbcnEzrafupcrlcgcm.
blS^O m/c/;/o/,Gramma(icum opus R. Daui4 icImhL
t^D^V R^ciiccs, icxicum ciufdcm.
CpnpnG :ammatic«varioium.
01341 naDO M/lc«f,(q.pcculium)Abram.
IDilino McthHrghcman^ lcxicon Chaldaicum Eliar»
tJJIO SniicTcntoriumconucntts.
^«i:oy n^isno Mahbcrcih Emmanuclis.
l^o^^K Elim61cch,
i^j^^pj^p Concordanti;:e R. Nathan.
i^33-^\o^nTalmud Babylonium.
loV^n^^^^oSn TaimudHicrofolymitflnum.
Ocuius lacob , collcdtaucorum Talmud pa:s
prior.
aipy» n^ Domus lacob, pars poflcrior.
Vtb^ 31 Ri»^ Alphcs Epitomifta Talmud.
C^DDn^iy» cdlorum^K» Mcir. dc naturali hidoria
animaUum,mincralium,Mctcororum,&c.
Iia'»0*13 ns^ D^a*! Hdhhcnu Mo/c bdriAAUinon, Epitomc
Talmudlinjgua purc Hcbraica.
•jny */^mc^lcxiconTalmudiciim R.Nathan. ^
0'3133nil0 T^fore wWA/m,q.Do^tor dubiorum c R. Mo-
fcAcgyptio.
B3?n mon^O mHhxmoth .t^tf«4/,q.Pf «lia domini c R.Lcui
RABBINICAE. I47
Gcrfonis F. contra gcntcs.
nns^^^^^T^c R- ludalcuitadcconucrfionc Rcgis Ctzar,
n^OICjyxi I^osuntafta^C[.ciput fidci.
milDX '^BO^^p^^*' EmHnothj q.libcr vcritatum.
D^py ^'kk4r/w,q. radiccSjVidctur cfTc R. lofcph Albo dc
articulisfidci.
n:i::X -^*!! t/crfcfc emuna^ q.viavcritatis.
0»cy 'iiK orhdmmim^ q. luxpopulorum,c R.Abdia. Spc-
cics Phyficsp.
Ouy i^xo'*^'"»*/'»'^^-^"^ paupcrum.
^•^'Sff^fiD Se^harittfird ^ libcr formationis Abrahamau-
^rc,
miitipys^ Sddrcordy Portar lucis, libcr cabbalicus.
n3*lj;0 mcurcchfth elahHth^ q. Ordinatio diuini^
catis.
f lOn n^»o MiUthhdggdijHts,
O^iOfiO mao M/^'^4/-m//>/>f»/mV«,q.EIc(aiopr«gcmmii^:
10»n 'IfiD fel^erhdijafar^ q. libcr rc(^ c R.Tara*
11j;»i^fcO»p'>ft/'"^kf' -«. £//q;c>'.
nnnD IDD y^/^^f^^kfr/Vfcwf^^jUbcrdercpudus.
ra><n^?ni'^^*<'*'^*'^^o'''/^» hacrcditas Patrum.
nODOn CyD^l'» pef^uihammifitijotlfy CXpofitio contcxtuum
Talmudicorum.
na^pi; 1 rvniiC othiotb /?. Akibay litcrar R. Akiba.
*a»n ^''^^^ lcxicon Rabbinicum Eliip.
imsn '^fiD /fffcf^-^^^^^^^w^libcrEic^ltiEliarCdcrcGram-
matica.)
ISDOn "140 fepherh^mmi/pary Arithmciica.
Tll^ onDC mi6lam Udautd*
tD*11C»i? /^»//mmw<//m,q.linguado<5lorum.
nai^n n Sdoretefetba^K. lona dc pocnitcntia.
•Utn^')^ Per/fc«^jfi<^o»5frudhjslabotis.
jjjj,^ .^^pye jo.c/dw,Chronicon,q.ordo fa?culi.
0 ^ ^ n b^^^^^^^ oUm, q. I tin cra f«eculi.
T i/
f4i TABVLAE
0^»n bddUhaiim. E^idoh animanti&.
D^^}^ iSefO'»"^' ySM<//Wjparaboia:vulpium.
tDimpn ^^n^fshdiyhakkddmoni^^roucAh antiquorum.
O^COnij;»/^^ hdjfamaimyq, porta ca?lorum.
•iMjnnbDfa meUch yehdnna:i^r yFilius rcgis & Naza-
OpiJ» nhVlH toUhath /<wcofc,q. Vcrmis lacob. (rcus.
^lOJn t*)^^ faarehd^hemul,^onx rctributionis.
|tp^i3 n niVDD ^^^^^^^ Beniamin , Iciiicradum R. Bc -
niamin.
O^^llfi n5DD ntalpcheth />«r/m,tra6latus dc fcfto Phurira.
i^^l^ nt13^ ^^ocLdth hdlleMydc minidcrio Lcuitarum.
Oa^nn^lik^ ^^hereth harambam. E^idoh R.Mofc bcn M»-
icmondc Aflrologia.
0»ptlxn Din^»^'^''^^^^/^^'^'''*»^^^"™*^"^^™^^»^
003 itjjowtfwj^w^rfwww^fonshortorum.
•1133 kfto^/f/oi^/w^q.Gloria Dci.
K*l»0 ^^^'«-'^"'^jScntcntia: Bcn-Siraf.
D^toi^li^a^lK 'K^l R.Sclomo larhij in i^.lib.Biblicos^
O^Stn j;^*i^*Sclomo Ataiain Pfalmos.
♦31D»D >«4/>mo«/,Epitomc Talmud c /J. MofcMaicmonci, .
fiucF.Maicmon,
j^^i^ig^ feder tephilloth firdo prccum.GcnusBrcuiarij. .
•lltnD ntahT^y Gcnus Brcuiarij..
|Wn j^^^Q^^i^^hethiggaion^zn logica c R.Simcon.
b^aDOn no^n ^ocmath hak^cabim ^Aihonomil.
g^Ctont^^^T\^^^'^'^^^'*Jf^'^'''*^ Sphcra c R.Abrahambc-
aia.
•iBDDn nD«Vo mclfcheth hammiffor, Afithmcticaj c R. Elia
Oricntali.
inn ruahhahen^Vhy^xcx^^KAo^c^h Tibbon;
tpai3p c4/>i#f««k/5q.Modius pur« farina-jR.quidaminPro»
ucrbia.
X^h^colbo , libcr cxplicansomncs ritus Eccicfiafticos lu-
dxorum.
Dcficcret tcirpus & ch«aa cuwncrarMli» variii librij Eliat ,R.IchuJaBcnbil-
ham R.Iofcph btnhi, filiorum cius,R.Mof<f & K. Dauid) K.Saadiz, K. Abra*
ham bcn pari|M, iUMofc Cccundcnfii & aliorumJHis intcrim Ytcrc,& Valc.
^49
LIBELLVS DE METRIS HE-
braicis c Grammatica R.Dauidis Ichaixj cuius
infcriptio, on)c\ G. Gcncbrardo Profcfforc
Rc^o intcrprccc.
De dcjimtionc catmif/i(y Cap.
VI VS C E artis pcriti dcfinierut * carmen • CaHiinm
orationem ilJuftrcm partibus inuiccm con-
|ncxam,quxaudoris rcntcnriam declarat vcr-
bis brcuibus,fuauibus & libratis. Alij clfc di-
xcrunt vcrba copulata^quorum coniun^f/o proportionc,
clcgantiam/ inftitutum &c pondus complc^itur. » c
Harum duarumdefinitionum proporitumidcmcft,
cxplicatio talis.In dodrina poctication fatis c(l vti lingua
grammatica,vt iit in rcliquis fcrmonibus quimcntcm di-
ccntis cxplicant/cd pra^tcrcalocutio cffc dcbct cleganS)
dulcis & coiiipcndiofa: nccid tantum,vcrumcriamiibra-
ri quodam pondcrc. Ncmpc debcmus appcdcrc vniucr-
(as cius " vocalcsjtampcrfcdas quam impcrfedas , atquc* m»/;o»«.
in * vno pocmatis vcrfu totidcm poncrc quot in altcro, vm Jom»,
prstcrea darc opcram , vt vocales zqualcs fint in prima
vcrfiis dimidiati partCjiis qua? in altcra fucccdunt,qucm'
admodum poflea intelligcs. dcniqucclaborandum in co
cft ^vt motio vltiina ouiuflibct vcrfus cjonftct litcris (Imi-* suuIm.
liter de(incntibuS)quod apud eos appcllatur rhy thmus,&
dementa huiurmodilitcra? rhythmica?.£xcmplicaufa, (!<
pofucris in finc i.vcrfus if^j^^^fo», guttur , altcrum claiH
dcs vocc \)^^ydrotfy^TCij rertium di^onc ^y^rx* ^*ron,\xz^.
vclfimiIi,quoufquc cundtos pocmatis vcrfus fyllaba|i%.
>v»,terminaaeris.Habcsharum dcHnitionum expofitio^
ncm^iam intclligcns c priorclib.de Dcmonftratione,cu*
■ ■ ■ • • •
150 POITICA.
iurnam gcncris fint dcfinitioncs har, 5c an dcfinitioncs ap-
pcllari dcbcanc.
Dff nominihus in quihus confintiut qui dc hdc drtcfcrtpJirtXdfAU
P
O R RO nominadcquibusconfcnfcrcaudloresartis
huius funt hxcMotioJathcgjDcicthj Sogl#r , Baith
(fti Vcrlus^PaluCjCarmcn.Carmcn fimplcx^mixtum, nc-
xum,rhythmicum,inci(um3toicrabiJc ,aptum,illuftrc: dc
quibus omiiibus ordinc & Joco dicam.
lamnoftimotioncmapud fcriptorcs lingua? huius ap-
pcllari omncm Jiceram qua? notata fucrit vno fcptcm Rc-
gum,quorum nomcnclaturas &: rationcmintciligis.
Iathedautcmdiciturquodlibctichcuamobilc,vbiprar-
tcrcaaliqtuniotfbnumacccdit^qualis cftdidtio nopshc
nior.illam cnim &: fimilcm vocant lathcd q.c!auum mc-
phoricc.Quod fi tcrtia motio fcu fyllabajVt in 0'*^ ^^, ghc
uarim,adfucritjdiccs clTc c6po(:tam e lathcd &:mocione.
Ncc rcfcrc sinrnc liccrx lathcd binj^an tcrnf ,vci quaccr-
naj,mod6 non odiiciatur pundu ad fchcuaj& motioncm
quic fuhfcquitur. Quo fit vt didiio fiuc qua? dua-
bus; ^33 quar tribus : "^lDp , qu^ quatuor lircris con-
ftat,apud cos ciufdcm finc pondcris.Piftcrca pcrfpcdum
habcs litcra.cum ancillatur vocabulis inchoatis ab vna cx
litcris B|o^3 loco fchcuar quo norari propric dcbuir, affid
fUrcc.Itaquctumhuiusfurcciudiciumidcm omninocrit
atquc fchcuiP , adco vt qualibct motionc comitc vocctur
fimiiitcrlathcd, Nam apudcos p. riaiuntharc duo ^3*1}
P4i«/# <f/i- & ^*^?^. Caucautcm nc faiiaris in furcc litcra? ^ fubcuntc
ttrinvem- vicc pudli hiric,vc cft furccin nominc1?^^7^-^l^"d cnim
tidno. no fufficitur in locufchcuar,vt pcr tc intcl!igis,ncc abfquc
crtorccxillocoficcrcpotcslathcd. Prartcrcavt iatcncs,
gutturalcs !itcr« qua? fignanturfchcua &paihah , aut h?i-
tcph icgol, vcl hatcph camcs , cum notari fchcua fimplici .
cas,nifi gutturalcs c(rcnt,oportcret,confticuunt ob candc
caufam lathcd cx illo fchcua compofito,ob qua c fimplici
faccrcnt. Ita^cnoniT.in''smotioncsvocu '^fj? ycritM,
r
t
*? ¥ » ^ . Cs inprmitxi , a ppcUatur lathci c^uim fupcrio-
rum. Similitcrapiid cos pcrindc didbioncs D»iiaK >m>4-
t«5D»n33?/«^i,onoiJ (//<5?rf , habcntur copofitx e lathcd
& motion c,atquc f upra 0033 \iri,
Dclcth vcro appcUatur prima pars vcrfus rhythmici qui
diuirusdimidiaturquccft.Soghcr,altcra cft pars.Haecau-
tcm duo fimul,ncmpe Dclcth prior & Soghcr coniundaj.
appcIlaiturBaitriiiucvcrrus.ExcmpIum cftoid quodcc-
unit pocta Hai bcata? mcmoriar.
Audi voccm mcam,quj audit vocc5>
£i Dcus (]uircc pispicccs.
Hircnimpriorpars Iincx,vocaturDclcth,poftcriorvc
rOjSogher.totum autcm fimuljhoc cft,intcgrum difticho
fcu liiiea dicitur Baiih. At vocat pafuc carmcn in quo funt
Battim pauciorcs deccm q.Epigramma vbi cnim luntdc-
ccm numcro aurctiam plurcs,habctur Sira & Carmcn.
Carmen {implcx,id appcllatur in quo nuUum cft fchcua
mobilc,cundis didtionibus cius motionu aliqua conftan-
tibus,vtiIludquodcondidit R.Salomonfilius Gcbiroiis»
, •-133 03DMnVfina
:^?1")K^10D^»n30
I V • t « • .
In orationc mca pro&. ict honoo.Iiica cnin «iiiccc rcftitudincm & innoi-
ccnuam^
Ccrte vidcs nullum effc fchcua mobilc in aCqua harum
vocum»
C rmen mixtum iJIudcft , quod partim lethcdoth &
quanitmbis,partimmotionibus &. tanquafpondciscon-
ftat,vt in maxima carminum partc cucnit. Excplum paii-
lo antc attu'imus cpoctaHai, hoc cxordio ^^VpypC''
VWi>*cf#w menm, In co cnini cernuDtur &: Iathcd,& mo-
tioncs.CcCtcrum poftca intclligcs dc quona Ht carminuni
gcnere.namillarum multipliccs runtformse.
Carmcn ncxum^in quo non alibi rcpcriturlitcra rhycK*
T iiij
POETICA.
mica quam in finibus fingularu BattHim Guc vcrfuuro , vt
fcrc fit. Rhymicum autcm, in quo litcra rhythmica ctiani
in finibus fingulorum mcmbrorum vcrfiis dimidiati poni-
tur,qualccanitura R.Abrah.AbbcnEzra^inli.x^ioiiD»*
^^i"in K^o !?bn . n»::^fcci nnbt
" * * « - . I » V
• •• ^»\» -
Vnus abfquc principio,cuius gloria vniucrilus pJcna cft,i» ccttc cclebratur ore
cumfquc ad mdicandum cum.
& jta in iingulis battim atquc vcrfibus.
fid€ mn (Prajtcrcacarmcnrhyihmicumdiciturillud inquoin-
fimtverbd eft rhyihmus pcculiarisin finc Dcleth , &rhyihmusalius
-^if^^t*' in Sogher,quilc eftcarmcn ij.in capitibus pocticis Eli^ .)
CarmcincifumjVocaturidincuius Battimautvcrfibus
incitamultafunt^&rin finccuiuflibctincifiliterarhythmi-
ca,cuiufinodi confccit filius Gcbirolis.
•n:u' nkoa n^T mvo '3^> ito»
W - I - 4 • . V -1 - • • I
, Scnia o cor matm rcrponfumjcfto vchcmcutcr a/fli^tum. ]
0 vertfum Mctuc Dcum JSc numcra rc* cius zquas . '*
* fT4rra. £ft autcm animaducrtcduml.tcram rhythmicam, mo-
^^^* do.vnam cflc,modo duasjmodo trcs. Vcrbi caufa dxi po-,
^'^F''- tcritinfincprimirhythmi "iia y^//r4r/V^,ina!tcriusnonj
bus omnibus litcra rhy thmum cfticiat. Talc aurcm car-
TelerMe, mcn a poctisappellatur ToIcrabilc,hcmpcquia intcr rcli-
quas carminum (^ccics fcrri potcft,ctia li non vfquc adco
litcIcgas.QuDd fi du«li:c:*cfimilcs &: mobilcs rhythrtiu
jiptimh, claudant^tunccxiftitcarmcn Aptumnominc. Pcrpctuo
cniminjcanticisaudituicoucnicr.tilniscxiftcrc dcbcntli-
tcrardua?fimilcsadcuiurqr.c rhytliniifincrvt quadoquis
dicitin primo rhythmo n>t2C??o*y?^<//ff,irt aItcro*l'^Oi<^
<//crWtf,in^crtio «^cow/>/i«<iW>i Jn quoruomniura
finibus litcrar mobilcs Ibnt p & -^.Cum autcm trcs confo-
nantcsplane fimilcs fine aliculus rhyhmi rcrminanr,tum
cfficirurc.irmcn cuillluftris nome cft,vt fi fitin finc vnius
^^*)?! >frfc4.in alterius D'*\3J >/«, tcrtij vcro Dn3p/f-
fttlchra, Huiufmodiautc raro vfuucnit^ ^ no nifi jn paucis
Battim
POETICA. rj-^
Battimfiuc vcrfibus. Contraquod Aptum nuncupatur,
frcqucs cft admodum.Nam Tolcrabilc non fcrtur aprjc-
Aantibus poctis.
Infupcr obfcruandumcft quafJam cfTc litcras pronun-
ciationc finitimasj&rvulgunijqui carum prolationcra non
■didinguit , cxiflimarc fc cx illis carmcn rhy thmicum cffi-
<:erepofic. Atqui hiccrrorcftmaximus apudartis huius
pcritos.No cnim apud cos tolcratur qui in rhy thmo vno
ponit T\2D ubernaculum pcrj, in altcro nglif an^uflU
pcr p : ncc qui in primo HSfOrf^^w^^Wjpcr ^altcro vcro
nDD rMMr/o 5 pcrofcrtur tamcn incis qui cxcrcitatiflimi
luntinprofcrcndo,pundtorQ vocalium^intcrqu^magna
d pronuciationis afjtinitas,vt funt holcm & furcCjpennu-
tatio^adeo, vtliccatfcribcrc in vno rhythmo jnnnfA,-4-
r^rww^pcr furca:dcindcin altcro, rwy^I^cxcindes^cMm ho-
Icm.Nobis vero qui vcrfarinon fumus in exada haru mo
tiohum pronunciationcjimmo vcro apud quos carum fo-
nus eft maxime difcrcpans , non licct ita agcre. Scd quo-
niam iam tcncs omnium attributorum dc quibus confcn-
tiunt audorcs artis huius rationcm,tran{camus ad carmi-
num fpccics.
Vtgcnerihw Carmlnnm, Ca^,
Genera dcquibusintcrfccoucniunt fcriptorcsartis
pocticx^quibufquc canuntjfunt plurima. Primum corum
«ft Simplcx : cuius nominis caufa cft , quod carcat fchcua
mobiIi.qua|ccmoduIatuscftinfignisiIlcR.DauidAbbcn
Ichaiffinlibrumjcuititulus n*i1D Dodlor.
O fcDccm homincm qui audic inc,& inuigilat ad forc? mcas qttocidie.
Similitcr R . Mofcs Bcn Maimonis in librum qucm , ap-
pcllauit Do<^orcm pcrplcxorum.
V
Iji^ lEHAIA^
KotitU mci contendic adducere ad viam Rcdicudmis^ 2d fterncndum paui-
mcntum.
Altcrum componitur minima compofitionc , ncmpc c
iathcd&quatuor motionibus. quoin gcncrc cccinitR.
Abraham Abbcn Ezra.
»" «"1, I .Tt
Fuca abfhilitrolxir mcum,& curbauic cogitationcm mcam
Pouiicquc o$ mcum & Imguam caccnis vinfta.
Ex codcm gcnerciliud cft^quod rupia eR.Sclomonc fi-
lio Gcbirolis produximus.
'*•"*• *
CufUdicor Bnemn,rerponrum.
Tcrtium conftat iathed & quatuor motionibus , iathcd
&duplici motioQc.Hoc mctro cditu^cd libcr^*))^;^) ^rj^
SiclusfaniS^itatis. *
• itOn ♦{! !?« DM
n^BKD D^jnnmiyp
Kominc Dei viul loqucla lingux noftrar,
Dum adhuc cA rpiritut vitx in naribus noflris.
Similc condiditR.AbialiamAbbcnEzra.
t !?:n5 0iiDi'K'iF5»*3Qfi:?
In eleuationc fpnjfrar (quac) vcrticur in orbcm.
Komcn cuum mnoccrcic umcndum atquciniigne.
Quartumconliciturcxiathcd, duabus motionibus^
cx iathcdfic duabus motionibus , c iathcd&motipnc.
Qua forma R. Abraham Bcdrafis in fuo Limmudim.
Tua cft d domine in Ipnxris domicjlij
Xlagnitudo,non cxcollam ce in vcxillo meo.
£ qualpccicfimiHtcrcft prccatio hxc, ^^)p yony^^di
yoccm mcdm.ham^^byo^ ^??'?^^ l^c itJiccs me/ccnMkm
ZEHAIit I5J
jrrAUdricdttonemmcttm. Et/n^^«n-^3 Dominc corX
ts omne defiderium meUm,
Quincuai condat iathed & cluabusmotlonibus,iathcd
& duabus motionibus. Quo modo dcprccationcm vnam
K.Sclomonbcn Gcbirolis conicriplit hoc cxordio.
Bcacdidus (Is 6 Dctu mundi <ionunacor
Orc vniucrfx orbis crcaturx.
Dcquafpccic cft
A<i tc Dcus mi appccitio mcn
Itcm dcprccatio, *:|)?0 O/^i? plk} Dominsu mundi
qutre^nat.dCilh.
Scxcumjciaihcdj&rmotionc^iathcdj&duabusmotio-
nibuSjiathcd &c motionc^iathed &:duabus moiionibus,vt
illud quod dccantauit R. Abrahamus Abbcn Ezra: fa:Iids
rccordationis.
In nominc Dciqui rorinauic,8c in cuius vcrbis poccnda incd,
Or<iinauit& formautc cunfta atquc abfoluit opcra fua.
Hac dimcfioncR.Salomon fijius Gcbirolis compofulc
prcccm in hxc vcrba.
VcrcBciis vchcads tu (ci^ & fi non vidcrim tc.
Ar ccrcc mukitudinc bonicatis cux omni ccm^)ore In cc fpcrauJ.
ScptimumjC iathcd & motionc^iathcd 8c motionCj&: i-
ta ad fincm vfquc , vt quod mcditatus cft filius Gcbirolis,
cum dixit^
.i'^'» ».i>.i •»»»
:nDt>ei nnfia • tsVo^^ mnkc
»••» .1-» 1 ' n
Laudcm palato mco & carmcn pro modulo mco
Kccitabo rcgi mco in limorc & ucmorc
V
1^6 lEHAIAS
QiK) mctro cft illud,
t.i «--T
Quxram congregationcm mcan>)& admodum aftlicuo.
ViTitabo manUoncm mcam,& multa dcfolatio.
Odkauura^e motionc & iathcd,duabus motionibus , &:
iathcd atqucmotionCjidquciuxta normam quam fcquu-
tus cft R.Salomon filius Gcbirolis , cum dcploraict mor-
tcmmagiftrinoftriHaicclcbrisviri, cuius bcncdi^^a rc-
corddtio.
:njnfp b'2 n-jaaw^Pi
Excifum eft cornu dcriciarum
Ipfum prmccpi vnjucrlar prouinciaf.
Cuiufmodi ctiam fudit R. Abrahara bcn Ezr«e,hoc
principio.
Cunfti,quorum opcra valid3,&c
Nonum c duabus motionibus,iathcd,duabus motioni-
bus, duabus rurfura motionibus & iathcd , atquc duabus
motionibus.Talc codidit fapies illc R.Ichuda bcn Ichaic.
^ Ad Deum qui procrcauitomncm rcm qux condira cft.
'On/to. Antiquumabfqucfocictatc^adcum conucrfio mca.
Hoc modo cccinit R.Salomoa ^C7ij3K inST
Diluculo quxram tc,& alia plcraquc.
Dccimum c gcmina motionc,iathcd atquc duabusmo-
tionibuSjRurfum c duabus motionibuSjiathcd dc motio-
nc fiuc fy llaba^ac cft ad dimcnfioncm carminis,quod no-
minantPizmon.
• m ^ m ^ , « 1 Tt
:diS:jS oj7tiDipn*M »0»
Ad bcncdicendum quidcm nomcn timcndum & cxcelTuni)
Populc mi canuco mrge & pcrgc in pacc
FOETICA. jyfjr
Quo cx gcncrc cft illud R. Abraha Abbcn Ezrain oda,
Quia fcniabo iabbathuni,L>cu6 feniabii mc
Vadccimumjcduabus motionibuSjiatlicd, &: duabus
motionibus^iathcd & triplici motionc,cuiulraodihabuit
dodor R .lofcphus bcn Ichaix dcflcns mortcm cuiuldam
'R.Salomonis. Isefl^uim
•ohp ot^^DM nnn 1 isr^in
Decaluare lacc ficucaquibjCaniorc»^
Propcracc,ac pio cannco vcrba amara.
Dcmccps Hi rcliquis domibus inducic iathcd in partcm
mctri priorc. Poftcriorcm autcm, quani Saghcr diximu&
nommari^rciinquit in prima inflitutionc.
•ttn ot^o olpD o^jn o»:53oi
:ot*)x o^j3»3 aaion nj^t
Ec cancnces draconcs loco pfalmodiar dacc.
Scruchio circumcac rcfyluas,vrbcs.
Duodccimum,cx duabus motionibus,iathcd,motione
iathcd & motionc : vt illud , quod fccit R. Saiomon bcn
Gcbirolis cum cxirct cx vrbc Sarcafta,hifcc vcrbis.
Exuftum eft cum clamarem cgo.guctur mcumthxfit palaco mco lingua mca.
Dccimumtcrtiumconltatduabus motionibuSjiathcd,
duabus motionibus iathcd Aduabus motionibus,vt cum
in vno cx canticis fuis dccatat R.Salomon bcnGebirolis.
Anima cuiuiafcendeninc percurbaciones
Qyo mittcc cogicacioncs fuas.
Dccimumquarium conficitur cx gcmina motionc5& ia-
tJ}cd,gcmina motionc5& iathcd. fic R.Salomon bcn Gc-
birolisin ^uodam cantico.
••atfffin^imfn^^nD
i^D^ oon
V ii;
15$ lEHAIAl
Quid tlbl fola fcdct?
Silcns vc rex in capciukace.
Decimumquinturo,cgcminamotionciathcd , &f qua-
tuormotionibus.HuiufmodiconrcripfitR.AbrahaniAb-
bcnEzrarpi^mcmoriccin dicm fcHuVn Phurim.
;nni3{ani3Ji6
Erurgc Dcus in aiixilium
Mihi^ rcfpondc in afflKHionc.
Dccimumlcxtum,c duabus motionibuSjiathcdjmotio-
nc &iathcd5nifi quod in finc rhythmi fubliituQtin locum
iathcd poftcriorismotioncm. Talc dccantauit R. Ichuda
lcuita^cumingrcdcrcturlcrofolymamliacorationc.
intci^ DiV-rr!? ^b^*jn «Vn
nm V ani ^o)ht^ ^c^^^^n
- »*t VV -I - t - I
O Sion,noanc pofcf s paccm vmvl^orum tuorum,
Quiqujcnjnt paccm tuam,& funt grcgum tuoium rcliquia:^
hac cadcm dimcniionclcgitur*
•la!? ^hv nnn p\m ni ^'ns
Vir in cuius cordc lcx & Aatutum infCTipttim cft
Gaudebit&lrtabitur tancjuam hcrostcmporc quoftringitgladium.
Dccimumfcptimuro,cx gcmina niotionCjiithcd,dupIi-
cimotioncjiathed & tribus motionibus. Hac mcnfura R.
Mofes bcn Maimonis carmcn in dicm Expiationu cdidit.
•nnsjnS nyj^ny
•.nDlfi!^ bK^? ^BD >nK 12 Dl»
• 1 * • •
Tcmpore quo portx ncccpiabilcs apcriuntur,
Eo ipfo dic <tro palmas mcas ad Dcum tcndcns.
Dccimum odtauum c(t omnium maximcrudc^conftit-
quc motionc &: iathcd,motionc &: iathcd, doncc abfolu-
lumfiiccit.Talcraodulatus cft R.Salomonbcn Gcbirolis.
iRquiram mifcrationcm tuam : fum cnim fcruui rutif .
Inihuam coram tc pracconium of taiuai.
POETlfcA. 159-
Pauci autcmfunt qui hanc fcqnantur fpccicm ob duri-
tiam.Ca?tcrum non cft quod tc latcat , hanc partitioncm
infpccics carminis.non illam cflc quam propric fcccrunt,
pcriti poctic^e.hi cnim carmcn diuifcrunt in gcncra^ dcin-
dcfub quoquc gcncrcfpccicsaliquot rcpofucrunt: vcrum
hanc quam atculi^diuilioncin longc faciliorcm arbitratus
fum. Hicigiturabfolutumiicquod vidiiu^dccrcad com-
pcndij inlUrutum. Laus Dco luftoilcndo.
ANNOTATIONES IN SVPERIOREM
libruimlcMccris Hcbraicis.
L I B R A T I S.) Hcb.n )h)pp ponicr.^cis,lioc clc, vcrbis quo- p.^jr,
mmqiianticas appcnditur, aniniiis fyll.ib.i* conftcnt vnadcccm
motionum,<.]ux omncs produ£l:im faciunt dnntfioncmran fchc-
uaIiraplici,autcompolico,4:arcorrcptam.Iccm numcratis. Nu-
racranturenim vcrba,&corumfyllab»T, vt cbnrcqucntibuspro-
portionc5cnumcro antcccdcntcsvcrfus rcfponJcant. Ica cnim
dcbct intclligi,quod mox in fccunda dcfinitione de proporticnc
dicit.Hincpcrlpift potclt Hcbraros poctas,partimimitari Gr^cos
& LatinoSjpartim Gallos & vulgarium gcncium vcrhficcs. .ib his
cnim niucuantur fyllabarum cnumcrationcm , &: prartcrca rhy ch-
mum fcu Qjj.orj'7rla(Jiv'^h ilUsquanritatisproduclioncm Sc brcui-
ttttcm.Nam h^c omnia Hcbraico,vt nunchabct,carmini acciciut.
OlimcnuTiaharatio crat,quam fccuti funtMofcs, Dauidrcx,Sa-
lomon & Prophctarum plurmii,^ qua non dubito, q-jinad Grx-
COS& Latinospocticamaximc lyricapcrmanarit. Quod &an-
notant Iofephiis,Philo,Eufcbius dc Pr;cpar.itionc Euangclica, &
Hicronymus compluribuslocis.Horumautcramctricim dimcn-
fioncmintcrcidiircarbicrorob crcbrosmifcrx gdtisludaicrmo-
tus & cxiliarquar quantumbonis arribusofficiant,nimisnotucft.*
TAM PERFECTAS.; Vocespcrfcdlashicappcllaripu-
to,quinqucmocioncs longas,& quinquc brcucs,qu6dplcuara & Ibid.
ablblutam voccm cl?iciant:impcrfedas vcr6, fchcua &{riahatc-
pliim, quod parurafoniaimbus cxhibcant & voccmvix fcraiplc-.
namadau<iitumpcrfcranc.HincinonnuUis fcmipun<fia, abahis
punda brcuifliraa fcu rapca vocari folcnc ^cindc ea funt impcr^
fc^ionc vt quantumuis mobiUa pcrGranumucoruna rcgulas,car^
minis caufa apud Poctasfxpc mutcicanc.
I
I
l6o ItHATAE
catorationcm qu.T fimilitcr dclinitjfiuc coiiiUt dimcnfioncpoc-
tica,(iucprofa,vt fit in ofjLOio^Trlu^nii rhctorum, tumquc abfolute
itaappclfatur.Nam cum adcft ccrtapcdummcniara, dicitur cum
adic(fiionc,«^i^pj ^i)«^p|,Qivodautcmprt)raorationc iuHepc vtaii
tur,pcr(pici potcft cx Rabbinorum pra'fationibus multis,vt lccu-
Eli.Tin fuumTisbi. Qualcs funtplcriquc libri noftroru,vt Au-
gulHni , Grcgorij , Bcrnardi. Cum autcm conftat duntaxat rhyt-
iiio (cu confonantia^lic cnim vcrtitur pt;9/4o$) ^ippcUaturj^^^^j^
profa. Vidc Ekamhbromcmotato.
Ead.pag L I B R O dc Dcmonftrationc. ) Hic cxiftimo citari primum
Ubrum AtiftotcUs dc Dcmonftrationc,ex quo intclligitur dcfini-
tioncs antcgrellas minimc cxa^tas circ,&: habcndas potius dcfcri-
ptionum nominc.Conftant cnim gcncrc & partim communium,
partim propriarum affc<^ionum hcqucntia,non autcm gcncrc &
difFcrcntiis,qualcsncccxacbxrunt, nccdcmoftrationisprincipia
fmc mcdia.Quia autc non nifi obitcr hoc attingit libro iUo priori
Ariftot.poftcriorc.aut6 cxproftiro, fortaircadahuphilofophum
^ (qui multi funt lingua Hcbraica ) rcfpcxit noftcr Rabbinus. Ncc
vcro mireris ciuri Ariftctclcmab Hcbraris, cumprarfcrcim iUi,vt
ftudiofiHimi funt cuiufcunquc partis philofophia- , iu 5c in fuam
UnguamprarcipuosphilofophoSjVt hunc,vt Platoncm, vtPtolo-
mafum,vtGalcnumconucrtcrunt. Etccrtcinbibliothcca Rcgia
cxtantprxdidiphilofophi Mcthaphyfica, & Sphxra loaiinis Sa-
crobolcij Hcbraice.
CAP. II.
S 1E P T E M rcjgum.) Vctcres & primi pim^orum inucntorcs
* motiones tatum lcptem pofucrunt,nominc camcts coplcxi ctiam
camcts haiuphinominc Hiric,vtrunquc hiricmominc Surcc,Kib-
buts«Eas vocarunt rcgcs coparationc fchcu«:,qui miniftcr regum ^
(jcruufquc cft.vidc EUam Catico fcxto,&: R. Ifaacum in xviij.cap. ^
Gcncfcos.
. , METAPHORICE)vt cnim clauus vna parte tcnuior,al-
' * tcra amphor cfl: jta^ pcs qucm appcUac I.ithcd & quafi iambuii;i
GriccorumprimafyUaba brcuis cft,altcralongus atquc ampUoris
pronunciationis,
D E L E T H) hoc aliquo pa^o intcUigi potcft cx dimctris Co-
* 5 micorum & Tragicorum noftrorum,apud quos carm^ dimctrura
cftinudquodconftatduobnsmctris 6c quodlibccmctrumpcdi-
bus duobus, vt apud Tcrcntium.
Scd eccum iplum. Vidco,occidi.
Primum
POETICA. l6l
Primum mctiLim ku iiterrrifri,qtjy iambo (pondaro inccdit,
jppcUarctur Hcbraicc dclcth, introitus & oftium.Illa cnim partc
vcrfum inercdimur. Altcra qux anapxfto & iambo,Soghcr & vc-
luti clauruia.Clauclit cnim v crfumjVt rc(flc h Munftcro dclcth dc-
finiacur,primum rhythmi mctrum,foghcr vcro poftcrius. Intcgcr
autcm vcrfusbaithjidcftdomus habcnsoftium & intcrioraad cx-
crcmum vfquc paricccm.
L I N EyE) ni3C^ cxponitur ab Ehain Maf orationc quinta
poftcrionmi tabularum •^^pf-i j^*^}^ linca libri, &:vcrnaculc vcr-
tkuiranche. ficautcmNoftcr R.vocattotamBaich qu6dlineam,
vbi fcrt pagina,complcat.Nam alioqui huc in modum ractra duo
chartx anguftia diftrahi ncccflc cft.
'n\b)pTi yoc^n '^'^ii ps»
Bx qiK> Baith modo intcrprctati fumus vcrium,modo difticho,
vt virunquc pcrcipi polFet. C^tcrum in hoc cxcmplo obfcrua no-
tam,qua dclcth diilinguituri foghcrcircpundlulum, & aliquado
intcruallum abfquc vlla alia notula:c6tri foghcr, qui finis cft vcr-
fus,& baith duobus crafllufculis puntlistcrminari.
P A S V C ) vt Lacini & Grxci paucos vcrfus pro numcro ap- p^g^ j ^ j.
pcllancdiftichon,tctraftichon,hc:£aftichon, odaftichon ,dccafti-
chon:coaccruation6vcro pluriu,carmcn,autclcgia,oda,na:niam,
aliquouc alio nominc,ita Hcbraci vocat Pafuc,quafi ^'«^^r & vcr-
fuinEpigramma,vbibattimfuntpauciorcsdcccm. Odam autcm
ficcarmcn (hoc cnimfonatpi*^»^] cumnumcrusillccxccditur.
*Tyhir\2-^ Vcrfus hic conftat odlo fponda:is,hoc cft,vt Hcbraro-
rum morc loquamur, fcdccim fyllabis longis, auc fcdccim motio-
nibus.Prartcrcain co dclcthrhythmo non conucnit cum foghcr,
vtintclhgas id non cftcpcrpetnum,fcdfatiscflc, vtvcrfusvcrfui
confonct,;h|^3fcihcct p,^^ Huiufmodiautcm vocatur carmcn
Ncxum,dc quo paulo poft.
I L L O R V M multiphccs funtformar)fignificatcarmcn fim- ^*^'^
plcx vnius cfle {pccici:mixtumautem diucrfarum, quod &: docc-
bit tcrtio poft capitc: & huius nonnulU xvij.fpccics pro varia iam-
b0rum,fpondcoru& fyllabaru coUocationc atquc litu numeranc.
I N CI S A) hic diftindioncs & commata.in qaac claufula pc- Pag-1 5 ^
riodiisvcinciditur,Ciccronianovcrboincifa intcrprctatus fijm,
atquc indc incifum carmcn, quod in multas fubdiftindioncs dif-
fccatur.
TOLERABILE)Hcb. ^^^^ traficns,vt cum noftri di/pu- Ibid.
utorcs dicunc,Trafcat,dc rc parura apu,fic Gaili CeU peMtpafi^n
l6z lEHAIAE
hoc carminis gcnus Mimftcrus vocat tniiincns atquc vulgarc.
1/3*^ EXERCITATISSIMI. ] ficeos appellat qui optime vii
norunt linguaHcbraica,tcuentquc vcram, cxadara &:paulo cu-
rioliorcmliccrarumpundlorumquc omniura vocalium pronun-
ciationem,quales fcruntur bcn Afcr & ben Nephtali, coru^nquc
difcipuh, & quos in hoc argumento EUas in fuis in gramraaticara
R.MorcKimhicomentariis, homincsTybcriadisappcllat.dehac
rc multa initio noftrae Ifagogcs Rabbinicar, EUas inTisbi fc^ip3
[qujc voxhicrcpcritur] curaeirc dicitinquo incftaUquid vfusin.
quadara difcipUna autartc,vocariquc Italicc Pradkicura.
IN CAP. HL
Ibid. S I MPLEX] hoccarminis gcnusconftatexmcris Ipondxis
fcumotionibus. Numcrusautcra fyUabarum,quibusabfohntur,
ccrto dciignari nonpoteft:raodo cnimpluribus, modo pauciori-
buspro diccntisconfiUo conficitur. dcinde quod ctiam in fcqu6-
tibus gcncribus vfu vcnirc potcft:,intcrdum paribus fyUabis con-
ftat,intcrdum imparibus.Quod puto tradura e noftrorum acata-
kdis & hypcrcatalcifiis, deindc monomctris, dimetris,triractris,
& tctramctris, vc cnirahi verfus cum in cis nihil abundat , ncque
dcfidcratur quicquam,nucupatur acatalc^fci : cum aliquid rcdun-
<lat,hypcrcatalcdti:cum fylUDadceft,catatcdtici:cum du<^, brachy
catale6ti:itaHcbraeorubinari^quaternarij,fcnarij, o^lonarij nGc
parcs funt,nunc fyUaba redundantcs, intcrdu ctia non fatis plcni^
ijC, PI Z M O N ] EUas in Tisbi , Pizmon dicit quxdam appcllari
jcarmina,iclamorc,nonnuUorumquiderafcntcntia, cum taracn
propric,inquic,ncfciantquidrcifit,inc6pcrto adhuc ctymo, Eft
& aiiud carminum gcnus quod fibbatis & diebus fcftis canunt,
rcfpond^tquc hymnisfcftorum, quibus Chriftiani Dei bcncficia
in noftris ttfpUs celcbramus,nomin€ p vcl ni31>p' oni"**^
autcmhaecgeneralitcrvodanturQ^Q^tg, idcftpocfcs,HiSgcncri-
busrcfcrtuin cft Breuiariura Hcbraorum.
P H V R I M] lam i tcmporibus Eftcrae Pcrfarum rcginac,infti-
tutum fuit fcftum in rccordarioncm Ubcrati popuU domini cx fu-
rcnribus dccrcris Hanunis,qui crat^ figiUis rcgis AftucrijappcUa-
tumqucPhurim,vcluti (ortiura fcftum , qu6aconcra(brtcsquas
icccrat Haman in pernici6 Iudxorum>(alus Dei numinc ciuxiUec
vidc nonum capuc Ubri Eftec<t«
T^ON NV LLORV M C A NT J C O RT M,
^Horum initium in hoc libello dtahdtMr cxempli cdufi, Latind conHcrJU^
todem ifiterprete.
DEPRECATIO £X QTARTA SPECIE.
AF DI vocem mea,^ki 4hdu voces, Elifeo ^uo^iu in filute, frtu^
Et Deui ejuijUfcipi4 orationet. Et E:LechU in Mqu^dMElihiu. tio W«
tfkci^ abj^j perueftigatione ingetid Quinettam Ion£ in corde maru •Tum r»
M frabiliJ^ke,metuendH4 openbtu: Extrahent illum in lucem e tenebru.'^^^'*"*
SaptenSj(*r permanes in perpetuum, Adfrifti Ananijt & A.\ari£ rh'"*'
IrortU vltra omnetpoteftater. E/ Mifieli inltbtrdtiontbtu, mira pre
Af ifricort^mifiratQY (fr bonw, Ifando.
Bene^CM (f; midtipUcam propttiatio- Danieli fimiltter mifirationibm tutt,
nes, Verangelum eum Itberans k leontbw.
Qjiipromiftfli kbrahamo, (fr Ifiaco, Item Mardocheo (*r E/?rr/,
lacobotfttocjue^ttnnpleturuMCunliM Laboribtu illorutn cum exultatione
petitiones: commutatis.
Adfrifii in carccre I oftpho, Exaudiftt tn auxilio El^ram,
Exfiuea fubduces eum adra magnoi. Aiachabaos.tanejuamexercitta ^ ^^.^
Exaudifti in Aegypto populum tuum, In medtoglobo * Homin h»s">€l
Educesillumexonertbtu inltbertatci Qw tempore iurauit per nomentuum ftmita.
Traitciens eum per mare * infigne operibut. c MWi»
Demerfi in voraginet ipfi rum hofle» Exoratum te txhtbMifli piit , iuftif^ut
ylllccuttu es in monte Sinai Ai ofzyn, omnibus
Et mtfifli eum bonitate tua *n redem- Qui ^Muis ficuLo fitrunt in ecclefiU,
pttonem, Succurrens nautbus martnU feuicntt
J{efpondens Aaroni in thj^miamate, turbine,
jitque etiam ipftVhinet in mru ext' Et affltllU inualefcente agritudine,
cutione, Preftoerranttbusper foUtudines,
lofiteo, Helitac Hanna Attjue iU ^jui compedtbus vin^i fun!.
C um ipfa verbU adoraret. 7(^ond(ns cunUU tncUmantibus cr
Samuelem in filute exaudiens, inuocanttbut,
Etpuerperasfuperip/aritmpde. At^Heorandoadtevenientibus.
Item Salomonem multa frttente pace, Exaudt pauperem hitmiUirnu tmntu, c^utica
Et Dautdem , ejui tibi cecinit * in gra' Tollc peccatum etHs^fufiipiens precemx^"^**'*
dtbtu, ?roduc quafS mipratione fua annos^^^^fi^*
Reffondtfli Elia in Carmelo, eius : Y^fil
Et ignem <}ui altmentM ccnfimcret mi- lAarM,vt impledntur cun^x pdUio-^xx. ad
fifticoslitiu. nestpfiuf, ixxxHf
X ij
164
AeJ}im4td precMticnts eius thnrii loco»
Qoram te (fint) ftcHt obUtt9n6i& ho^
jit^ue 0 DeuSy tjui fifcipu precci,
Exandi vocern meam qni andis voca,
ODA EODEMy AC ST-
perior metro , in ^ua Hebraice ftr-
uatnr ordo alphabeticus»
Deusmi,ne me tHdtcestuxta prauari-
cattonem meam :
Nemeitarein fmummeum o^eratio-
nem meam,
V er indulgentiam tudm parce mihic^-
viuam,
Ne ^u£fi Deus rependas mihipro mc'
ritu,
Superbiamanimi mei tibifummittam
(irlacerabo
In dolore meo ctrmeumynon tunicam,
f vtl o ^^&^ ^^^^^ [um,torpens affltflus
pitra Offcetus meum & multitudinem im-
mea, pietatis flultiti*<jue mea.
Percujfus laborcynonvino.pene
Greffiis meusa Jimina tuA motus efl dr
pes meus,
Ee ^uid re]podeb9,quove ad auxilium
rejpiciam}
, In die iudicij ad auem C9nfi*ziam ? &
txi^A- 7"** (adtutor?)
ri , rc-Superbia mea obuerfitur vultui ocu-
tptiem ii/^uemeisy
Jgnominui mea contra ex aduerfi mei
Peccata mea 0 fi perceperint vtcini
mei,
Th fitgiunt c^abfcedHt a termino meo.
^f^PoSutus animo Jum.redit ffr circuit
e adml^Cor meum inme^ fiper omni peccato
r4^u. «capttali.
Neui illa ch afcendunt in animii meii,
yidi ea tam ad dextra jiia litMit/nea.
Ft flipula dtfckjftt ego agitor^tm-
pelUr,
T^etfue remittituraut iMeturlabor
meiis,
Ad te oculi meiin deprecatione mea 0
domine,
Dumfujpnro , exaudi loqueLam meam
tfrvocem,
*Pars hareditatismea , (fr petra firti-
tttdinis defderiiejue mei,
Spes mea^potentiaatejue robur metim,
Dhc me ejiu/o per viam a^uam
Coram te,^dirige pmitam meam,
Parcepeccato meo, (fradapta cor meH,
Quod Hofccus errat,atque paflor flul-
tus,
Exaudi clamorem meum cum pulfo fi^
res tuas:
ride f flgieram meam^ ciira dolorem
(fr tormina mea,
jRjdime me abini^uitate mea 0 petrs
decorismei,
O meum inexilio^^infirmitaterobur,
Obalftmnm doloris mei , gaudiu cor*
disinvemre meo.
Latitia mea infijfirio meo ^ luBu.
PullatovultH tibiambulabo incurua-
ttts,
Abfcjue robore.Zpropitiationem tuam
cum pofiul^dfo,
Fidevt memorta tut,o Deus.inmedio
cordismei flt^
Incogitatioe mea diurna noBttrna,
%ejpice me tjuafi^acceptum me habe^o
'Desssveritatis,
Placedtifite tibt donii laudationis mete.
Verducito me addtes flatktos finis mei^
Et pafce me diebus atatis,flchliq\ mei:
Varce mihi expia opus meum»
1^5
EtAttendeadc4rmen meum,/Icnt4d Vn:ritu meM hncnft^ne fu^ indhlfit /<-
camicum h Aduji ^ Af ahli, bidini.
£t cnMndoadduceicreAtura tuam ad icqtMndc veropro/piciam domuimet?
iudicium, Ai Mndus ^utfitlff dlt in corde meo, !? ^^^^.^
TJeui mi, ne i::dices me pcuvdum pra- Obfrit.^HOfninta inqMrerem extrema ^1x^1^1
Hitricationemtneam, mea, c^ntori.
Ei qiiomcJo cclam creatorem meH, cu^'*^ 5 cr
ODA TERTIA EODEM adhuc f-";^"
metro, J^m^Ius ftm fimitit mei^C" fritus ««-^^r^,,f
Coram te domine omne deftderiu m^//, cupfcentia meaf /« d</w*
Etiam fi non iUud fuSlitlero AdUhiA. Quo^aClogradumfublimempercjuira^>»i-V i'
mea. Cii cras miht vermis [uturHi fit prorii*^
Velis precor pUcide it exprrem, loco?
(^uis vero dAbit vt fiiccedat vetu meu, Qito paCio Utu erit in die bom cor meM^
u1t(juedeponamrcii^uum]piritmmei Cum nefciam anlata mibtfutura pt
in manu tua^ d:es craftinA?
Et dormia, dHlcefcdt^ue mihi fomntu T)iti er noQu dulces,
mettsf d confummandam carnem me,\m
Cum fummoueoT a te vita mea mors v^ueadinteritum mei.
efl: Et in flatum difl>er^et dimidium mci,
Quod fiadharea ttbiimors mea vita efl Et in ptUuere redigent partem altera.
yerum haud fcio in ^uo praneniam^ Et ejuid dicam cum fimes meut p:rfi~
Aut quod erit minifteriu meii (jr lcx. ^uatnr me^
P^ias tuas domine doce me, Sicut hoftis it ptieritia mea ad /eneclw
Et reflittte a vinculo flultitia captiui- tem?
tatem meam. Quid vero mihi de temporetnifi bene-
DocemedumadhitcinmeeflfacultaSy pUcitumtuuw?
yt me affligamy ne dejpicioi i cla- Quod fi portio mea tu non tSy <jua por^-lf"
moremmeum. tiomeai mtam*
k jlnte diem ^tio ero tmhi onus, Ego operibm fpolUttu <^ mtdus, lc ame
Et dtem tjnograuid erit pars mea par» luflitia autcm tita fila miht efl ve[ii-*'P'** P'-
timea: mentum, nefitnh
H umiliaborque velinuitWydrabfumet Sed tjuid adhuc producam linguam ^'^^"
Offa mea tinea^(f; fktigabuntur fidffli" pofiuUbo
nendo me. Domine coram te defidcrium meum?
Tetam locis <fuo peruenere patrm mei,
Etinlocomafioniseorummanfiomea. O D j4 Q. V R T A
Sicut peregrintUyhofl>es fum in fuperfi^ ex qttinto carminum genere.
cieterra. ...... * TplJr^n >ilK
ttcerte gutawvifcenbtss ettu hare^ '
ditod rrtea efl, ulDte Deus mi defideriummcumy
X iij
166
Jnteappetitio mea (^amormeMt.
Ad te c$r meum renes mei,
Spirittismenfijue mea,
j4d te maniis mea & pcdes mei,
Ateefl^^dtfpofitfomea,
auuti^. ^ corpore.
Ad te ocnli meiyCogttationes med,
formd mea ^ fipientia.
Ad te ipirttHS meus,in te vit msa,
Spesfiducid^uemea.
Ttbi cor.fingutnemyadipem,
Tamjaam ouis ojfero.holocaHfiufimul
meum.
Tibivninonalteri,
" ^"''Tibiconfitetur 'vnica mea^
Teregnumymagnificenita,
LaudattoifHedecet,
Inte auxilium anguftid tempore,
E(io prjtfidmmeum tn mcaafjhnione.
Jn te sfero cjuo tempore torqueory
ytpuerperaingemitufito,
Jn te fiducia mea , Jana contritionem
meam,
*DoUrem meHm,medmeiue pUgam.
Ttbirugiam & non fdebo,
Quoufejue lUuflraueris tenebras meas,
Tu4 efl viEloria^in teconfido,
Tuejue es potentia mea.
jidteclamabo,tibicoh.frefcam .
Donec redaflus fuero in meupuluere
Thus fum ejuandiu viuOy
QManto magis pofl meum obitum?
Tthipatefitctam & confitebor
Veccatum & impietatem meam,
Ttbi incHTuabor & pangam palmar.
yindi obficro deprecattonem meam*
Ttbi animofraElo lachrimaborm
Jn copia leejueU & moleftia med,
Ttbi benignitatytfbt indulgentia,
it^fifcrare omnes Ubores meou
ty^aius efl ejuam vt firdm peccMtum
meum,
CreuitmanusreheUionismed,
Vropteredijue au^lt funt dolores mei^
Et mefiuijattonem meam^
Heu mcjhei mthi,fi
ludices me pro impietatemea»
fames meus obfidet me perpetuo,
yt aduerprius oppofitus mihi.
y 'uluit fiduxit me,
C .filiismihiperniciofis.
Ob tUum,non oh alterum, ,
Violentia mea(^ ob murmurationeU
Qnando ajcendimt tn cor tseHm
Jmejuitatei met in lello meo,
yalde paueo atqtte etiam tremo,
jidmodum augeturf/emitui meus*
Contremifco ft ejnando recorder»
Coram te fyemitus meus
Et ante confjlo nudus,
Qiut vero erit refjionfio med
i^tio dieteflificabitur in fne medacium
meum^
"Etcomedete fruElulegismea,
yenientejue dies retributionti,
Vropintjuabittjue tempus vijitationis
mea?
jiuditum tuum ejuando percepi,
Turbdtui fiimadmodum cr ttmut,
I.c^uis flabit in confl:eBu tuo?
%cejuis erit pro me}
Quo pallo ttbicHm eis habttahis?
QHomodo iuflificabor defenfionemea}
*T>eUejHi,infidtatusfiimy
Verfidiofiegi cr contcmptim.
RapuiyfitratiiS fuw,
Mdie ficidrimpie:
Quin ettam fiperbtj atejue violetHS fir:
Peccaui (^ad peccandum induxi aUos,
AientitHS fimcrhUiphcmani,
Erraiiidc alios fduxi.
V
oi propm.tu\ ^ Jfri/t,
)
i6j
P^t imfleMt petitimem me4m.
M ulcum ablue me iniqkUate me4,
Lt pecc4t§ meo,
\njpice multitHdinem laborH meoritmt
hxtenuatusfMm in exilio meo.
Ne tfuafi ahfcondai durem tuam^
tJl^eo pro reficilUtionecUmort,
Dulciter/ijjice firuum tuum in bonum^
Dic ^u^fi anguftit met, fttis efi,
Oslende mihi ftlutem tuamg
^ntedtem mortis mejt.
iiuo die cectdero in la^ueum^' venan' " IK^
tis me^
ttofitsfiii tn finectttte,
r aftidiui legem tuam,
yi^eam vero delegi»
Defirui voUntatem tu/tmy
Qoncupifienttam autcm meam fi^a-
tusfum,
Impieui libidinemfimitis mei^
Nec attendiadnoufjfima mea:
t)einduftrta peccatum adteci
Adimptetatem drdelt^a mea:
Vt proinde operuerit vultum meum
Jgnominia mea attfue piidor.
Neceft mihiprdter te refrgiumy
Eta te effpropitiatio mea.
Qui mifireatur nullus eff prater te»
ulcateventa^^ea*
Quod fi ingrejfus fierii iniudictum
C.Hm firuo tuOjCjuod erit robur meum?
Qutd ego?<]uid vita mea?
Slut vts mea aut firtitudo?
"^atjuam fHpula agitata ego impellor,
^ paHo igitur recordaris erroris
^defiiElus fum,
neignominia.
tHHm obficro iugiter.
Stiftin€^ujtfi Upfum meum.
jjbfynthio Jatiata eft anima mea
Adeo vt me tdditerit viitere,
Fac mecumfignum in bonum,
Etiam confurge ad opem meam.
Tu certe es portio hareditatis meM^
JubiUtio mea(^bonum meum,
Sors meajatsf mea,
Tota exultatio mea (frgaiidiiim,
Latitia cordis mei lumen oculorum
meorum,
u4b tnitio defiderium meum^
Tran^Htlittas mea (fr ohlechtif,
Qui a rr.ea (fr cUmor metUy
JmbHemecultu tuo
Ttbique fit cultns mem»
Conuerte me ^ conuertar
Et acceptam habe refipifcentia meam
Doee me vias tuae^
Et dirige fimitam meam.
yiudi orationem meam^
Exaudi deprecationem meam,
Toto corde^uafiuitey
Exaudi me Dem in^uifitioym mea,
Fundam Uchrimas meas ad te,
Dele peccatum memn Uchrimis meu»
Portio meatin^uit anima mea^
Dominm at^ue h^reditM mea eft.
qHtatts
uis tfltA
i6S
Cellige precor wiijMtAt v mem
Ter mijericordu die imerttHs mei.
Er (]H9 die pergdm ad cofpeSlum tuum
Gratum habe iter menm,
Er cnm ijs qni executi fint voluritatem
tMdmy
Tribue mercedem eperu mei.
Afittens angeles gratix
Vtprocedant in occurftm meum,
Et dicantijkupM efioadHentus tuus.
detinUf
m.cSi i»
^uitfU'
tm dr
liquam.
hdiitHt
in mr,
fcyVfaL
Spirittts
■vAient
non
rtdicns.
lOQjiVSTVM MjirrriNFM'
Salomonis ben Gebiroliicnona fpecie,
Diluculo qu/tram tCyO petra ct prefidium meum:
Jnlfruam coram te matutinam & vefptrtinam erafmem»
Qerammagnitudine tuaflabo territm:
Oculus enim tuus cernit emnes cogttationes cerdis met, ^
iluidipudquedpotejl cerc^lingud "\
Facere,(^ tjua vis mea} * fpirttus meus in medie mei,
Entibi placet cantie hominUypropttreaejue
Ldudskff tt tantifper dum fpiraculum T>ei in me fuerit,
Dco lauSjhonor &: gloria.